strela predhodna strana strela sledeca stranakucicakucica










baner prazni

ICONX1

rimski putevi 3 - History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Dio rimskih puteva u Crnoj Gori




  • 486. grad "Duklju razaraju Ostrogoti (Istocni Goti).
  • V v. (kraj ili pocetkom VI vijeka) icon crkvabazilika u romanskoj Budvi, čiji su ostaci otkriveni nakon zemljotresa, 1979. godine.
  • VI v. icon crkva Barski trikonhos, crkvena građevina iz vremena vizantijskog imperatora Justinijana I. Ostaci ove crkve (zid u dužini od oko 1 m, sa pronadjenom dekorativnom plastikom i nekropolom) se nalaze u današnjem naselju Topolica, u centru Bara.
  • VI v. pominjanje grada Duklje (Doclea) u epitomi Aurelija Viktora.
  • VI v. Carigradska patrijaršija dobija naziv Vaseljenska - Ekumenska (koji nosi i danas).
  • VI v (i početak VII vijeka) kompleks icon crkva trobrodne bazilike i trikonhosa (nadjen u Doljanima, Podgorica).
  • VI v. tri biskupije područja Boke Kotorske: Kotor, Risan i Budva.

Praevalis u Vizantiji, oko 520 godine
Ostrogotsko kraljevstvo i
Praevalis u Vizantiji,
oko 520 godine

  • 518. razaranje vizantijskog grada Duklje u zemljotresu.Najvjerovatnije su ovo iskoristili Istočni Goti u graničnom predjelu (kastrum Onogošt) i izvršili pljačku grada Duklje.
  • 518. nakon gotskog razaranja (490) i katastrofalnog zemljotresa (518) grad Duklja gubi raniji značaj.

  • 527. car icon vladarJustinijan I, vladao Vizantijom do 565. godine.
  • 535. Nakon više poraza gotskog vojskovođe Gripa od vizantijskih snaga Justinijana I, preostali Goti u Dalmaciji i Liburniji, stavljaju se pod vlast Istočnog Rimskog Carstva.

Praevalis i Arhiepiskopija
Justiniana Prima (536. godine)
By Bratislav (Own work) [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 535. (14. april) Arhiepiskopija Justinijana Prima. Car Justinijan osnovao novu arhiepiskopiju za Istočni Ilirik, sa sjedištem u Justinijani Prima (do tada je pripadala solunskom egzarhatu). I dalje je ostala pod vrhovnom vlašću pape (kao i sve mitropolije u Iliriku).

Rezidencijalne crkve Dukljanske episkopije - arhiepiskopije

  • 535. Budva se pominje u okviru Vizantije.
  • 536. grad Duklja obnovljen u vrijeme Justinijana.

Starohrišćanska Bazilika B u gradu Duklji i Crkva Sv. Marije iz IX vijeka
Starohrišćanska Bazilika B
u gradu Duklji (nakon 518) i Crkva Sv. Marije iz IX vijeka

Starohrišćanska
Starohrišćanska "Bazilika A", u Duklji
- Praevalitana (jugioistočni dio grada)

ICONX1

  • 536. erupcija vulkana Krakatao, u Indoneziji, utiče na globalne promjene vremenskih prilika u narednom periodu. Sa tim je povezano i kasnije (542. godina) širenje bubonske kuge iz Aleksandrije (Egipat) u Konstantinopolj i druge luke Vizantije, a zatim i u unutrašnjost Carstva. Od ove epidemije će stradati trećina stanovnika Vizantije.
  • 537. sagradjena icon crkva crkva Aja Sofija (Sveta Sofija; Crkva svete mudrosti) u Konstantinopolju.
  • 540. Porazi Gota u Italiji i zauzimanje Ravene od strane Vizantije (vojskovođa Velizar). Kraljevstvo Istočnih Gota više ne postoji.

Sloveni u prvim decenijama VI vijeka
Položaj slovenskih naroda,
Venda, Slovena i Anta,
početkom VI vijeka

  • 542. za vladavine cara Justinijana, pojava epidemije kuge u Konstantinopolju (stradalo oko 40% gradskog stanovništva ili više od 230000 ljudi). To je bio jedan od razloga da Vizantija zbog radne snage prihvati masovno naseljavanje varvara na svojoj teritoriji (tolerišući društvena uredjenja karakteristična za njihova plemena). Doseljenici su imali izvjestan stepen autonomije, pa tako i u okviru vizantijske oblasti Duklje (u kojoj će veći broj slovenskih župa formirati kneževinu istog imena). Gotski istoričar i svjedok ovog slovenskog naseljavanja, Jordanes, o pridošlicama kaže: "Sloveni su jedne krvi i žive u tri grupe: Veneti (Zapadni Sloveni) Anti (Istočni Sloveni) i Sklavini (Južni Sloveni) su tri velika plemena jednog te istog naroda".

Doljani - Podgorica, ranohriscanska bazilikaDoljani - Podgorica, trikonhoz sa atrijumom
Ranohrišćanski crkveni objekti u Doljanima - Podgorica:
bazilika i trikonhoz sa atrijumom (sredina VI vijeka)

ICONX1

 Vizantija  550. godine.
Vizantija na vrhuncu, za vrijeme
Justinijana I, 550. godine

  • 565. car Vizantije icon vladarJustin II, vladao do 573. godine. Podstiče Avare da sa rimske teritorije napadaju Slovene preko Dunava, ali ovi zbog siromašnog plijena ubrzo odustaju od takvih pohoda i radije stupaju u zajednicu sa djelimično im potčinjenim Slovenima, radi upada i pljačkanja vizantijskih teritorija.
  • 572. rat između Vizantije i Persije, traje do 591.godine.
  • 578. car Vizantije icon vladarTiberius II, vladao do 582. godine (od 1573. do 1577. godine, upravljao državom sa caricom Sofijom, nakon što je predhodni car , Justin II, duševno obolio).
  • 582. Avari (kagan Bajan) udruženi sa Slovenima (djelimično pod avarskom vlašću) osvajaju vizantijski Sirmijum (Sremska Mitrovica) u provinciji Panonoji. Nakon pada ovog grada, povećava se broj pljačkaških upada Slovena na Balkan, čak do Peloponeza.

Lik Cara Mavrikija (582 - 602)
na solidu. Uspješno je branio
balkanske provincije, od
napada Avara i Slovena.
DrFO.Jr.Tn (Own work) [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 582. car Vizantije icon vladar Mavrikije (Mauricije, Mauris), vladao do 602. godine. Od 591. godine, vojskom povučenom sa persijskog ratišta, uspješno, svojim defanzivnim operacijama, brani balkanske provincije od napada neorganizovanih Avara i Slovena ("Mavrikijevi balkanski pohodi"). Autor je "Strategikona" (djela o vojnoj vještini).
  • 584. pljačka Singidunuma (Beograd) i Viminacijuma od strane Avara.
  • 584 - 585. Sloveni upadaju u Grčku, nakon vizantijskog odbijanja napada kod Adrijanopolja (današnja Turska). Pripisuje im se i tadašnje veliko razaranje djelova stare Atine.

Avarski kaganat, oko 600. godine
By William Shepherd R. (1871-1934); Wolf Halama (nur der hier überarbeitete Kartenausschnitt).Hungerhahn at de.wikipedia [Public domain], from Wikimedia Commons
  • 586. Avari opsjedaju Solun, a Sloveni haraju do Peloponeza.
  • 586 - 587. nekoliko pobjeda Vizantije nad Slovenima (u sukobima na Donjem Dunavu).
  • 591. Dolazak iskusnih vizantijskih trupa, sa persijskog ratišta na Balkan (nakon sklapanja mira sa Sasanidima). Ova vojska će u više navrata zaustavljati prodore Avara i Slovena preko Dunava.
  • 593/594. novi upad Slovena (u Meziju i Makedoniju).
  • 594. bitka kod Markijanopolisa i poraz nadirućih Slovena od strane Vizantije. Vizantija preduzima i pohode preko Dunava.
  • 595. Avarski upad u vizantijsku Dalmaciju i napad na državu Franaka (596).
  • 595. Posljednje pominjanje episkopa u Risnu.
  • 599. bitka kod Viminacija (Kostolca) i poraz Avara od strane vizantijske vojske.
  • 599. icon crkva prvi pomen Dukljanske biskupije (u istoimenom gradu). Nasljednica Dukljanske je Barska biskupija, za vrijeme vladavine vizantijskog cara lava Mudrog, krajem IX vijeka.


Vizantija cara Mavrikija 600. godine i napadi Avara i Slovena
wikimedia.org Public Domain- Derivative works

ICONX1

  • 601. pohod vizantijskog vojskovođe Petra preko Dunava - protiv Avara.
  • 602 (ljeto) poraz Slovena na prelazu preko Dunava, od strane vizantijskog vojskovođe Petra, koji je nešto kasnije, tokom pobune (prvi uspješan državni udar u Vizantijskom carstvu) od strane svoje vojske zarobljen, a po svrgavanju cara Mavrikija ubijen (27. novembra).
  • 602 (jesen) pogubljenjem cara Mavrikija i članova njegove porodice (u državnom udaru pobunjene vojske) okončana je vladavina Justinijanove dinastije.

Zlatnik vizantijskog cara Foke
(602 - 610) u čije vrijeme su Sloveni
u zajednici sa Avarima u velikom
broju prodirali na Balkan
By Wikipedia (Wikipedia) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/)], via Wikimedia Commons
  • 602. icon vladar vizantijski car Foka. Kao centurion, poluvarvarskog porijekla, učestvovao je u pobuni protiv cara Mavrikija. Vladao je do 610. godine.
  • 602 - 628. rat Persije (Država Sasanida) sa Vizantijom, kao poslednji, ali i najrazorniji sukob među njima. Ubistvo cara Mavrikija jedan je od povoda za početak ovog sukoba. .
  • 602. Na zapadu države, koristeći odsustvo vizantijskih snaga, Avari i Sloveni prodiru na Balkan.
  • 602. poslednje pominjanje crkvene organizacije u Skadru i Duklji (u istorijskim izvorima) usled najezde Avara i Slovena (koji koriste odsustvo vojske cara Foke, zbog rata Vizantije sa Persijom - Država Sasanida).
  • 610. ubistvo cara Foke, od ruke samog pobunjenika Iraklija, budućeg vizantijskog cara.


Car Iraklije (610 - 641)


Solidus cara Iraklija (610 - 641).
Za vrijeme njegove vladavine, Sloveni
opsjedaju Solun i Konstantinopolj,
napadaju na Peloponez, ostrvo Krit, a
nakon 620. godine, stalno se nastanjuju
na Balkanu
By Tilemahos Efthimiadis (originally posted to Flickr as Solidus, Herakleios) [CC-BY-2.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/2.0)], via Wikimedia Commons
  • 610 - 641. icon vladarcar Iraklije vlada Vizantijom. Početkom njegove vladavine Sloveni nastavljaju prodore na balkanske prostore Vizantije.

The settling of the Slavs (South Slavs) in the Byzantine Empire in the seventh century
Naseljavanje Slovena
(Južni Sloveni) u Vizantiji,
u prvoj polovini VII vijeka

  • 612 - 625. veliki prodori Avara i Slovena na balkansko područje Vizantije cara Iraklija. Nakon 613. godine, osvojeni su Nais (Niš) i Sardika (Sofija) a izbjeglo stanovništvo - traži utočište u Solunu (koji će biti opsjedan 615. i 617. godine). Po Konstantinu Porfirogenitu, Avari su "uništili" Romane (iliro-romanske starosjedioce; "Grke" i "Rimljane" iz narodne tradicije) koji su živjeli u ravnicama, tako da su potražili spas u utvrdjenim primorskim gradovima (Ulcinju, Budvi i posebno Kotoru). Pretpostavka je da je ovako doseljeno stanovništvo iz osnova podiglo i utvrdilo grad icon tvr Bar (današnji Stari Bar). Stanovništvo u župama oko gradova je bilo pretežno slovenskog porijekla. U primorskim gradovima se govorilo latinskim jezikom, a već krajem XIV i pocetkom XV vijeka, stanovništvo je poslovenjeno, ali se još vezivalo za svoje romansko porijeklo.

Doseljavanje Slovena i Duklja

  • VII vijek. Dukljani, Travunjani, Zahumljani i Neretjani, kao slovenski doseljenici - dobijaju imena po mjestima, rijekama ili teritorijama na kojima su se naselili (čak i početkom XVI vijeka, štampar Božidar Vuković Podgoričanin naziva zemlju svog porijekla Dukljom, zapisujući da je "otčestva ot zemje Dioklitskije" mada je tada, već od XI vijeka ustaljen i naziv Zeta, kao domaći).
  • 625 (nakon) Oblast ("sklavinija") Duklja. "Sklavonija" (sklavinija) je uopšten, zapadni naziv za sve predjele (pokrajine) velike županije ili kneževine južnih Slovena (u okviru romejskog carstva). Sloveni naseljeni u oblasti rimske provincije Praevalis (Praevalitana) formiraju jednu od svojih oblasti ("sklavinija") koja dobija ime po antičkom gradu Duklji. Naziv nove slovenske oblasti (kneževine) Duklja (Dokleja; Dioklija; Dioklitija) kao i naziv rimskog grada - potiče od imena nekadašnjeg, antičkog ilirskog plemena na ovim prostorima - Dokleata.
    Dromon, vizantijski ratni brod
    (korišćen od VI - XII vijeka)
    razvio se iz rimske bireme
    Source - http://commons.wikimedia.org/wiki/File: Byzantinische_Dromone.PNG/ Neuceu - GNU Free Documentation License, Version 1.2 - Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported license
    Ne zna se ko je bio prvi dukljanski knez pod Vizantijom, ni kada je pokršten. Slovensku kneževinu Duklju, čini područje sliva rijeke Zete i Morače sa basenom Skadarskog jezera (manjeg obima od današnjeg). Njoj pripada oblast od sredine zaliva Boke Kotorske do iza ušća rijeke Bojane u more. Na istoku, granica je išla od rijeke Bojane, preko Prokletija, do izvorišta Lima. Visoka planinska oblast( u "Sclavoprum Regnum" nazivana "Podgorjem", sa većim brojem slovenskih župa) bila je granica prema "sklaviniji" Raškoj, odnosno Velikoj županiji Raška. Na zapadu, granica je išla od ušća Pive i Tare, preko Krivošija, do Risna.U zapadnim pismenim izvorima se dugo vremena nije koristio domaći naziv za oblast-kneževinu Duklju: Zeta (prvi put u pismenom izvoru, 1040. godine). Vizantijski gradovi u Duklji, naseljeni starosjediocima, Iliro-Romanima, sa svojim patricijskim porodicama, u odnosu na slovensko zaledje jaki trgovački centri, bili su u posebnom statusu i pod direktnom upravom i zaštitom vizantijskog upravnog aparata i vojske. Starosjedioci iz unutrašnjosti (Iliro-Romani) još su se pod najezdom Avara povukli u te utvrđene, pretežno primorske gradove, njihovu okolinu, kao i planinske predjele gdje su živjeli od stočarstva. Od druge polovine XI vijeka, Duklja (Zeta) će se na Zapadu i u latinskim pismenima primorskih gradova - nazivati i "Kraljevstvom Slovena".
  • VII v. prerastanje sistema plemenske vlasti u sklavonijama u sistem kneževina. Kasnije, od XII vijeka, titula kneza će se početi koristiti i kao titula za upravnike, postavljene od strane gospodara - za pojedine oblasti i mjesta, u novoformiranim državama Južnih slovena
  • 668. vizantijski iconcar Konstantin IV, vlada do 685. godine. Popustljiv na zahtjeve Bugara, uspješno se odupro muslimanskim osvajanjima i uticao na pomirenje vizantijske i rimske crkve. Suzbio je pobunu i pljačkaške pohode Slovena u okolini Soluna (678)

Vizantijci (Romeji, kako su sebe nazivali)
od 670. godine u pomorskim bitkama
koriste svoj izum, "morsku vatru",
zvanu još: "tečna vatra," "grčka vatra "
ili "romejska (rimska) vatra"
  • 674 - 678. Prva arabljanska opsada Konstantinopolja. U pomorskoj bici kod Silejuma (Mramorno more) korišćena je "grčka vatra" (pronalazača i arhitekte Kalinika iz Heliopolja).
  • 680 - 681. Šesti vaseljenski sabor (Treći carigradski sabor).
  • 680. Bugari prelaze Dunav i učvršćuju se u vizantijskoj Trakiji.
  • 685 - 695. car Vizantije icon Justinijan II Rinomet .
  • 697. Osvajanje vizantijske sjeverne Afrike od strane Arabljana, za vrijeme kratke vladavine cara icon Leontija (svrgnut od pripadnika svoje ratne flote, 698).
  • 698 - 705. vizantijski icon car Tiberije (ranije, germanski vojni časnik Apsimar).

  • 705. icon Justinijan II Rinomet ponovo vlada do 711. godine (ubijen u pobuni).
  • VIII v. icon tvrSvač (u župi Oblikus) je biskupski grad. Poslije 1089. godine, icon vladar Svačka biskupija je sufragan Barske nadbiskupije. Pored ostalih crkvenih gradjevina, imao je katedralu Sv. Jovana i franjevačku crkvu Sv. Marije.

Vizantija 717. godine
By Hoodinski at English Wikipedia derivative work: Rena [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • VIII v. grad Bar ima episkopiju potčinjenu Dračkoj arhiepiskopiji.
  • 732. mitropolit Praevalitane je pod jurisdikcijom cargradsog patrijarha.
  • 777. Prvo pominjanje titule “župan”, na teritoriji koju su naseljavala slovenačka plemena.
  • 780 (oko) srpski iconknez Višeslav (ili Vojislav) naveden u Porfirogenitovim spisima.
  • 787. pomen kotorskog biskupa na saboru u Nikeji.
  • VIII v. do IX vijeka, pocinje korišćenje gusli na Balkanu. Ovaj muzički instrument potiče iz Azije.

  • 809. icon crkva Crkva Svetog Tripuna u Kotoru (donatorski natpis o njenom osnivanju, koji pominje i episkopa Jovana).
  • IX v. icon tvr Drivastium (Drivast; lat. Drivastum; alb.Drishti) se prvi put pominje pod tim imenom. Tvrdava sa podgrađem, značajna je za odbranu srednjovjekovnog Skadra. Poput Sape i Danja, kasnoantički je episkopski grad, najvažniji u skadarskom zaleđu. Na njegovom mjestu je nekada postojala ilirska , potom rimska tvrdjava. Nema dokaza da je kasnije ulazio (kao ni Sapa, Sard ili Danj) u sastav srednjovjekovne države Duklje (Zete) Vojislavljevića, mada je u njegovoj neposrednoj blizini bio Skadar, rezidencija dukljanskih vladara. Kasnije će Drivast biti u sastavu srpske države, od 1184-85. do 1362-63. godine, kada prelazi u ruke Zete Balšića. Godine 1392. predat je Osmanlijama, od strane Đurađa II Stracimirovića Balšića, ali je od njegove strane povraćen godinu dana kasnije. Od istog gospodara Zete, Drivast je predat Mletačkoj republici, 1396. U ruke Balše III Balšića, Drivast pada 1319. godine i u satavu je Zete do njegove smrti 1321. kada se grad svojevoljno predaje Mlečanima. Iste godine ga zauzima despot Srbije, Stefan Lazarević, a od 1442. Mletačka republika. Pod osmansku vlast pada ponovo, 1478. godine.
  • IX. v. Osnovana crkva Sv. Stefana, na ostrvu Gospe od Milosrđa (Tivatski zaliv) od strane Huroka (Hurocus) i njegove supruge, slovenke Dane.
    kaziprst
  • 840. (prije) icon tvr"Citadela", centralna tvrđava u utvrđenom Starom Gradu (Budva). Dograđivana u kasnijim vjekovima.


Crkva Sv. Marije (in Punta)
u Budvi (840. godina)
By Bratislav (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons


  • 840. icon crkva crkva svete Marije (in Punta) u Budvi, podignuta je na rtu (inpunta). Po saracenskom osvajanju i pustošenju Budve, Rose i Donjeg Kotora (Dekadron, kod ravenskog kartografa iz IX vijeka, odnosno Dekatera, po Porfirogenitu, iz X vijeka) , romansko stanovništvo koje je bilo prebjeglo u okolne slovenske župe, obnavlja grad , a crkvu svete Marije (in Punta) podiže nepoznati ktitor , sa bratom. Pominje se 1166. i 1346. godine, a obnavljana je u toku srednjeg vijeka. Korišćena je najprije od strane benediktinaca, potom franjevaca (do pada Mletačke republike i dolaska Francuza) a kratko vrijeme i od dominikanaca iz kotorskog Samostana Svetog Nikole.

Church of St. Maria in Punta (Budva)
Podužni presjek Crkve Svete Marije "In Punta" u Budvi



Vizantija i "sklavinije"
(slovenske kneževine) prije dolaska
na vlast Vasilija I, 867. godine i ekspanzije Vizantije
By Bigdaddy1204 at English Wikipedia [CC-BY-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/3.0)], via Wikimedia Commons - Derivative works
  • 860. smrt srpskog kneza iconVlastimira, pobjednika ratu protiv bugarskog kana Presijana.
  • 862. srpski knez icon Mutimir , do 891. godine. Odbio je bugarski napad (između 852. i 887) i potom sklopio mir sa hanom Borisom. Papa Jovan VIII, godine 873. nastoji da, preko ovog srpskog kneza i bogosluženja na slovenskom jeziku, veže za sebe i ostale slovenske vladare.
  • 863. početak moravsko-panonske misije širenja hrišćanstva na slovenskom jeziku, od strane solunske braće Ćirila i Metodija - po molbi velikomoravskog kneza Rastislava (842 - 870) i odobrenju vizantijskog cara iconMihaila III. U Rimu, godine 867. ova misija dobija podršku pape Hadrijana II.
  • 864. Opadanje moći Bugarske i uspon Vizantije cara Vasilija I.

Car Vasilije I Makedonac (867 - 886)
posebno se zauzeo za prihvatanje
hrišćanstva u slovenskim kneževinama
Vizantije (prikaz iz XII vijeka)
Skylitzes Manuscript /Upload.wikimedia.org/Public domain in the United States
  • 867. vizantijski car icon vladar Vasilije I Makedonac, porijeklom iz Trakije, vladao do 886. godine. Vratio je ugled Carstvu i proširio vlast na cijelo Balkansko poluostrvo. Slovenske kneževine u okviru Vizantije, bile su u vazalnom odnosu.
  • 867. vizantijski car Vasilije I sa flotom dolazi u Jadran.
  • IX v. (druga polovina) Tivat (Theudo, Thedo,Teodo )se kao naselje prvi put pominje na donatorskom zapisu (đakona Albelina) sa crkve sv. Srdja, Nikole i Dimitrija (Đurđevo brdo, iznad Tivta).
  • IX v. (početak) pomen bratovštine: Bokeljska mornarica. Svoj statut ima od 1463. godine.
  • IX v. icon crkva Benediktanski manastir (samostan) Bogorodice Ratačke, na kraju rta Ratac, izmedju Bara i Sutomora.
  • 869. odluke Carigradskog sabora (početak crkvenog raskola).
  • 870 (posle) Već ranije prihvaćano (pod uticajem latinskih kulturnih centara u vizantijskim gradovima u Primorju i skadarskoj oblasti) hrišćansvo se u dukljanskoj kneževini konačno rašililo, najkasnije u vrijeme cara Vasilija I. Naime, Sloveni koji su tokom VII vijeka dospjeli u Praevalis (Duklju; Zetu) u vrijeme postojanja još uvijek jedinstvene, monoteističke hrišćanske crkve - iz vizantijskih primorskih gradova (pod vlašću stratega u Draču) već su i ranije bili izloženi postepenom uticaju od strane romanskog stanovništva i primorskih romanskih misionara (latinski obred pokrštavanja).
    Sedamdesetih godina IX vijeka, pod uicajem ovog cara, izvršeno je i pokrštavanje u Srbiji ("Krštena Srbija" kako je naziva Konstantin Porfirogenit). Za prvog, po rođenju krštenog srpskog vladara smatra se kasniji knez - Petar Gojniković.

Pečat dukljanskog arhonta (kneza) Petra
By Jovanvb at en.wikipedia (Transferred from en.wikipedia) [Public domain], from Wikimedia Commons
  • Kraj IX vijeka - icon vladar arhont (knez) Duklje, Petar.
  • Godine 1884. otkkriven je olovni pečat sa njegovim imenom, na grckom pismu: "Petar arhont Duklje". Pretpostavlja se da potiče iz vremena vladavine cara Vasilija I. Dokaz je o postojanju Kneževine Duklje, u vazalnom odnosu prema Vizantiji (uklopljena u njen vojno-upravni sistem) Po nekim autorima, arhont Petar se navodi u kasnijem vremenu, kao otac kneza Vladimira.
  • 886. icon tvricon crkva Budva je sjedište biskupije.
  • IX vijek (kraj) Ugri (Mađari) stižu u Panoniju.
  • IX v.Duklja se koristi širenjem Bugarskog carstva: kao kneževina steče potpunu političku nezavisnost od Vizantije (sve do kraja X vijeka, kada makedonski cara Samuilo napada i samu Duklju).
  • 891. srpski knez iconPribisav Mutimirović (do 892) naslednik kneza Mutimira.
  • 892. srpski knez icon Petar Gojniković, do 917. godine (prvi po rođenju kršteni srpski vladar). Stupio na presto uz pomoć vojnih snaga Hrvata (dalmatinsko vojvodstvo Branimira) kod kojih je boravio u egzilu. Zarobljen prevarom od strane svog kuma, bugarskog cara Simeona (917).

Konstantin VII Porfirogenit

  • 913. icon vladarKonstantin VII Porfirogenit (913- 955) vizantijski car i pisac. Za istoriju Crne Gore je značajno njegovo djelo "De administrando imperio" (O upravljanju carstvom).
    kaziprst
  • 917 (20. avgusta) bitka kod icon war Anhijala (Aheloja) i poraz Vizantijske vojske od strane bugarskog cara iconSimeona Velikog. Nakon nje su se balkanski posjedi Vizantije sveli na okolinu Konstantinopolja i Ploponez.
  • 917.srpski knez Pavle Branović, do 923. godine, na vlast došao kao štićenik cara Simeona i vazal Carevine Bugarske. Zbačen od Bugara, zbog kasnije provizantijske politike.
  • 923/924. veliki srpski icon župan Zaharija, vršio vazalnu vlast podrškom bugarskog cara, ali se ubrzo kao vazal priklonio Vizantiji i porazio kaznene bugarske snage (oko 922. godine). Godine 924. pred mnogo snažnijim bugarskim snagama, izbjegao bitku i pobjegao u Hrvatsku.
  • 924 - 927. bugarska okupacija kneževine Srbije: pustošenje Srbije i njeno potpuno osvajanje od strane iconSimeona Velikog. Bugarska prvi put izbija na granicu Duklje (Zete).
  • 925. do 928. Pominjanje icon crkva Kotorske biskupije na splitskim saborima.
  • 927 (posle) srpski knez icon Časlav Klonimirović (vladao od 927 - oko 950) uz pomoć Vizantije (po smrti bugarskog cara Simeona) obnavlja Srbiju, opustošenu od strane Bugara i vrši njeno proširenje. Po "Ljetopisu popa Dukljanina" ubijen je od strane Ugara (Mađara) nakon što je spiječio njihov prodor u Bosnu.
  • 928. Srbi se (od Časlava Klonimirovića) postepeno šire od zapada prema istoku i obuhvataju Rašku, koja će biti samo dio Srbije (mada su se ponekad izjednačavali pojmovi Srbija i Raška). Po "popu Dukljaninu", područje Podgorja (istočnog) obuhvatalo je najveći dio prvobitne (rane) Srbije. Nakon Časlava, do drugog velikog širenja prostora Srbije doći će kasnije, u okviru Kraljevine Duklje (Zete) Bodina Vojislavljevića.

ICONX1

Duklja (Zeta) 945. godine
Duklja i ostale sklavonije 945. godine
(Map of the Historical Atlas of
Gustav Droysen, 1886)

ICONX1

  • 949. po navodima Porfirogenita ,u pismu sinu Romanu, kao informaciji o narodima (Peri etvov) Hrvatska se istočno prostire do rijeke Cetine, a Duklja (domaći naziv: Zeta) do kaštela Drača, sa granicom prema Srbiji u planinskim stranama.

  • X v. (sredina) icon tvr Klobuk, tvrđava u župi Vrm (Travunija) po navodima Konstantina Porfirogenita, u "De administrando imperio". Pominje se i u "Barskom rodoslovu", a 1042-1043. za vrijeme dukljansko-vizantinskog sukoba. Nakon Srbije Nemanjića, od 1377. u posjedu je Kraljevine Bosne.
  • 950. (oko) pop Bogumil (Bogomil) je propovjedao bogumilsko učenje medju Slovenima u oblasti Velesa i Prilepa. Djeovao za vladavine bugarskog cara Petra (927-968).
  • 950. (oko) Istorija Konstantina Porfirogenita.
  • 951. raspad Časlavljeve Srbije na manje županije.
  • X v. Dioklicani (Dukljani) kao naziv koji koristi car Vizantije , Konstantin Porfirogenit, za stanovnike oblasti (sklavonije) Duklje (naslov 35. Poglavlja: "O Dukljanima i zemlji u kojoj sada obitavaju").
  • 959. icon umrliicon vladar smrt vizantijskog cara Konstantina Porfirogenita.
  • 969/976 pad Bugarske i razdijeljenih srpskih županija pod vlast Vizantije (cara icon Jovana I Cimiskije).
  • X v. Podgorica, kao trg, podignut u Poduškoj župi, na njenoj granici sa Gorskom župom (odnosno "pod" Gorskom župom, na osnovu kojeg položaja je i dobila ime). Prve kuće sagradio je gospodar Gorske župe, župan Marko (po zapisu iz crkve sv. Ðorda, u Podgorici, sagradjenoj izmedju XI i XII vijeka).

 Prvobitni izgled crkve sv. Djordja
Prvobitni izgled Crkve Sv. Đorđa,
u Podgorici ( XI - XII vijek)


Prečista Krajinska
Photographer of Tourist Organization of Bar derivative work: VVVladimir [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • X v. icon crkva Manastir prečiste Krajinske (crkva Uspenja Bogorodice) u kojem je sahranjen dukljanski knez Vladimir, poslije prenošenja iz Prespe, 1019. godine. Jedno vrijeme je u njemu bilo sjedište Zetske mitropolije. Porušen je krajem XVI vijeka.
    kaziprst Prečista Krajinska/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

 Manastir Prečista Krajinska - History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Prečista Krajinska (varijanta
rekonstrukcije – sjeverni izgled)

ICONX1

  • 970. (oko)rodjen Knez Duklje, Jovan Vladimir (970 - Prespa, 1016) zet makedonskog cara Samuila. Kao knez vladao Dukljom od oko 990 - 1016. Njegova se država prostirala od rijeke Bojane do Risna u Boki Kotorskoj, i izmedju Jadranskog mora i gornjeg toka rijeke Morače. Pokušao je sklopiti savez sa Vizantijom, protiv makedonskog cara Samuila.

Položaj Podgorja na karti oblasti kasnije proširene Kneževine Duklje (1050. godine)
[CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

ICONX1

  • 971. (do 972) u vezi sa događajima poslije osvajanja Srbije od strane Vizantije (u kasnije pisanom Barskom rodoslovu ili Ljetopisu popa Dukljanina) pominje se slovenska oblast Podgorje (lat. Submontana) sa svojim župama. Latinsko ime ove oblasti potiče od njenog geografskog položaja, posmatranog sa Primorja. Prostirala se od velikog Neretvinog luka i rijeke Rame, pa istočno, u pravcu pružanja Dinarskog sistema, do rijeke Morače. Osim zapadnih župa Podgorja, u Barskom rodoslovu navode se Istočne župe, na području današnje Crne Gore: Onogošt (lat. Onogoste) kao najvažnija, Morača (lat. Moratia) Komernica (lat. Comerniza) i Piva. Sjeverno od Istočnih župa Podgorja nalazila se, po Barskom rodoslovu (po odlukama tzv. Sabora na Duvanjskom polju) sklavonija Srbija (Raška i Bosna, sa međusobnom granicom na rijeci Drini) a na jugu sklavonija Duklja. Srbija (lat. Surbia) se u Ljetopisu popa Dukljanina naziva Transmontanom ("Surbiam autem, quae et Transmontana dicitur"). Region Maritma (lat. Maritma regiones) je Primorje, koje su sačinjavale tri sklavonije: Hum, Travunija i Duklja. Podgorje se kao oblast ne pominje u drugim izvorima (osm još jednom, takodje u Ljetopisu popa Dukljanina, kod opisa dogadjaja iz tridesetih godina XII vijeka) pa njeno postojanje sa te strane nije potvrdjeno.
  • 975. vizantijski icon car Jovan I Cimiskije vrši preseljenje velikog broja pavlićana, iz Male Azije u oblast Filipopolja) (Trakija) kasniji centar bogumilstva.
  • 990. (krajem) icon vladar dukljanski knez Vladimir u Konstantinopolj šalje izaslanike, koji do tamo nijesu uspjeli stići.
  • 997. icon warnapad makedonskog cara Samuila na Duklju.kaziprst
  • 997. icon war Bitka kod rijeke Bojane, izmedju Samuilovih makedonskih Slovena i Duklje kneza Jovana Vladimira. Poraz dukljanske vojske i zarobljavanje kneza Vladimira (njegovo utamničenje, na Samuilovom dvoru, u Prespi).
  • 997. icon war Spaljivanje grada Kotora od strane makedonskog cara Samuila.

Osvajanje Duklje (Zete) i opsada Ulcinja od strane cara Samuila, 998. godine
Nakon osvajanja Duklje, car Samuilo
je bezuspješno vršio opsadu
vizantijskog Ulcinja (998)

  • 998. (poslije) ženidba kneza Duklje, Jovana Vladimira sa kćerkom cara Samuila, Kosarom. Povratak Vladimira u Duklju, kao vazalnog vladara (namjesnika) Duklje (sa dračkom oblašću).

  • XI. v. (početak) Po nekim podacima, približno vrijeme izgradnje bunara , u blizini manastira Preciste Krajinske (crkva Uspenja Bogorodice) iz vremena dukljanskog kneza Vladimira. Bunar se i danas koristi od strane obližnjeg seockog stanovništva u Ostrosu.
  • XI v. (najvjerovatnije) podignut icon crkva benediktanski samostan u srednjovjekovnom trgu Sv. Srdju, na obali rijeke Bojane (nedaleko od Skadra,u današnjoj Albaniji). Navodi se (samo kod popa Dukljanina) kao grobna crkva kraljeva Zete (Duklje) iz porodice Vojislavljevića (Mihaila, Bodina, Vladimira i Gradihne). Predanja ga vezuju za imperatora Justinijana (527 - 565) ali je najvjerovatnije podignut kao benediktinski samostan, u XI vijeku. Crkva je obnavljana: od srpske kraljice Jelene Anžujske (1288 - 1290) i kralja Milutina (1318). Poslije 1355. godine je pod kontrolom vlastelina Žarka, a zatim u državi Balšića. Osmanlijama predat od strane Mlečana, 24. januara 1479. godine (koji su ga opustošili i razrušili, krajem XVI vijeka).
    kaziprst History of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir sv. Srđa i Vaha/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir sv. Srđa/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • XI vijek. Dalmacija: Gornja i Donja. Početak oživljavanja nekadašnjeg rimskog naziva za teritoriju Dalmacija, u primorskim gradovima nekadašnje Praevalitane (Praevalisa) i javljanje pojma dveju Dalmacija.
  • XI v. icon tvrKlobuk (pomen tvrđave) u župi Vrm (Korjenići).
  • 1014. icon umrli 1icon vladarsmrt Samuila, cara makedonskih Slovena.
  • 1014. icon vladarRadomir, car makedonskih Slovena i vrhovni vladar Duklje, icon umrli 1 do 1015.
  • 1015. novi car makedonskih Slovena i vrhovni vladar Duklje, icon vladarVladislav (nasilno preuzeo vlast, ubistvom cara Radomira). Vladao do 1018.

Prespa - tvrđava zatočenja Vladimira, kneza Duklje
Prespa (tvrđava) mjesto zatočenja
dukljanskog kneza Vladimira 997. god.
i njegovog ubistva (1016)

ICONX1


Kasnije okovan, drveni krst kneza Vladimira
  • 1016. (22. maj) icon umrli 1icon vladar smrt kneza Jovana Vladimira. Jovan Vladimir (vladao od: oko 990 - 1016) bio je knez Duklje, od (oko) 1000. godine, do smrti, 22. maja 1016. godine. Na prevaru je ubijen, u Prespi, od strane kralja makedonskih Slovena, Vladislava (a po nagovoru Vizantije). Sahranjen je u Prespi, da bi njegova udovica Kosara poslije tri godine prenijela mošti u Duklju (crkva sv. Marije Krajinske, u Krajini, kod Skadarskog jezera). Vladimir je poštovan kao svetac. Godine 1215. njegove mošti su prenešene u Elbasan (Albanija) i sahranjene u crkvi njemu posvećenoj (izgradjena 1381, od strane albanskog feudalca, Karla Topije) o čemu svjedoči zapis na ovom hramu. Od 1995. svete mošti se nalaze u pravoslavnoj sabornoj crkvi, u Tirani.
    kaziprst

early medieval helm

  • 1018. icon war napad makedonske vojske na Duklju (i dračku oblast) i icon umrli 1 pogibija makedonskog cara Vladislava, kod Drača.

ICONX1

  • 1018. (poslije) teritoriju makedonskog carstva zaposijeda Vizantija (car icon vladarVasilije II). Duklja ponovo pada pod vlast Vizantije.
  • 1018. (poslije) osnivanje manje, dubrovačke vizantijske teme (utvrđeni grad sa bližom, lako kontrolisanom okolinom).


Travunijska župa Dračevica
By Bratislav (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1018. Dračevica, župa Travunije. Preko ove srpske župe je, 1018. godine, gospodar Travunije, knez Dragomir (stric ubijenog dukljanskog kneza Vladimira) prešao iz Travunije (preko Veriga) u istočni dio Boke Kotorske i zauzeo župe u vizantijskoj Duklji. Dragomiru je pružen otpor u romanskim primorskim gradovima, u kojima gradski patricijat (na koji se oslanjala Vizantija) nije željeo slovensku vlast. icon umrli 1 Dragomir je u zavjeri ubijen, od Kotorana, na ostrvu Sv. Gavrilo (Sv. Marko) kod Tivta, u crkvi arhanđela Gavrila.
  • 1018. (prije) ujedinjenje Podgorja (vjerovatno njegovih istočnih župa) i Duklje, u vrijeme Petrislava (po Barskom rodoslovu) ali i slabljenje ovog odnosa nakon vizantijskog upada, poslije 1018. godine.

ICONX1

  • 1018. icon vladar Knez Duklje, Stefan Vojislav (u izvorima se pominje i kao Dobroslav) rodonačelnik dukljanske porodice Vojislavljevića, vlada do 1043. godine (dvadeset pet godina).Vlast je u Duklji preuzeo kao vizantijski vazal.

ICONX1

Vojislavljevići (rodoslovi)

Rodoslov Vojislavljevića (1)   Loza Vojislavljevića (4) Loza Vojislavljevića (5)

ICONX1

  • 1019. Knjeginja Kosara prenosi mošti svog supruga, kneza Jovana Vladimira, iz Prespe u Duklju (crkva sv. Bogorodice Krajinske, u Krajini,kraj Skadarskog jezera).

Teme Vizantije 1025. godine
Vizantijske provincije (teme) i teme kao vazalne slovenske cjeline:
Kraljevina Hrvatska i kneževine Srbija, Duklja (izuzimajući romanske primorske gradove pod
punom carskom vlašću) Travunija, Zahumlje i Paganija - 1025. godine.


Zlatni novac savladara, Vasilija II i
Konstantina VIII
[GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0-2.5-2.0-1.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1025. icon vladarCar Vizantije, Konstantin VIII (960 - 15.11.1028) savladar sa bratom Vasilijem II "Bugaroubicom", od 976 - 1025, naslijedio je brata i smostalno vladao od 1025 - 1028. godine.
  • 1028. icon vladarCarica Vizantije, Zoja (oko 978 - umrla juna 1050) bila je vizantijska carica od 1028. do svoje smrti 1050. godine. Kćerka je Konstantina VIII (1025-1028) brata cara Vasilija II "Bugaroubice". Imala je sestre Eudokiju (zamonašila se) i Teodoru. Njen drugi muž, nekadašnji carigradski eparh, Jovan Agrir, nadjen je (aprila 1034) mrtav u kupatilu, a carica Zoja se potom , na protežiranje dvorskog evnuha Jovana Orfanotrapa, udala za njegovog brata Mihajla (car Mihajlo IV Paflagonac).
  • 1034. Evnuh Jovan Orfanotraf (brat cara Mihajla IV, teško oboljelog od epilepsije) uvodi slovenskom narodu namete i poreze u novcu, umjesto dotadašnjeg naturalnog plaćanja i sprovodi otvorenu helenizaciju - što dovodi do niza pobuna Slovena u Vizantiji.

ICONX1

  • 1035. icon warustanak kneza Vojislava, u Duklji. U avgustu je ustanak ugušen, a Vojislav zarobljen i kao talac odveden u Konstantinopolj. Duklja je ponovo bila u sastavu Vizantije.
  • 1037. icon umrlismrt slovenskog ohridskog arhiepiskopa, Jovana.
  • 1037. slovenska autokefalna crkva, zamijenjena grčkom, što izaziva nove pobune slovenskog stanovništva.

ICONX1

  • 1037. (ili početak 1038) icon warnovi ustanak kneza Vojislava u Duklji (nakon njegovog bjegstva iz Vizantije i skrivanja po planinskim oblastima kneževine). Vizantinska vojska u Duklji, pod komandom Teofila Erotika prinudjena je na povlačenje u Drač. Duklja je pod samostalnom upravom od strane kneza Vojislava.

ICONX1

  • 1040. domaći naziv Zeta, za razliku od njenog vizantijskog i rimskog naziva - Duklja (Dioklitija). U pisanim izvorima pominje se kao Zeta (iz četrdesetih godina XI vijeka, u vezi sa djelovanjem kneza Vojislava) od strane Kevkamena (1080).
    kaziprst
  • 1040. icon war slovenski ustanak u Pomoravlju, pod Petrom Deljanom. Ugušen do 1041.prije svega zbog nesloge vodja ustanka oko prvijenstva.
  • 1040. Vizantinski brod, sa deset kentenara zlata Jovana Orfanotrafa (carevog brata) u oluji strada na obalama Ilirika. Dukljanski knez Vojislav plijeni zlato i taj dogadjaj je neposredan povod za novi rat Vizantije i Duklje.

ICONX1

early medieval helm

  • 1041. icon warBitka kod Vuranie (Zeta) izmedju Vizantije (vojska evnuha Georgija Provatasa, iz Drača ) i Duklje (Zete). Sinovi kneza Vojislava sačekali su Vizantince i stupili sa njima u borbu. Njihov otac je pristigao sa vojskom iz župe Crmnice i vizantinske snage su poražene. Vojskovodja Geogije Provatas se jedva spasio bjekstvom.
  • 1041. (10. Decembar) icon umrliicon vladar smrt teško oboljelog vizantijskog cara Mihajla IV Paflagonca (umjesto koga je u stvari vladao njegov brat, Jovan Orfanotraf).

ICONX1

  • 1041. nakon pobjede nad Vizantijom i smrti cara Mihajla IV, Duklja ima punu kontrolu nad svojom oblašću i počinje ugrožavti dio teritorije Vizantije (Rašku, Bosnu i Zahumlje) .
  • 1042. Duklja podržava pobunjenike iz dračke teme.

Zlatni histamenon carica savladarki, Zoje i Teodore , iz 1042. godine
By PHGCOM (self-made, photographed at the MET) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0-2.5-2.0-1.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1042. (19. april) icon vladar Carica Vizantije, Teodora (984 - poslije 31. avgusta 1056) vladala je kao savladarka svoje sestre Zoje, od 19. aprila do 11. juna 1042. godine (do Zojine udaje za Konstantina) a zatim samostalno, od 11. januara 1055. do smrti (nakon 31. avgusta 1056). Poslednji je predstavnik slavne makedonske dinastije.
  • 1042. (11.06) vizantijski car icon vladar Konstantin IX Monomah teći muž carice Zoje, vladao je do 1055. godine. Kao savladar, sa Zojom je vladao do njene smrti , 1050. godine. Uočljiv je začetak kulturne renesanse, ali i pad vojne moći Vizantije. Vojska Konstantina IX biće poražena u sukobu sa Dukljom (Zetom) koja je izvojevala samostalnost . kaziprst

Monomah car Zoja carica
Car Konstantin IX Monomah i carica Zoja,
čija je vojska poražena u Duklji
(Zeti) kneza Vojislava, 1042. godine

  • 1042. icon w Bitka kod Bara i nezavisnost Duklje. Bitka kod Bara (Bitka na Tuđemilskom polju ili bitka kod Sutormana) najvjerovatnije se odigrala 07.10.1042. godine (datum uzet za dan vojske Crne Gore) izmedju Vizantije (trupe iz Drača i susjednih tema, pomognute raškim županom, bosanskim banom i humskim knezom) i Duklje kneza Stefana Vojislava. Okončana je porazom vizantijskih snaga (poginulo sedam vizantijskih stratega -vojskovođa). Po podacima Ivana Skilice (XI vijek) vizantinskog hronicara, od ukupno 60000 Vizantinaca, poginulo je 40000. Kneževina Duklja stiče nezavisnost od Vizantije i širi vlast na Travuniju i Zahumlje. I vizantinski hroničar Jovan Zonara (XII vijek) opisuje ovu bitku kao "strahotnu pogibelj vizantijske vojske". Tom bitkom je okončana i stalna borba oko nadmoćnosti, izmedju Travunije i Duklje.

Vizantijski oklop :X - XII vijek - History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Vizantijski oklop (X - XII vijek)

ICONX1

  • 1042. Stefan Vojislav, knez nezavisne Duklje (Zete).

ICONX1

  • 1042. Prvobitna država Zeta (Duklja) je osim Zete (u užem smislu) obuhvatala osvojenu Travuniju i Zahumlje, a kasnije i planinsku oblast (u Ljetopisu popa Dukljanina zvanu Podgorjem). U samoj Duklji ili Zeti (u užem smislu) župe su se, kao i pod vrhovnom vlašću Vizantije, dijelile na : jezerske, primorske i kontinentalne.
  • Prapratna župa (današnji Mrkojevići, izmedju Ulcinja i Bara) je primorska župa, a pominje se u opisu dogadjaja poslije Barske bitke i povlačenja vizantijskog namjesnika Teofila Erotika preko potoka u toj oblasti. Bila je župa u državi Duklji u kojoj se pominje dvor Vojislavljevića. Po episkopu Mihajlu Davolskom (dodaci Skilicine hronike) pored kotorskog, dukljanski kralj Mihailo je imao dvor i u ovoj župi.U njoj je i sahranjen, u dvorskoj kapeli sv. Andrije.

  • Barezi (jezerska župa u Duklji) sjeveroistocno od Skadra, pominje se u opisu podjele zemlje, poslije smrti dukljanskog kneza Vojislava (glava XXXIX Barskog rodoslova). U njoj se nalazio mali episkopski grad Balec (Balecium; Baleyo; Balleco; Ballesio; Baleyi; Balec).

Gorska župa
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • Gorska župa, kontinentalna, planinska i šumovita, kao jedna od devet župa Zete (Duklje) pominje se u glavi XXX Barskog rodoslova. Po zapisu iz X vijeka (crkva sv. Đordja, u Podgorici) prve kuće u trgu Podgorica (Podluška župa) podigao je gospodar Gorske župe, župan Marko. Mjesto Medun je (vjerovatno) bilo glavno utvrdjenje. Ovu župu (i njeno selo Golič) kasnije pominje i kralj Stefan Prvovjenčani, u svojoj povelji manastiru Žiči (1220. godine). Oblast slovenske Gorske župe bila je naseljena u antičko vrijeme (značajni arheološki lokaliteti na Zlatici, iz VI vijeka).

ICONX1


Luška župa
[CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons
  • Luška župa (Lusca) kao jedna od jezerskih župa Zete (Duklje) izmedju rijeka Morače i Sitnice (današnje Lješkopolje). Velje i Malo brdo čine granicu ove župe na sjeveru. Luška župa (Lusca; Luscha giopa) pominje se 1318. kao srednjovjekovna župa, na području dijela današnje opštine Podgorica. U XV vijeku se stanovnici ove župe nazivaju Lužanima (Luxeni; Luxani). Danas se polje na lijevoj obali Matiče zove Lužnice, a postoji i selo Lužane. Po lokalnoj tradiciji, predio Luške župe su naseljavali neslovenski Španji, koji su imali kult sv. Makabeja (kao i crkvu posvećenu ovom svecu) nepoznat kod kasnijeg slovenskog stanovništva.
  • Podluška župa (Podlugiae) se kao jezerska prostirala od granice Lješkopolja do Skadarskog jezera. Dijelila se na Gornju i Donju, sa kasnije oformljenim mjestima: Žabljak, Tuzi i Podgorica, kao i starim slovenskim lokalitetom (svetilištem) Dajbaba (kao i brdom Dajbabska gora).


Župa Kupelnik
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • Kupelnik, kao jedna od jezerskih župa Zete (Duklje) pružala se od Skadarskog jezera (Hotskih virova) do planinskog vijenca na istoku (Mali Hoti) kao i u pravcu Skadra (oblast Vraka, rjecica Benuši). Sjedište župe je bilo na mjestu današnjeg sela Koplika, a sjeverno od njega Konstantin Porfirogenit pominje mjesto Gradac.
  • Oblik (Obliquus) je spadala u jezerske župe Zete (Duklje) a u antičko vrijeme je bila poljoprivredno područje grada Svača. (Nekadašnja Krajina je predstavljala mjesto "locus", a ne oblast , kao danas. Obuhvatala je današnji Ostros ,Mali i Veliki, sa crkvom sv. Marije Krajinske (sada u ruševinama) i dvorom kneza Vladimira (čiji tragovi nijesu za sada uočeni).


Župa Oblik
[Public domain], via Wikimedia Commons

  • Crmnica (Cermeniza) je bile jezerska župa u Zeti (Duklji). Kasnije je ovj predio bila Crmnička nahija, a danas oblast Crmnica. Gotovo svi nazivi sela iz ove srednjovjekovne župe (pomenuti u povelji srpskog kralja Vladislava, 1248. godine) istovjetni su nazivima sela u današnjoj Crmnici.


Crmnička župa
[CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons


Dukljanske župe: Grbalj i Kukeva (sa Budvom)
By Bratislav (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • Kukovo (Cuceva) sa Budvom, primorska je župa Zete (Duklje). Obuhvatala je grad Budvu (Buthua) srednjevjekovnog naziva Stari Grad ("Civitas Antiqua", obzirom da je jedan od rijetkih - koji nije uništen u toku seobe naroda). Pored samog utvrdjenog grada, župa je obuhvatala i njegov antički gradski distrikt. Ime ove stare slovenske župe se zadržalo u selu Kukuljevina, iznad manastira Podlastve. Kasnije, u XI vijeku, Starim Gradom (Budvom) i župom , kao svojim neposrednim posjedom, upravljao je dukljanski princ Bodin.
  • Grbalj (Gripuli; Grupuli - najzapadnija župa Duklje) pominje se u podjeli zemalja kneza Vojislava, poslije njegove smrti. Pripala je Gojislavu i Predomiru. Zbog blizine, ova je župa bila blisko vezana sa Travunijom (župa Dračevica) i sa najbližom dukljanskom župom Kukeva (sa Budvom).
  • 1042. icon war Dukljanaska okupacija cijele dračke oblasti, do rijeke Vojuše, a Vojislavljev sin, Mihailo, potpisuje sa Vizantijom mirovni ugovor. Mihailo dobija od cara visoku titulu protospatara..
  • 1042. (1043) Zeta se pominje pod tim domaćim imenom, u izvještajima vezanim za Barsku bitku. Kasnije se Zeta (Zenta, Genta, Xenta) pominje češće i potiskuje naziv Duklja.

Šema ranofeudalne organizacije
u Duklji (Zeti)
  • 1042. Utvrđeni grad Budva sa okolnom župom, data je na upravu Radoslavu (sinu dukljanskog kneza Vojislava).
  • 1042. (poslije) Skadar (starije Scodra; mladje Scutarum ili Rosafa) se pominje kao rezidencija dukljanskih vladara, koji su tamo imali "dvor" i "tamnicu". Nalazio se u Skadarskom polju (po Barskom rodoslovu nazivanom "plantia civitatis Scodrinae") na uzvišenju izmedju rijeka Bojane, Kiri i Drimca.
  • 1042. (poslije) zarobljavanje vizantijskog stratega teme Dubrovnik (Katakalona Klazomenskog) od strane zetskog (dukljanskog) kneza Vojislava i njegovo odvođenje u Ston.
    kaziprst

ICONX1

  • 1043. icon umrliicon vladar smrt dukljanskog (zetskog) kneza Vojislava. Sahranjen u dvorskoj kapeli, u župi Prapratna (dvorska kapela sv. Andrije). Imao je pet sinova: Gojislava, Radoslava, Mihaila, Saganeka i Predimira.

ICONX1

  • 1043. (poslije, do 1046) icon vladar Knjeginja Neda (Dominika) druga žena i udovica kneza Vojislava, vlada Dukljom sa sinovima, sve dok na tron nije stupio knez Mihailo, buduci kralj (po dubrovackom hroničaru, Jakovu Lukarevicu, iz djela "Obilni izvori iz dubrovackih anala" - 1605. godine). Takode, po narodnom predanju iz Crmnice, supruga kneza Vojislava se zvala Neda. U savladarstvu sa braćom i majkom, Mihailu su direktno potčinjene župe: Crmnica, Oblik i Prapratna, ali je priznavao vrhovno vladarsko pravo bratu Radoslavu i njegovim potomcima.


Mihailo Vojislavljević, prikazan kao kralj (nakon 1078)

  • 1046. icon vladar Knez Duklje Mihailo (nakon što je tri godine vladao državom kao savladar sa majkom Nedom i braćom).Raskinuo je ugovor o pravu prvenstva vlasti sa bratom Radoslavom, uspijevši da zauzme presto - nakon smrti majke. Svom najstarijem sinu iz prvog braka, Vladimiru, daje na upravu Duklju. Oženivši se, drugi put, rodjakom vizantijskog cara Konstantina IX Monomaha, gajio je dobre odnose sa Vizantijom (do 1072). Mada će kasnije njegovi sinovi iz prvog braka, Bodin i i Vladimir - osvojiti Rašku, upravu nad njom će dati sinu iz drugog braka, Petrislavu. Mihailo ce vladati Dukljom do svoje smrti, kao kralj, 1081. godine.

Kneževina Zeta (Duklja) nakon 1050. godine / Principality of Duklja 1050 / History of Montenegro
Kneževina Duklja (Zeta) i
okruženje, oko 1050. godine

  • 1050. icon umrliicon vladar smrt vizantijske carice Zoje.
  • 1052. patrijarh Mihailo Kerularije zatvara latinske hramove u Konstantinopolju.
  • 1054. (16. jul) velika šizma (veliki raskol) izmedju Istočne i Zapadne hrišćanske crkve: kanonsko odvajanje i prekid liturgijske zajednice izmedju Carigradske i Rimske patrijaršije.
  • 1055. (11. januar) icon umrliicon vladar smrt Konstantina IX Monomaha, vizantijskog cara.
  • 1071. pad Barija. Vizantijski Bari osvojen od strane normanskog vojvode (od Kalabrije i Apulije) Roberta Gviskara. Romeji su protjerani iz južne Italije. Napadajući Benvento (posjed pape) 1076. godine, Normani će privremeno doći u sukob sa Grgurom VII.
    kaziprst
  • 1072. Raška (okupirana od princa Bodina, po naredbi oca, kralja Mihaila) sa svojim velikim županom po prvi put ulazi u sastav Duklje, ali upravu nad njom dobija Mihailov sin iz drugog braka, Petrislav.

Mjesto zatočenja zetskog princa Bodina,
u Konstantinopolju, 1072. godine
(u nekadašnjoj Crkvi Sv. Srđa i Vaha)
prije njegovog slanja u Antiohiju (Sirija)
Spider death (Own photo) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1072. icon war ustanak makledonskih Slovena protiv Vizantije, pod Đorđem Vojtehom. Duklja im šalje pomoć od trista vojnika, pod princom Bodinom i vojskovođom Petrilom. U Prizrenu, ustanici Bodina "krunišu" za cara Petra, nakon čega postaje vodja ustanka. Bodin predvodi ustanike u Podunavlju i osvaja Vidin. Doživljava poraz od vizantijske vojske (vojskovodja Saronitis) i biva zarobljen (kod Taona). Zatvoren je u Konstantinopolju (nekadašnja crkva sv. Srđa i Vaha) pa u Antiohiji (Sirija).
    kaziprst

Antiohija (vizantijske zidine)
  • 1072. (do 1075) Borbe Nićifora Vrijenija, vizantijskog duke u temi Drač (geografska oblast "Ilirik") - protiv ekspanzije Duklje i Hrvatske i njegovo osvajanje značajnijih utvrđenih mjesta.
    Vidi još:
  • 1073. (22. aprila) Grgur VII ("Hildebrand iz Soane") postaje papa.Preko biskupa Petra, dukljansko-barskog crkvenog poglavara, ima komunikaciju sa kraljem Duklje (Zete) Mihailom Vojislavljevićem. Od 1075. sukobio se sa carem Svetog rimskog carstva, Henrikom IV.
    kaziprst

ICONX1

  • 1076. naziv Ulcini (Ulcinj) po papskoj buli.
  • 1078. bjekstvo Konstantina Bodina iz zarobljeništva u Antiohiji (Sirija). Koristeći velike meteže u Vizantiji (zbacivanje cara Mihjaila) plaćenici su u Antiohiji uspjeli osloboditi zatočenog kraljevića Bodina.
    kaziprst


Kralj Mihajlo - History of Montenegro - Istorija Crne Gore

  • 1078. icon vladar titulisanje kralja Mihaila. Papa Grgur VII, u svom pismu iz januara 1078. godine, dukljanskog kralja Mihaila Vojislavljevića (oko 1050-1081) tiuliše kao kralja Slovena (Michaeli Sclavorum Regi). Ovim titulisanjem Grgur VII uvažava njegovu kraljevsku titulu, koju je ovaj koristio i prije nego je od Rima zatražio zvanično priznanje (vrijeme kada su Vojislavljevici počeli koristiti kraljevsku titulu, ne može se tacno utvrditi).
    kaziprst Kraljevina Zeta (Duklja) se dijelila na četri pokrajine. Tri su pomorske (primorske; lat. "Marittima regio") i to: Travunija, Zahumlje i Zeta (u užem smislu) dok je četvrta Podgorje (koje pominje samo Dukljanin, kao planinsko zaleđe, sa župama). Pomorje je uključivalo i Trebinje.
    kaziprst

Kingdom of Duklja 1080
Kraljevina Duklja
(Zeta) oko 1080. godine

  • 1078. (oko) Konstantin Bodin u Duklji dobija na upravu župe: Grbalj i Kukeva, sa Starim Gradom (Budva). Ovo je područje bilo izuzetno značajno u ondašnjoj dukljanskoj (zetskoj) državi.


Crkva u Stonu

  • 1080. (prije) natpis kralja Mihaila Vojislavljevića u starom Stonu: "Ja Mihailo snažno smirujem i vladam nad svim rimskim gradovima".
    kaziprst


Ploča iz lapidarija u Kotoru (XI vijek)
By Sailko (Own work) [CC BY 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/3.0)], via Wikimedia Commons

  • XI vijek (druga polovina) Svjetovna (javna) kancelarija i dvorska kancelarija Vojislavljevića, u Kotoru, sa upotrebom mjesnog (slovenskog) govornog i latinskog jezika (potrebe opštenje sa Rimom). Prvi poznati notar latinske kancelarije, bio je episkop Ursacije (Usarcius episcopus) a prva poznata isprava ove kancelarije je iz 1124. godine.
  • 1080. Argiric, vođa normanske stranke u Bariju, posjećuje u Zeti (Duklji) kralja Mihaila i svoju kćerku, normansku vlastelinku Jakvintu će udati za princa Bodina.
    kaziprst

ICONX1

  • 1081. (sigurno prije 1085)icon umrli 1icon vladar smrt kralja Mihaila. Sahranjen je u Manastiru sv. Srđa i Vakha, na Bojani.
    kaziprst History of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir sv. Srđa i Vaha/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir sv. Srđa i Vaha/
History of Montenegro - Istorija Crne GoreKneževina Duklja za Mihajla Vojislavljevića- Istorija Crne Gore
  • 1081. icon vladar Aleksije I Komnin (1048 - 1118) vizantijski car do 1118. godine. Započeo vojnu, finansijsku i teritorijalnu obnovu Vizantije, kao i progone bogumila i pavlićana. Pored Seldžuka, Pečenjeza i Kumana, ratovao je sa nadirućim Normanima Roberta Gviskara, od 1081 - 1085. godine (kada su se ovi povukli u Italiju, zbog sukoba sa Svetim rimskim carstvom).
    kaziprst
  • 1081. Iskrcavanje Normana u Valoni (vizantijska Dračka tema).
    kaziprst

Rekonstrukcija izgleda "normanskog" štita (na reversu ga drži sveti Georgije)
sa pečata sina kralja Bodina - princa (kneza) Đorđa Bodinovića
(prije 1114. godine).
  • 1081. (18. oktobar) icon war Bitka kod Drača. Normani (vojvode R. Gviskara) nanose težak poraz Vizantiji (Aleksija I Komnina).
    Princ Bodin, kao nasljednik dukljanskog (zetskog) prijestola, na strani cara Vizantije Aleksija I Komnina kao ugovorni saveznik, bio je prisutan sa svojom vojskom, ali se nije upustio u direktni, odlučujući napad na ulogorene Normane (brzopleto iniciran od strane mlađih oficira u vizantijskoj vojsci, uprkos protivljenju komandanta Drača i iskusnijih zapovjednika). Procijenivši da po povlačenju vizantinskih maloazijskih ("turskih") snaga Aleksije I gubi bitku, Bodin se sa vojskom povukao u Zetu (Duklju).
    kaziprst
  • 1082. icon war pad vizantijskog Krfa i Drača u ruke Normana (vojvode R. Gviskara).
  • 1082. icon war sukobi Bodina sa stricem Radoslavom, oko prijestola. Poraz Radoslava i njegovo protjerivanje u Travuniju. Nakon sukoba Bodina sa Radoslavljevim sinom, knezom Branislavom, dolazi do izmirenje posredstvom barskog biskupa Petra.


    1082. krunisan icon vladarKralj Duklje, Konstantin Bodin. Koristio borbe izmedju Vizantije i Normana. U njegovo vrijeme, država Duklja je najmoćnija medju južnoslovenskim državama. Često dolazi u sukobe sa Dubrovnikom, zbog prihvatanja njegovih progonjenih rođaka. Vladao je do 1108.godine.
granica drzave Mihajla I - History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Dio graničnih oblasti Duklje,
prije širenja na Srbiju i Bosnu

  • 1083. icon war Pohodi kralja Bodina na Rašku i Bosnu.
  • 1083. Širenje teritorije Kraljevine Duklje. U njen sastav , pored Zete (Duklje) u užem smislu, ulaze: Raška, Bosna, Hrvatska do rijeke Cetine, Travunija, Zahumlje (Hum) i sjeverna Albanija. To je najveći uspon i proširenje ove države.
  • 1083. Župani Vukan i Marko, kao prvi Bodinovi namjesnici u dukljanskoj Raškoj.
  • 1083. u dukljanskoj Bosni, kralj Bodin za namjesnika postavlja icon vladarkneza Stevana.
  • 1083. icon vladarVeliki župan Vukan, kao samostalni namjesnik u Raškoj, postavljen je od strane kralja Duklje, icon vladar Konstantina Bodina. Doveden je sa Bodinovog dvora i osnivač je raške dinastije icon vladar Vukanovića (ime dinastije je uslovno, navedeno od strane istoričara, u vezi sa prvim značajnim vladarom iz ove porodice). Vukan je rođen oko 1050. godine. Vladao je od 1083. do 1091. i od 1091- 1112. godine. Poslije smrti kralja Bodina, miješa se u medjusobne borbe Vojislavljevića oko vlasti u Duklji (Zeti).
  • 1083.(oko) Kralj Bodin od vizantijskog cara Aleksija I Komnina dobija titulu protosevasta. To je bilo novo vizantijsko dostojanstvo, a prvi stranac kome je dodijeljeno, mletački je dužd, nagrađen za pomoć protiv Normana. Zbog dobrih odnosa i saveza sa Dukljom, car Aleksije će kralja Bodina (početkom njegove vladavine) takođe nagraditi ovim visokim zvanjem.
  • 1083. (1084) Olovni pečat kralja Bodina, sa početka njegove vladavine. Avers: poprsje Sv. Teodora sa kopljem i štitom. U središtu štita je biser sa širećim zracima. Revers: poprsje Sv. Đorđa, sa kopljem i izduženim štitom. Na licu i naličju pečata, natpis je na grčkom, po rekonstrukciji Žan-Klod Šenea: "Konstantin, protosevast i eksusijast Duklje i Srbije". (Pečat je pronađen u Arheološkom muzeju u Istanbulu. Javnosti je predstavljen 2008. godine)

ICONX1

Bodin - pečat 	- History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Bodinov pečat

ICONX1

  • 1083. icon war česti Bodinovi napadi na Normane.
  • Kraj XI vijeka - naziv Latini. Od kraja XI vijeka u domaćim latinskim ispravama, Romani , kao starosjedioci latinskog jezika nazivaju se Latinima.

Papa Grgur VII
By Anonymous [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1085. (25. maj) smrt pape Grgura VII,u Salernu, kao izgnanika iz Rima: nakon Normanske pljačke Rima (umiješali se u papin sukob sa carem Svetog rimskog carstva, Henrikom IV) Grgur VII je izgubio naklonost stanovništva i bio prinuđen da se skloni kod Normana.
    kaziprst

Neki šlemovi ranog srednjeg vijeka  - some early medieval helms

  • 1085. povlačenje Normana sa Balkanskog poluostrva, nakon poraza od Vizantije.
  • 1085. icon war kralj Bodin zauzima Drač i dračku teritoriju (po smrti Roberta Gviskarda) ali je morao ustupiti Vizantiji, koja je otpočela napad na Duklju (car Aleksej I Komnin).
    kaziprst
  • 1085 - 1089. Dukljanski kralj Bodin nije odustajao od stavljanja Drača pod svoju kontrolu. icon war Poslije čestih Bodinovih napada, dolazi do carevog slanja jačih vizantijskih snaga u Drač, pod komandom novog namjesnika grada, velikog vojvode i carevog šuraka, Jovana Duke. U jednom žestokom sukobu Vizantijci su uspjeli da zarobe kralja Bodina.
  • do 1089. oslobođenje kralja Bodina iz vizantijskog ropstva i njegov povratak na vlast u Kraljevini Duklji.
  • 1089. icon crkva (1. januara) potvrda Dukljansko-barske nadbiskupije i mitropolije od strane protivpape Klimenta III, kome se priklonio kralj Bodin. Antipapa Kliment III naziva kralja Bodina "veleslavnim" („gloriosissimus“) a nadbiskupu barskome poručuje, 8. I 1089.: „Krst takođe neka nose pred tobom cijelom Dioklićanskom kraljevinom“ („per omnem regnum Dioclic“). Barska nadbiskupija dobija sufraganstvo nad episkopijama: dukljanskom (barskom), kotorskom, ulcinjskom, svačkom, skadarskom, drivaskom, polatskom, srpskom, bosanskom i travunskom.
    kaziprst

Bula pape Klimenta III prvom barskom nadbiskupu, Petru - History of Montenegro - Crna Gora
Bula pape Klimenta III
prvom barskom nadbiskupu Petru,
kojom mu potvrđuje titulu

  • 1089. Petar, prvi barski nadbiskup. Petar (1064-1094) je prvi barski nadbiskup, ustoličen 1089. godine, za vrijeme dukljanskog kralja Bodina. Posrednik je u sporu izmedju kralja Bodina i njegovih rođaka.

 Duklja Bodina i okruženje (1090) /History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Duklja kralja Bodina i okruženje (1090)


Katedrala Svetog Đorđa u Baru (rekonstrukcija)
Derivative works - By Dudva [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

  • 1089. icon crkva Katedrala Svetog Đorđa, u Baru (prvi pomen: vezano za bulu pape Klimenta III, od 8. januara). Kasnija, turska vlast, pretvara je u Sultan Ahmedovu Džamiju, a Crnogorci, nakon osvajanja grada u njoj skladište municiju. Godine 1881 (21/22. januara) grom udara u zdanje i izazvavši eksploziju, ruši ga do temelja.
  • 1090. Grimaldo, najstariji je po imenu poznati biskup iz Kotora.
  • 1093. icon warProdor raške vojske velikog župana Vukana iz Kraljevine Duklje u Vizantiju i paljenje Lipljana. Od strane župana, ovo je pravdano stalnim upadima pograničnih garnizona vizantijske vojske na teritoriju Raške. Po neuspjelom pokušaju održavanja zaključenog mira, raška vojska je kod Zvečana potukla nove snage Aleksija I Komnina, pod komandom njegovog bratanca , Jovana Komnina. Vukan prodire u Vizantiju, pljačkajući okolinu Skoplja, Gornji i Donji Polog i okolinu Vranja.
  • 1094. zaključen mir u Lipljanu, po novom prodoru vojske Aleksija I Komnina do granice sa Raškom (Kraljevina Duklja). Veliki raški župan Vukan predao Vizantijcima taoce, među kojima i svoje bratance.
  • 1094. (20. jun) icon umrli smrt prvog barskog nadbiskupa, Petra.


"Skutum" štit

  • 1095. (27. novembra) nakon konsultacija sa grofom Rajmondom IV Tuluškim, rimski papa Urban II (1035 - 1099) i biskupi, na crkvenom saboru u francuskom gradu Klermonu, pozivaju na Prvi krstaški rat, u cilju pomoći Vizantijskom carstvu u borbi protiv Turaka Seldžuka i otimanja Jerusalima i Svete zemlje iz ruku muslimana.
  • 1096. grof Rajmond IV Tuluški (1042 - 1105) jedan od vodja Prvog krstaškog rata (sa najvećim ugledom i brojem vojnika) nakon što je krenuo iz Tuluza (oktobra mjeseca) na svom putu za Jerusalim prolazi preko Alpa, kroz sjevernu Italiju, a ostacima starog rimskog puta "kroz Esclavonie" (zemlje južnih Slovena). Po Vilimu Tirskom (pisao oko 1170) veliki problem su krstašima pravili stalni "pljačkaški" napadi domorodaca na slabo začelje velike kolone. Po savremeniku i učesniku pohoda, kapelanu žene Rejmonda Tuluškog, ti napadi nijesu bili pljačkaške, već političke prirode i izazvani su od strane dukljanskog (zetskog) kralja Bodina. Praćen zimom i gustom maglom , po "brdovitoj i pustoj zemlji slabih puteva" (Dinarski planinski predio duž obale Jadranskog mora) Rejmond je sigao u Kraljevinu Duklju (Zeta) i prešao Risanski zaliv , danas Boka Kotorska. U Skadru je Rajmond prijateljski dočekan od kralja Slovena (aupres du roi des Esclavons) Bodina Vojislavljevića (sa kojim se bratimi) a potom sa vojskom odlazi za Drač. Starim rimskim putem "Via Egnatia" preko albanskih planina, Ohridskog jezera, Bitolja, Vodena, Soluna i Sera, Rejmondovi krstaši su došli do Konstantinopolja.
    kaziprst Prolazak krstaša Rajmonda IV kroz Zetu / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
 Rajmond IV Tuluski u Duklji sr lat/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Prvi krstaški rat i prolaz grofa Rajmonda Tuluškog kroz Duklju (Zetu)
Rajmond IV Tuluški u Duklji


Ostrvo Sveti Nikola, kod Budve
By Bratislav Tabaš (Own work) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons
  • 1096. (do 1097) podignuta je mala katolička icon crkva crkva sv. Nikole, na ostrvu Školju (Sveti Nikola) kod Budve. Po predanju je sagradjena u vrijeme I krstaškog rata. Dok je francuska krstaška vojska (grofa Rajmonda IV Tuluškog) na svom putu kroz Duklju, prema Skadru (gdje ih je očekivao kralj Bodin) logorovala u Budvanskom polju (zaledju današnje Slovenske plaže) zahvatila ih je smrtonosna epidemija. Mrtve krstaše su čamcima odvozili na obližnje ostrvo i pokpavali ih oko crkve sv. Nikole. Ova je crkvica ucrtana i na gravurama mletačkih mapa iz XVI vijeka. I stari Budvani su (nakon zabrane ukopavanja pored crkava u gradskom jezgru) jedno vrijeme sahranjivani na ostrvu Školju (Sveti Nikola) od 1820 do 1836. godine, a nakon toga u mjestu Blato, ispod brda Spas (crkva sv. Luke). kaziprst Crkva sv. Nikole na ostrvu Sveti Nikola (Školj) kod Budve / History of Montenegro - Istorija Crne Gore History of Montenegro - Istorija Crne Gore Crkva sv. Nikole na ostrvu Sveti Nikola (Školj) kod Budve / 
History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1099. završetak Prvog krstaškog rata.

Crkva Sv. Tome, Kuti, Herceg Novi
Crkva Sv. Tome, Kuti (H. Novi)

  • XI v. icon crkva Crkvu sv. Tome (u Kutima) u tadašnjoj travunijskoj župi Dračevici, podigao je nepoznati ktitor. Freske se hipotetički datiraju u kraj XI i pocetak XII vijeka.

Sv Toma- History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Parapetna ploča iz Crkve Sv. Tome (župa Dračevica)

  • XI v. u Kotoru se , po nekim autorima, kuje bakarni novac, folar. Najstariji kotorski folar ima na aversu lik sv. Tripuna, a na reversu gradsku kulu sa natpisom "KATARI CIVITAS". Kasnije, pod Mlečanima i Ugarima, kotorski novac zadržava na aversu lik zaštitnika grada.
  • XI v. (kraj) icon warunutrašnji sukobi u Duklji i rat sa Dubrovnikom. Kralj Bodin se sukobljava sa bratom od strica, Branislavom, kao i njegovim sinovima: Predihnom, Petrislavom, Gradihnom, Tvrdislavom, Dragilom, Dragihnom i Grubešom. Bodin zarobljava Branislava koji biva zatočen u skadarskoj tamnici. Nakon što se Branislavljeva rodbina sklonila u Dubrovnik, kralj Bodin je zaratio sa gradom.


Voštane tablice i stilo (pisalo)
By Immanuel Giel (Own work) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

  • XII vijek. Pojava fabrika hartije u Evropi (Italija, Francuska) tzv. "papirnih mlinova". U balkanske srednjovjekovne države, papir se uvozio iz Italije. Za razliku od skupog pergamenta, na hartiji nijesu pisane knjige i važne povelje, već samo ono što se nije dugo čuvalo.
  • XII v. čitava Boka se od ilirskog perioda do ovog vijeka nazivala Risanski zaliv (Riznikos kolpos; Sinus Risonicus).
  • 1100. povelja kralja Bodina o poklonu crkve Sv. Martina benediktincima.
    kaziprst

ICONX1

Kraljevina Duklja (Zeta) za vrijeme Bodina
Kraljevina Duklja (Zeta)
za vrijeme Bodina

ICONX1

  • 1104. icon warpad Dubrovnika pod vlast Duklje. Namjesnik Duklje u Bosni, knez Stevan, opsijedao je i osvojio Dubrovnik, protjeravši iz njega odbjegle rodjake svog kralja. Bodin u Dubrovniku podiže tvrdjavu, koju ubrzo predaje Dubrovčanima.
  • 1108. icon umrliicon vladar Smrt kralja Bodina Vojislavljevića. Sahranjen u manastiru sv. Srdja i Vakha, pored rijeke Bojane. kaziprst History of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir sv. Srđa i Vaha/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir sv. Srđa i Vaha/
History of Montenegro - Istorija Crne Gore Kraljevina Duklja za vrijeme Bodina
  • 1108. Sukobi između nasljednika kralja Bodina Vojislavljevića i opadanje moci Duklje, trajaće od 1108. do 1143. kada će Duklja, nakon kraljevine, postati vazalna kneževina u odnosu na Vizantiju, sa knezom Radoslavom Vojislavljevićem (poslednjim vladarom iz ove dinastije).
  • 1108. Po smrti kralja Bodina i prestanku prevlasti Zete (Duklje) nad Srbijom, centar srpske države se postepeno prebacuje sa zapada na istok, odnosno iz "prvobitne Srbije" (pedio u istočnom Podgorju) u Rašku.
  • 1108. (poslije) Širenje uticaja velikog raškog župana Vukana u Kraljevini Duklji i njegovo miješanje u dinastičke borbe.

  • 1108. icon vladarKralj Mihajlo II (Bodina) Vojislavljević, svrgnut je sa dukljanskog trona ubrzo poslije krunisanja, od strane Dobroslava (polubrata kralja Bodina).

  • 1108. icon vladarKralj Dobroslav (Mihaila) Vojislavljević, od majke vizantijske princeze, bio je polubrat kralja Bodina i kratko je vladao Dukljom (do poraza od raškog župana Vukana i pretendenta na presto, Kočapera, sina Radoslava Vojislavljevića).
  • 1108. (poslije) icon warBitka na rijeci Morači. Poraz dukljanskog kralja Dobroslava Vojislavljevića u napadu raškog župana Vukana i njegovo zbacivanje sa vlasti. Raška vojska sa Vojislavom i Kočoperom (Radoslava) Vojislavljevićem zauzima Duklju. Kočoper se ipak povukao iz Duklje u Zahumlje, gdje je i umro.

  • 1108. (poslije) icon vladar Kralj Vladimir Vojislavljević,vlada Zetom (Dukljom) do 1114. godine (ubijen trovanjem).Kao eksponent raške struje, postavljen je na presto Duklje od strane raškog župana Vukana (nakon Bitke na rijeci Morači i svrgavanja Dobroslava). Bio je oženjen kćerkom raškog župana. Po puštanju iz raške tamnice, bivši kralj Dobroslav je od strane kralja Vladimira zatočen u Skadru i oslijepljen. Umro je u manastiru sv. Srdja i Vakha, na rijeci Bojani.
  • 1110. (oko) Sergej, nadbiskup barski.
  • 1112. (ili 1115) icon umrliicon vladar smrt velikog raškog župana Vukana. Borbe između njegovih nasljednika ("Vukanovića") za upravu u Raškoj. Jedan od učesnika ovih sukoba, Zavida (po ženskoj liniji srodnik Vojislavljevića) prinuđen je da se skloni sa porodicom, iz Raške u Zetu (gdje će mu se roditi najmlađi sin, Stefan Nemanja).
  • 1112. icon vladarVeliki raški župan, Uroš I Vukanović (1112 - oko 1145). Uveo je , izmedju ostalog, Rašku u međunarodnu politiku i udario osnov budućem raskidanju vazalnog odnosa sa Vizantijom.
  • 1113. (oko) rodjen Stefan Nemanja (od oca Zavide) u oblasti Ribnice (područje današnje opštine Podgorica) u Kraljevini Duklji (Zeti). Po mišljenju nekih autora, Nemanja se rodio u Spužu, ili zaklonitoj Martinickoj gradini (skloništu stanovnika Duklje prilikom provale Avara, 517. godine kao i u vrijeme Samuilove najezde 990. godine).Kršten je po rimokatoličkom obredu (tada preovladjujućem u Zeti). Njegov otac Zavida, prognanik iz Raške ( gradjanski rat oko nasljedja) našao je utočište kod rodjaka (po ženskoj liniji) Vojislavljevića, vladara Zete.

Pečat kralja Đorđa Vojislavljevića -History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Pečat princa (kasnijeg kralja) Đorđa (Bodinovića) Vojislavljevića

  • 1114. (prije) pečat princa (kneza) Đorđa Bodinovića (Vojislavljevića) sina kralja Duklje (Zete) Bodina, potiče iz vremena kada on još nije bio vladar. Predstavljen je javnosti 1938. godine. Na aversu je grčki natpis: "Geor(gius) regis Bodini fili" (Knez Đorđe Bodinov sin). Na reversu je prikazan Sv.Đorđe, koji u ruci drži "normanski" tip štita.
    kaziprst
Štit sa prinčevskog pečata Đorđa Vojislavljevića
  • 1114. icon vladarKralj Ðorde (Bodina) Vojislavljević (vladao je Dukljom u dva navrata: 1114-1118 i 1125-1131). Sa majkom Jakvintom se suprostavio raškom uticaju u Duklji. Nakon trovanja prethodnog kralja (Vladimira) namjeravao je likvidirati i ostale rodjake - pretendente na presto (sinove kneza Branislava) ali su oni pobjegli u Drač (kod strica Gojislava).
  • 1114. povelja sudije Grda (rođak dukljanskog kralja Đorđa) kojom dosuđuje crkvu Sv. Martina benediktincima.
    kaziprst
  • 1118. icon umrliicon vladarsmrt kralja Vladimira Vojislavljevića, unuka kralja Mihaila: otrovan je na dvoru od strane normanke Jakvinte (udovica kralja Bodina) i njenog sina Đorđa Vojislavljevića.
  • 1118. icon vladar Jovan II Komnin (1087 - 1143) vizantijski car, do 1143. godine. Vjerovatno najveći vladar iz dinastije Komnina, skršio je pobunu raškog velikog župana Uroša I (1129) koji je (kao saveznik Ugarske) spalio vizantijsko utvrđenje Ras.
    kaziprst
    1118. icon warnapad Vizantije na Duklju. Vizantijska vojska (u kojoj su bili od kralja prebjegli Vojislavljevići) osvojila je Skadar i cijelu Duklju. Kraljica Jakvinta je zarobljena u Kotoru i poslata u Konstatinopolj, gdje je i umrla. Kralj Đorđe se sklonio u tvrdjavu Oblik, na Tarabošu, a zatim u Rašku, kod župana Vukana.

  • 1118.icon vladar Kralj Grubeša (Branislava) Vojislavljević, kao vizantijski štićenik, vladao je Dukljom (do 1125. godine) poslije poraza kralja Đorđa Vojislavljevića u sukobu sa Vizantijom.
  • 1124. icon crkva Benediktinska opatija sv. Arhandela Mihaila, na ostrvu Prevlaka, kod Tivta (prvo pominjanje). Kasnije se tu osniva zetska pravoslavna episkopija.
  • 1124. pomen kotorskog rimokatoličkog biskupa Urascija.
    1125. icon warBitka kod Bara. Od Vizantije zbačeni kralj Đorđe Vojislavljević,uz pomoc Raške (župana Uroša I) porazio je novog kralja Duklje, Grubešu Vojislavljevića (vladao od 1118-1125) i povratio vlast u državi.
  • 1125. icon umrliicon vladar smrt kralja Duklje, Grubeše Vojislavljevića, u Bici kod Bara (ili je umro ubrzo nakon bitke).
  • 1125. druga vladavina icon vladarkralja Ðorda Vojislavljevića, do 1131. Povratio je vlast u Duklji, uz pomoc Raške, u bici kod grada Bara. U pocetku je vlast dijelio sa bracom poraženog kralja Grubeše Vojislavljevića: Draghinom i Dragilom.
  • 1125. (poslije) icon war Kralj Duklje, Ðorde, napada i osvaja Rašku,da bi iz zatočenistva izbavio svog saveznika - velikog župana raške, Uroša I (svrgnut od porodice). Plašeći se gubitka vlasti, okrenuo se ponovo protiv svojih rođaka. Zatvorio je u tamnicu Mihaila i Dragila Vojislavljevića, a Dragihna sa sinovima uspijeva da pobjegne u Vizantiju (Drač) gdje mu se iz Zahumlja pridružuje i brat Gradihna. Vizantija sa ovim odbjeglim Vojislavljevićima po drugi put pravi koaliciju.
  • 1127. icon war rat Vizantije i Ugarske.
  • 1127. icon umrlismrt raškog vlastelina Zavide. Zavida se kao istorijska ličnost pominje samo u po jednom zapisu ("Žitje svetog Simeona" kralja Stefana Prvovjenčanog) i natpisu (ktitorskom, u današnjem Bijelom Polju). Ime njegovog oca nije utvrđeno. Pored Nemanje (Stefan Nemanja) Zavida je imao još tri sina: Tihomira (kasnijeg velikog župana Raške) Stracimira (kasnije vladao oblašću oko Zapadne Morave) i Miroslava (kasnijeg kneza Zahumlja) kao i najmanje jednu kćerku.
  • 1127. vraćanje (od rodbine zbačenog) icon vladarUroša I na velikožupanijski presto Raške, uz pomoc Ðođa, kralja Duklje.
  • 1129. (poslije) zakljucen mir izmedju Vizantije i Ugarske.
  • 1131. icon warnapad Vizantije na Duklju i osvajanje teritorije do Bara i Podgorice. Mada je kralj Đorđe Vojislavljević napao svoju bracu u tvrdjavi Oblik, povukao se nakon poraza u tvrdjavu Oblon. Vizantijska ofanziva protiv Duklje je nastavljena uz pomoć Raške. Kralj Duklje je zarobljen po padu tvrdjave Oblon i zatočen u Konstantinopolju, gdje je i umro.
  • 1131. icon tvr Oblun (Oblon) tvrđava - pominje se u dijelu "Barski rodoslov" kao "intravit in castellum, qui Obolon dicitur". Nalazio se na istočnom djelu obale Malog blata (pored Skadarskog jezera). U tvrđavi Oblun, po ovom djelu Vizantinci su zarobili kralja duklje, Đorđa Vojislavljevića.
    kaziprst

  • 1131. icon vladar Kralj Gradihna (Branislava) Vojislavljević, poslednji je kralj Duklje. Vladao je do 1141. godine. Postavljen je od strane Vuzantije, nakon poraza kralja Djordja Vojislavljevića. Opisan je kao blag i milosrdan vladar. Sahranjen je u manastirskoj crkvi sv. Srdja i Vakha, na Bojani.

Crkva Svetog Sabe opata, u Budvi
By Bratislav [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons

ICONX1

  • 1141. icon crkva katolička crkva sv. Sabe opata, u Budvi ( u neposrednoj blizini crkve Santa Maria in Punta). Na gravuri iz XVIII vijeka, na njoj se uocava mali zvonik, kojeg danas nema, a postoje i tragovi srednjovjekovnih fresaka. Ova crkva je služila i za bogosluženje pravoslavnih vjernika, iz Pobora, Maina i Paštrovića, koji su se u vrijeme Kandijskog rata sklonili u mletačku Budvu.

ICONX1

  • 1141. icon umrliicon vladar smrt kralja Duklje, Gradihne Vojislavljevića.

ICONX1

  • 1143. icon vladarManojlo I Komnin postaje car Vizantije. Vlada do 1180. godine.
    kaziprst


Car Vizantije, Manojlo I Komnin
wikimedia.org/wikipedia (original upload 25 Jul 2004 by Adam Bishop/ This image is in the public domain)

ICONX1

  • 1143. icon vladarKnez Radoslav (Gradihne) Vojislavljević. Vizantijski car mu je kao vazalnom vladaru, uz potvrdu vlasti u Duklji, odobrio (umjesto dotadašnje kraljevske) samo titulu kneza. Dijelio je vlast sa braćom Jovanom i Vladimirom. Krajem njegove vladavine (ili ubrzo po smrti) raški veliki župan, Stefan Nemanja je u ratu sa Vizantijom privremeno zaposio Duklju i Neretljansku oblast, napadajući utvrđeni Kotor (1170 - 1172. godine, prije zarobljavanja od strane Manojla I Komnina).

Oprema vojnika, sa pločastim prsnim oklopom (freska sa kraja XII vijeka).
Prikaz Isusa Navina (Jošue) u Manastiru Osios Lukas) u Grčkoj.
See page for author [Public domain], via Wikimedia Commons

ICONX1

  • 1143. Degradacija moći i ugleda dukljanske države. Duklja je sa knezom Radoslavom postala vazalna kneževina Vizantije (za cara Manojla Komnina).
  • 1145. (oko) icon vladarVeliki raški župan, Uroš II Primislav (ili Prvoslav) Vukanović (oko 1145- 1162). Poznat isključivo iz vizantijskoh izvora, koji opisuju pohode cara Manojla I Komnina protiv Raške i Ugarske, sredinom XII vijeka.
  • 1149. kršenje vazalne pokornosti velikog raškog župana Uroša II prema centralnoj vlasti u Konstantinopolju, upadima u susjedne zemlje, takođe vizantijske vazale. Prvi napad vizantijske voske na rašku oblast Srbije i zauzimanje Rasa, Goliča i većeg broj utvrđenja.
  • 1149. (oko) icon tvrDulcinium (Ulcignum, Dulcignum) nazivi za grad Ulcinj po sačuvanim dokumentima. Domaći nazivi za grad iz tog doba bili su: Locin i Ulocin.

Mač iz XII vijeka (Muzej u Pljevljima)/ History of Montenegro - Istorrija Crne Gore - Pljevlja
Mač iz XII vijeka (Muzej u Pljevljima)

  • 1150 (krajem jeseni) icon warBitka na rijeci Tari, u sklopu novog pohoda Vizantije protiv nepokornog raškog velikog župana Uroša II Primislava, vođena je između vojske cara Manojla I Komnina (koji lično učestvuje) i združenih srpsko-ugarskih snaga. Nakon poraza srpsko-ugarske vojske, koja se iz daljeg okršaja povukla po saglasnosti samog Manojla I, Srbija (Raška) se ponovo, kao vazalna oblast, potčinjava Vizantiji.
  • 1151. Dux (riječ latinskog porijekla; domaći naziv - duka ; prvo pominjanje naziva titule u dukljanskoj povelji - lokrumskom manastiru). Ima značenje: gospodar, vladar, knez, namjesnik ... Odgovara grčkom "arhont".
  • XII v. (druga polovina) “Knez” (početak upotrebe ove titule za razne državne upravnike, na prostoru Duklje, Raške i Humske zemlje). Titulu Velikog kneza je nosio Mihailo Vojislavljević, kao vladar u Duklji, pod vrhovnom vlašću Vizantije. Za razliku od stare slovenske nasljedne titule župana, titula kneza se u to vrijeme dobijala od vladara. Kao vladarev namjesnik, knez je imao zadatak uprave na određenom dijelu državne teritorije (uz ovu titulu je uvijek išlo određivanje neke nadležnosti). Tako u zvanju “knez” postoje i razlike između “kneza zemlje” kao određene istorijske oblasti, kneza grada ili kneza kod vlaških (stočarskih) katuna. Titulu kneza –upravnika, dodjeljivao je i raški veliki župan, Stefan Nemanja, potom i kraljevi, kao vladari u srednjovjekovnoj Srbiji. Knez će kasnije postati nasljedna titula, u prvo vrijeme sa vladarevim dopuštenjem. Titulu kneza Mihaila Zavidovića, u Humskoj zemlji su naslijedili njegovi sinovi: Petar, Toljen i Andrija, da bi kasnije Petar i Andrija bili proglašeni i velikim kneževima (njihovi su sinovi rođenjem nasljeđivali samo titulu - župana).

Djelovi okovanog drvenog štita

Bojne sjekire u Raškoj i Zeti- History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Srednjovjekovne bojne sjekire
iz Srbije (Raške) i Zete


Pješadijski štit (XII, XIII i XIV vijek)

Mačevi  XII vijeka	- History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Mačevi pronađeni u rijeci Zeti ,
iz XII vijeka : 1. sječivo maca , oko
1100 - 1150 godine ; 2. mač , oko
1150 - 1250 godine; 3. oko 1175 - 1200 ;
4. sa natpisom "INGELRII" , oko 1100 - 1150.
godine i 5. oko 1100 -1200. godine

  • 1162. icon vladarVeliki raški župan Beloš Vukanović, postavljen je od strane cara Manojla I Komnina, nakon što se veliki župan Uroš II po drugi put odmetnuo od vizantijske vlasti. Raškom je vladao kratko. Zahvaljujući rodbinskim vezama, bio je palatin Kraljevine Madjarske i ban Hrvatske. Umro je prije 1198. u Ugarskoj.
  • 1162. icon vladarVeliki raški župan Desa Vukanović (1162-1165). Na upravu su mu od strane Vizantije za kratko bili dati Zeta i Trebinje (Travunija). Zbačen je sa prestola i zarobljen od Vizantije, zbog sumnje u lojalnost caru.
  • 1163. icon vladarVeliki raški župan, Tihomir Zavidović (1163-1166) iz sporedne grane porodice (Vukanović) od oca Zavide. Doveden je na vlast od strane Vizantije. Bio je najstariji brat Stefana Nemanje (knez ) Miroslava (knez Zahumlja) i Stracimira (knez oblasti oko Zapadne Morave).
  • 1163. Knez Zahumlja, Miroslav Zavidović( bio na strani brata Tihomira Zavidovića u sukobu sa Stefanom Nemanjom, sve do njegove pogibije, 1170. pa prišao Nemanji, zadržavajući oblast Zahumlja na upravu). Stolovao je u Stonu. Osnovao je manastir sv. Petra, na Limu (danas u Bijelom Polju). Bio je oženjen sestrom bosanskog bana Kulina. Zamjerio se svojim ponašanjem papi i 1081. na sebe navukao prokletstvo papinog legata. Naime Miroslav je uzeo pod zaštitu neretljanske Kačiće, koji su kamenovanjem ubili splitskog biskupa Rajnerija (zadržavši kod sebe i biskupov novac) a ometao je i rad katedralnih sjedišta u svojoj oblasti. Opsjedao je Dubrovnik (oko 1184).
    1165. (polovinom) neuspio pokušaj Stefana Nemanje da zbaci brata Tihomira sa vlasti u Raškoj.
  • 1165. icon umrli smrt ranije zbačenog velikog raškog župana, Dese (Vukanovića). Sahranjen je u crkvi na Trebinjskom polju (okolina Trebinja).

Veliki župan Stefan Nemanja
  • 1165. (ili 1168) icon vladarVeliki župan Raške, Stefan Nemanja (Svrgavanje Tihomira sa vlasti, od strane Stefana Nemanje i njegovo bjegstvo u Vuzantiju) Protjerivanje ostale braće, koji su bili na strani Tihomira. Sa tom titulom će vladati do zamonašenja.

ICONX1

  • 1166. prvo pominjanje romaničke Crkve Sv. Mihaila, u sastavu benediktinske opatije, u Kotoru (kada je opat ove crkve, Petar, prisustvovao osvještanju kotorske Katedrale). Srušena je do druge polovine XIII vijeka, a na njenom mjestu nastala je manja, sadašnja romano-gotička crkva. Koliko je poznato, "crkva opata Petra" je druga građevena na tom mjestu. Njen se nastanak vezuje, najkasnije za XI vijek i bila je manja od ranije crkve (sa preromaničkim motivima) a većih dimenzija od kasnije nastale crkve (kraj XIV ili početak XV vijeka).

Detalj romaničke ukrasne mermerne plastike (Kotor)
Detalj romaničke ukrasne mermerne plastike
sa Crkve Sv. Mihaila (Kotor)
uzidane u kasniju Crkvu (sa kraja XIV vijeka)

ICONX1

Katedrala Kotor

  • 1166. icon crkva Katedrala svetog Tripuna, u Kotoru (trobrodna bazilika u romaničkom stilu) osvećena je 1166. godine. Kupola nad centralnim travejom, uklonjena poslije razornih zemljotresa u XVI vijeku. Dva zvonika su svoj današnji izgled dobila nakon zemljotresa 1667. godine, kada je katedrala pretrpjela velika oštećenja. U njoj je sačuvana jedna strana cimborijuma , iz prvobitne crkve (IX vijek) sa preromanickim pleterom i lavovima. Sačuvani su visoki cimborijum i manji fragmenti fresaka iz XIV vijeka, koje su uradili tzv. "pictores graeci".
    kaziprst Plan katedrale sv. Tripuna, Kotor /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Katedrala  u Kotoru	- History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Katedrala Sv. Tripuna u Kotoru (1166)

  • 1167. Ugovor o miru, između Kotora i Omiša. (Samostalno nastupanje Kotora u spoljnopolitičkim odnosima).
  • 1168. (do 1170. u jesen) icon warBitka kod Pantine (blizu Vučitrna) i pogibija zbačenog velikog župana Raške, Tihomira Zavidovića. Stefan Nemanja nanosi poraz bratu Tihomiru, pomognutom od vizantijske vojske. Nemanja prihvata vazalni odnos pod Vizantijom.
  • 1168. prior Vito, pominje se na čelu vizantijskog grada Kotora (grad je vjerovatno bio i sjedište namjesnika za Dalmaciju i Duklju).
  • 1168. nakon pobjede nad Ugarskom, Vizantija od teme Dalmacije obrazuje tri upravne jedinice: Kotor, Split i Drač.


Pješadijski štit (XII, XIII i XIV vijek)

  • 1170. icon war Rat Nemanje sa Vizantijom. Napad Raške na Zetu kralja Radoslava, vazala Vizantije (zaposjedanje djela Zete i Neretljanske oblasti). Od 1172. Stefan Nemanja je vršio udare na utvrdjeni Kotor. Nadjačan od vojske Manojla I Komnina, Stefan Nemanja će se naći u vizantijskom zatočenistvu, u Konstantinopolju. Vizantijski car vraća Stefanu Nemanji zvanje velikog župana Raške, ali i njegovoj braći daje na upravu pojedine oblasti : velikom knezu Miroslavu Zavidoviću, udionu oblast Zahumlja, a Stracimiru oblast oko Zapadne Morave.

ICONX1

  • 1172. Barski nadbiskup, zadranin Grgur Grizogono, do 1196. godine. Nadbiskupski plašt je dobio od pape Aleksandra III. Tokom 1194. bio je svjedok u parnici izmedju templara i manastira sv. Kozme i Damjana. Smatra se autorom "Ljetopisa popa Dukljanina" ("Sclavorum Regnum", odnosno "Barskog rodoslova"). Po osvajanju Zete (Duklje) od strane Raške, papi se tužio na namete novog vladara, Stefana Nemanje. Umro je u Zadru.
    kaziprst
  • 1174. (oko) rodjen Rastko Nemanjić (sv. Sava) u daževackom kraju, na planini Goliji. U mladosti, kao najmladji sin velikog župana Stefana Nemanje, dobio na upravu Zahumlje, do 1190/1191. Pobjegao u Svetu goru, zamonavšivši se u ruskom manastiru sv. Pantelejmona.
  • 1176. icon war Bitka kod Miriokefalona i težak poraz Vizantije (Manojlo I Komnin) od Turaka Seldžuka.

ICONX1


Stari Bar i padine Rumije
By Marek K. Misztal (picture taken & uploaded by myself) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html), CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/) or CC BY 2.5 (http://creativecommons.org/licenses/by/2.5)], via Wikimedia Commons
  • 1177. (do 1189) napisana hronika "Sclavorum Regnum" (pretpostavka). Poznata je kao "Barski rodoslov" i "Ljetopis popa Dukljanina". Glavni predmet djela je Duklja i njeno kraljevstvo, kao i odnosi sa susjedima. Pisana je u vrijeme Radoslava (Gradihne) Vojislavljevića, kneza Duklje i Trebinja i njegovih savladara, braće Jovana i Vladimira, u periodu kada je dubrovačka nadbiskupija i mitropolija obnovila supermaciju nad dukljansko-barskom (od vremena Bodina sa sjedištem u Baru) sa čim se u Baru i Zeti nijesu mirili. Stoga se u djelu ukazuje na kraljevsku dukljansku tradiciju od starine, i na postojanje autonomne crkvene organizacije (sa centrom u Duklji) još u doba pokrštenja pristiglih Slovena. Pretpostavka je da je hroniku napisao barski biskup, zadranin Grgur Grizogono.
    kaziprst


Vizantija, 1180. godine
By Jniemenmaa (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/)], via Wikimedia Commons
>

  • 1180. icon umrliicon vladar smrt moćnog vizantijskog cara Manojla I Komnina.

 Širenje bogumilstva- History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Širenje bogumilstva u Evropi,
od X - XV vijeka

  • 1180. progoni bogumila u Raškoj. Nakon smrti vizantijskog cara Manojla, Raška Stefana Nemanje se priklanja uticaju pape Inocentija III, koji proganja bogumile po zapadnoj evropi (katarski krstaški rat).

Kotor

Kotor

  • 1180. Kotor je nezavisna republika, do 1185. godine, sa knezom na čelu (kraj dukljanskog perioda Kotora). Doba Nemanjića u Boki počeće nakon šest godina: od 1186 do 1371.
  • 1181. Ugovor o miru, između Kotora i Dubrovnika. (Samostalno nastupanje Kotora u spoljnopolitičkim odnosima).
  • 1183. (ili 1184) icon war napad Raške na Duklju (Zetu) i Dubrovačku republiku. Stefan Nemanja direktno sa svojom vojskom napada Zetu, a njegova braća, knez Stracimir i knez Miroslav vrše napade na Dubrovnik.
  • 1183. (ili 1184) icon waricon tvr osvajanje Bara od strane velikog srpskog župana, Stefana Nemanje. Protjerivanje vizantijske vojne posade iz utvrdjenog grada.

ICONX1

  • 1186. icon vladar Stefan Nemanja, veliki župan Raške, zauzima Zetu. Razaranje romanskih gradova pod upravom Vizantije (Danj, Sard, Skadar, Drivast, Svač, Ulcinj, Bar, Budva i Risan). Od primorskih gradova je poštedjen samo (do tada samostalna republika - grad) Kotor, u kojem je Nemanja smjestio svoj dvor.
  • 1186. Đurađ, satnik velikog župana Stefana Nemanje, u gradu Kotoru donosi odluke sa sudijama i Vijećem. Jedna od njih je i povlastica Crkvi Svetog Trifuna "...in tempore domini nostri Nemanne iupani Rasse".
  • 1186. (27. septembra) okončanje rata izmedju Dubrovačke republike i Raške.

potpisi m&s - History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Potpisi Nemanje i Miroslava
na povelji (1186)

  • 1186.državno-crkveni sabor sazvan od strane Stefana Nemanje - protiv bogumila, održan je pred Petrovom crkvom, u Rasu (Raška).
  • 1186. (oko) "Miroslavljevo jevandelje", nastalo najvjerovatnije u Kotoru, za potrebe crkve sv. Petra i Pavla, na Limu (danas u Bijelom Polju) po narudžbi velikog kneza Zahumlja, Miroslava Zavidovića (brata Stefana Nemanje). kaziprst Miroslavljevo jevanđelje
 / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Miroslavljevo jevanđelje
 / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Miroslavljevo jevanđelje
 / History of Montenegro - Istorija Crne Gore


Miroslavljevo Jevanđelje, 1186. godina
[Public domain], via Wikimedia Commons

  • 1186. do 1371. Kotorska biskupija, pod Nemanjićima, ima jurisdikciju nad gotovo svim rimokatolicima u Srbiji.

Katolička Crkva Svetog Ivana Krstitelja u Budvi (današnji izgled)
By Matěj Baťha (own work / vlastní dílo) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • XII v. (krajem ili pocetkom XIII vijeka) icon crkva katolička Crkva Sv. Ivana Krstitelja, na trgu u Starom Gradu (Budvi). Naročito je stradala u zemljotresu iz 1667. godine, pa je u više navrata prepravljana i dogradjivana. Na južnoj strani crkve se nalazi dvospratni biskupski dvor. Od Napoleonove okupacije ovih krajeva, poznata ikona Santa Maria in Punta (nastala u Grckoj ili Južnoj Italiji, u XII ili XIII vijeku) prenesena je iz obližnje crkve Santa Maria in Punta (podignute 840. godine) u crkvu sv. Ivana (gdje se i danas cuva).
strelica na gore



300 sa 15 baner prazni