strela predhodna strana strela sledeca stranakucicakucica









baner prazni

  • 1187. icon vladar Vukan Nemanjić je bio najstariji sin srpskog velikog župana i župan Zete, po njenom osvajanju od strane Stefana Nemanje, 1186. godine. Mlađa braća, Nemanja II i Rastko , dobili su na upravu Rašku i Hum.


Kotor
[CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1187. (do 1371. godine - kada pada pod vlast Ugarske) icon tvr Kotor je glavna luka u Raškoj (Srbiji) mada je sam pomorski prevoz najviše išao preko Dubrovnika (u rukama Kotorana pretežno je karavanska trgovina sa zaleđem države).
    kaziprst O Kotoru / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Kotor (1845)/History of Montenegro - Istorija Crne Gore History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1187. Kotorska dijeceza , u srpskoj državi - ostaje i dalje pod nadbiskupom u Bariju. Kotorski biskup se još u XI vijeku pominje kao sufagan nadbiskupa u Bariju (oba grada su u to vrijeme vizantijski) a gradovi Bar i Dubrovnik se bezuspješno bore za crkvenu jurisdikciju nad Kotorom. Za razliku od barske nadbiskupije, kotorska dijaceza se u Srbiji proširila u drugoj polovini XII vijeka (zahvaljujući naklonosti prvih srskih kraljeva prema Kotoru) tako da je obuhvatala sve razbacane katoličke parohije od Jadranskog mora do Dunava (izuzev onih u granicama barske nadbiskupije i njenih sufragana). Od vremena Milutina i kasnijih vladara, kotorska dijaceza u Srbiji ima značajne gubitke (da li zbog oduzimanja crkava ili gubitaka prihoda, iz izvora još uvijek nije jasno).

  • 1189. (27. jul) susret Stefana Nemanje i svetog rimskog cara Fridriha Barbarose, u Nišu. Stupanje Srbije u vazalne odnose sa Svetim rimskim carstvom.

ICONX1

  • 1189. knjeginja Duklje, Desislava Vojislavljević, u pratnji nadbiskupa Bara, napušta Duklju (Zetu) i sklanja se u Dubrovnik.
    kaziprst

 Srbija Nemanje krajem XII v
Srbija Stefana Nemanje,
krajem XII vijeka
veca slika

  • 1190. do 1195. Vukan Nemanjić, sin velikog župana Stefana Nemanje, nosi titulu kneza. Pred kraj očeve vladavine (1195) upravlja oblastima Duklje (Zete) Dalmacije, Trebinja, Toplice i Hvosna.

Crkva Sv. Petra na Limu (u kasnijem Bijelom Polju) iz 1190. godine
By Bratislav (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons
  • 1190. icon crkva sazidana Crkva Sv. apostola Petra na Limu (sada u Bijelom Polju) od strane humskog kneza Miroslava Zavidovića (brata Stefana Nemanje).

 skriveni tekst SLIKE
Miroslavljevo jevandjelje

  • 1190. (ili 1191) icon war poraz Nemanjine vojske u sukobu sa Vizantijom (oblast Južne Morave) i povraćaj dijela vizantijske teritorije zauzete od Nemanje.
  • 1191 (oko) Evdokija (Jevdokija) Anđel (Anđelina) prva je žena Nemanje II Nemanjića (sina Stefana Nemanje, kasnijeg Stefana Nemanje II Prvovjenčanog) do 1201/02. godine (odagnata je iz Srbije, a carigradska crkva razriješila je njihov brak). Bila je sinovica vizantijskog cara Isaka II Anđela i kćerka njegovog nasljednika Aleksija III Anđela. Majka je budućeg, drugog i trećeg srpskog kralja, Stefana Radoslava i Stefana Vladislava, kao i Predislava (humski episkop, a od 1263 – 1270. arhiepiskop srpski, Sava Drugi). Preminula je oko 1211. godine, tri godine nakon smrti svog trećeg muža, Lava Zgura, vizantijskog gospodara Korinta.
  • 1191. Nemanji II Nemanjiću (srednjem sinu Stefana Nemanje Zavidovića) vizantijski car Isak II dao je titulu sevastokratora.
  • 1192. (ili 1193) icon war napad Kraljevine Mađarske na državu Stefana Nemanje Zavidovića, bez teritorijalnih promjena.

Crkva Svetog Luke u Kotoru
Crkva Svetog Luke, u Kotoru


Crkva Sv. Luke (Kotor)
By Bratislav (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons
  • 1195. podignuta rimokatolicka icon crkva Crkva Sv. Luke, u Kotoru, od strane Grka Mavra Kacafrangija, sa ženom Bonom, kćerkom kotorskog priora Vasilija (po ktitorskom natpisu). Crkva je podignuta u doba vladavine Stefana Nemanje i njegovog sina Vukana. Kao katolička crkva, 1657. godine je od strane Mlečana predata na korišcenje mletačkim podanicima - pravoslavcima (Grbljanima koji su u velikom broju od Osmanlija izbjegli u utvrdjeni Kotor) pa su u crkvi do 1812 (francuska okupacija) postojala dva oltara: pravoslavni i katolički (kada je ovaj drugi sklonjen).
  • 1196. zamonašenje velike županke Ane Nemanjić, supruge Stefana Nemanje. Preminula je kao monahinja Anastazija, 1200. godine.
  • 1196. (ili 1199) icon umrli smrt velikog kneza Miroslava (brata Stefana Nemanje).

Natpis kneza Miroslava ZavidovićaZapon humskog kneza Petra, sina kneza Miroslava Zavidovića
Natpis kneza Miroslava Zavidovića na crkvi u Bijelom Polju i
zapon humskog kneza Petra, sina kneza Miroslava (treća decenija XIII vijeka)

ICONX1

  • 1196. (25. mart) icon vladar Stefan Nemanja II Nemanjić, veliki župan Srbije, od 1196-1217 (imao je već vizantijsku titulu sevastokratora) drugi je sin velikog župana Stefana Nemanje Zavidovića. Nasljeđuje svog oca, koji se povukao sa vlasti i zamonašio (monah Simeon) u Vatopedu.
  • ICONX1

  • 1196. Vukan Nemanjić, upravlja Zetom (Dukljom) sa titulom velikog kneza (njen upravnik)
    Vukan Nemanjić, najstariji sin Stefana Nemanje (Dečani)
    By XIV century painter (From this page.) [Public domain], via Wikimedia Commons
    u okviru proširene države Raške , kome je otac ( mada je bio najstariji Nemanjin sin) dao samo neke oblasti. Upravljao je u svojstvu udionog velikog kneza (do napuštanja prijestola od strane velikog župana Stefana Nemanje, nosio je samo titulu kneza). Humskom zemljom, kao udioni, u isto vrijeme gospodari njegov brat, knez Rastko Nemanjić (koji je ubrzo sam napustio ovaj položaj). U Kraljevini Srbiji zvanično titulisan kao veliki knez, Vukan Nemanjić se u dokumentima (od 1195. do 1200. godine) tituliše kao icon vladar kralj Duklje, Dalmacije, Trebinja,Toplice i Hvosna, tj. Metohije (prihvatila i papska kancelarija). Kao kralj je titulisan i u jednoj kotorskoj latinskoj ispravi, iz 1197. godine. Vukana i njegove sinove, stanovnici Duklje (Zete) nazivali su takođe “kraljevima” Duklje (sve do Stefana Uroša I Nemanjića).
  • 1198. osnivačka povelja icon crkva manastira Hilandara. kaziprst History of Montenegro - Hilandar/Istorija Crne Gore
  • 1198. obraćanje kneza Vukana Nemanjića papi, radi obezbjedjenja pojačanog nadzora i uticaja zapadne crkve u Zeti.
  • 1198. pad Huma pod vlast Ugarske i zbližavanje kneza Vukana Nemanjića sa Ugarima.

Oblast Pilot
  • 1198. Pilot (prvo pominjanje srednjovjekovne oblasti, sa pravoslavnim i katoličkim življem, izmedju grada Skadra i planinskog zaledja) . Pominje se u povelji Stefana Nemanje manastiru Hilandaru (kaže se da je Nemanja osvojio "ot Arbanas Pilot"). Isti sadržaj se pominje u žitju Stefana Nemanje, 1208. godine. Pilot se dijelio na Gornji i Donji. Po Dušanovoj povelji za sv. Arhandjele, kod Prizrena, Kupelnik (stara dukljanska slovenska župa, kraj Skadarskog jezera) se nalazi u kasnijoj oblasti Pilota (koja oblast je u srednjem vijeku proširena, spuštanjem Albanaca iz planinskog predjela). "Polatum" je bio katolička episkopija, krajem XII vijeka, potčinjena nadbiskupiji u Baru (pomenuta na crkvenom saboru, kod Bara , 1199. godine). Godine 1351. navodi se kao najsromašnija biskupija koja je pripadala barskoj nadbiskupiji.

Pilot u srednjem vijeku - Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1199. ili 1200. (13. februar) icon umrliicon vladar smrt monaha Simeona (Nemanje Zavidovića) u manastiru Hilandaru (Vizantija). kaziprst History of Montenegro - Hilandar/Istorija Crne Gore Hilandar/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1199. organizovanje rimokatoličkog Crkvenog sabora u Duklji (Zeti) od strane velikog kneza ("kralja") Vukana Nemanjića, na kome su prisustvovala dva papska legata (Ivan i Šimun). Potvrđena samostalnost barske arhiepiskopije, suprotno od težnji Dubrovnika. Iste godine u pismu papi Inoćenciju III (osnivaču inkvizicije) zbog vjerovatnih pretenzija prema Bosni, knez Vukan prikazuje bosanskog bana Kulina i njegovu sestru (udovicu svog strica, kneza Miroslava Zavidovića) kao jeretike, tražeci da papa preko ugarskog kralja oružjem suzbije ovu jeres koja se širi banovinom.
  • 1199. Ivan I, nadbiskup barski, do 1247. godine.
  • XII - XIII v. Crkva Sv. Nikole, u Đurićima.

  • XIII v. veliki kompleksi zemljišta u oblasti Metohije (metoh - crkvena zemlja) pripali su crkvi, jer su srpski vladari na tom prostoru gradili manastire, kojima su darivali posjede.
  • 1200. pominjanje profesionalnog notara u Kotoru. Tokom XIV vijeka, u Kotoru i Budvi, svještena lica su postepeno isključivana iz vršenja ovih poslova, obzirom da nijesu polagali notarsku zakletvu. U manje ekonomski razvijenim Baru i Ulcinju, svještenici su i dalje ostali kao bilježnici u ovim poslovima.

Mletački matapan početkom XIII vijeka I, Sailko [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1201/02. progon Jevdokije (prve žene velikog župana raške, Stefana Nemanje II Nemanjića i vizantijske princeze) preko Zete i Drača u Konstantinopolj.
  • 1202. početak kovanja srebrnog mletačkog matapana (groša) koji će kasnije biti uzor za srebrni dinar četvrtog srpskog kralja, Stefana Uroša I Nemanjića. Ova vrsta novca je u Veneciji kovana do 1400. godine.

ICONX1

  • 1202. icon vladar Veliki župan Srbije, Stefan Vukan Nemanjić , do 1205. godine. Uz pomoć Mađara (kralj Emerik) Vukan je zbacio sa vlasti brata Stefana Nemanju II i zavladao cijelom državom - sljedeće tri godine. Umjesto titule velikog kneza - uzima titulu velikog župana, koju je nosio njegov brat. Time je dao na znanje da je vrhovni gospodar u Srbiji (za razliku od titule velikog kneza, odnosno “kralja”, koje je nosio dok je gospodario samo Dukljom, tj. Zetom). Navodi se:"Veliki župan Vukan, vladar srpske zemlje , Zete, primorskih gradova i područja Nišave". Zbačeni brat se privremeno sklonio u Bugarsku.

Vukanovo jevanđelje
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1202 (do 1205) "Vukanovo jevanđelje", nastalo u Peći "kod grada Rasa", u vrijeme Vukanovog vladanja Srbijom, kao velikog župana.
  • 1203. icon war osvajanje Niša i istočnih oblasti, od strane Bugara ( u ratu protiv Srbije, koja je bila vazal Ugarske).
  • 1204 (oko) druga ženidba zbačenog velikog župana Stefana Nemanje II Nemanjića, sa bliskom rođakom bugarskog cara Kalojana Asena, njegovog saveznika u borbi protiv brata Vukana i Ugara. Druga supruga je preminula nakon nekoliko godina.
  • 1204. prvi pad Konstantinopolja pod krstaše (IV krstaški pohod).
  • 1205. smrt icon umrli Enrika Dandola (1107 – 1205). Bio je mletački dužd, od 1192. godine. Njegova će unuka, Ana Dandolo, biti treća žena velikog župana Stefana Nemanje II , a ubrzo i prva kraljica Srbije. Pradjeda je, po majci, četvrtog srpskog kralja, Stefana Uroša I Nemanjića (vladao od 1243 – 1276).

ICONX1

  • 1205. icon vladar Veliki župan Stefan Nemanja II Nemanjić, ponovo vlada Srbijom: uz pomoć bugarskog cara, najprije preuzima vlast u Raškoj. Vukan se povlači u Zetu, ponovo sa zvaničnom titulom velikog kneza.
  • 1207. poslednje pominjanje velikog kneza Vukana Nemanjića u jednom ugovoru Kotora sa Dubrovnikom.

ICONX1

  • 1208. prenos moštiju monaha Simeona (Nemanje Zavidovića) u Studenicu.

ICONX1

  • 1208. (ili 1207) icon umrliicon vladar smrt velikog kneza ("kralja") Zete (Duklje) i jedno vrijeme velikog župana Srbije Vukana Nemanjića . Imao je sinove: Đorđa (kneza u Duklji-Zeti) Stefana (kasnijeg kneza u Zeti; podigao manastir Moraču) i monaha Dmitra. Dmitrov unuk Vratko, otac je knjeginje Milice, žene kneza Lazara.

ICONX1

  • 1208. icon vladar Knez Đorđe Vukanović (Nemanjić) kao i njegov otac, veliki knez Vukan Nemanjić, od stanovnika Duklje (Zete) nazivan je “kraljem” , a u latinskim tekstovima je zabilježen kao “rex”, ali i kao “princeps Dioklie”. Zvanično, u Kraljevini Srbiji i za Dubrovačku republiku, bio je knez, koji je upravljao dijelom područja države. Prilično je samostalno vladao svojim oblastima i sklapao ugovore sa Mlečanima: 1208. se zakleo na vjernost mletačkom duždu Pjetru Zjaniju. Na ovom je položaju, koliko je za sada poznato, bio i 1242. godine. Predpostavlja se da je 1254. bio u životu, obzirom da se njegovo ime pominje u povelji iz te godine.
  • 1214. "srpski dinar" (pominjanje u pisanim arhivama, ali još nije dokazano postojanje) za vrijeme velikog župana Stefana Nemanje II (kasnijeg kralja, Stefana "Prvovjenčanog").
    1214. icon war epirski despot Mihail I Andjeo, na kratko od Srbije otima grad Skadar.

Grb mletačke porodice Dandolo
By F l a n k e r [Public domain], via Wikimedia Commons

  • 1216 (oko) icon vladarAna Dandolo (Anna Dandola) iz porodice mletačkih duždeva (unuka predhodnog dužda, Enrika Dandola) sklapa brak sa velikim srpskim županom Stefanom Nemanjom II Nemanjićem. Kao njegova treća žena, majka je četvrtog srpskog kralja, Stefana Uroša I Nemanjića.

Kasniji, Đotov prikaz pape Honorija III (1150 – 1227)
  • 1216. Honorije III (1150 – 1227) postaje rimski papa (do 1227. godine). Nastavio je borbu protiv katara, potvrdio redove: domenikanski, karmelićanski i franjevački, a pored prvog kralja Srbije (1217) krunisao je (1220) i Fridriha II (cara Svetog Rimskog Carstava).
  • 1216. "Lik i podvizi Svetog Simeona", biografija Nemanje Zavidovića, od Save Nemanjića.

ICONX1


Grb mletačke porodice Zjani
  • 1217. Pjetro Zjani ( 1153 – 1230) mletački dužd, od 1205. do 1229. godine - učestvuje u Petom krstaškom ratu (Egipat). Još 1208. godine, njemu se na vjernost zakleo knez Zete, Đorđe Vukanović-Nemanjić (ne tražeći saglasnost svog strica, velikog župana Srbije). Međutim, preko porodice Dandolo (kojoj je pripadala njegova žena Ana, unuka predhodnog dužda Enrika) i veliki župan Stefan Nemanja II će vjerovatno koristiti usluge dužda Pjetra i stupiti u vezu sa papskom kurijom u Rimu (papa Honorije III) tražeći ponovo kraljevsku titulu.

ICONX1



Stit Nemanjića sa crvenim orlom
  • 1217. Veliki župan icon vladar Stefan Nemanja II Nemanjić postaje prvi kralj Srbije (do 1228. godine). Nazivaju ga Stefanom Prvovjenčanim (prvovjenčani kralj). Novi papa, Honorije III, šalje mu zlatnu kraljevsku krunu (nakon odbijanja ranijeg pape, Inoćentija III, zbog protivljenja Ugarske). Načelno je prihvatio da se odrekne pravoslavne vjere, ali to obećanje nije ispunio.
    kaziprst Prsten History of Montenegro - Istorija Crne Gore Stefan Nemanjić (Prvovjenčani) / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
    kaziprst03 Povelja Stefana Prvovjenčanog Dubrovniku, 1217 -1227/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1217. Titula “veliki župan” prestaje biti vladarsko dostojanstvo, krunisanjem Stefana Prvovjenčanog za kralja Srbije.

Nemanjići (rodoslovi)

Loza Nemanjića (1) Loza Nemanjića (2) Loza Nemanjića (3)

ICONX1

  • 1219. icon crkva Humska episkopija, pravoslavna eparhija osnovana od episkopa Save. Sjedište je bilo u Manastiru Svete Bogorodice, u Stonu (Dubrovačko primorje). Prvi humski episkop bio je Ilarion (poslednji se put pominje 1239). Nasljednik ovog episkopa je Sava (brat kralja Uroša I) koji je izabran za srpskog arhiepiskopa.

ICONX1



Sv.Sava (Rastko Nemanjić)
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1219. autokefalnost srpske crkve, sa sjedištem u Žiči - do tada podredjene ohridskoj arhiepiskopiji. Sava(Nemanjić) prvi srpski arhiepiskop (do 1233). Njene prve tri pravoslavne episkopije na području koje je obuhvatala ranija država Zeta (Duklja) su u: Svetom Mihailu, na Stonu (poluostrvo Pelješac) Manastiru Svetog Mihaila, na Prevlaci kod Tivta i Manastiru Svetog Đorđa (Đurđevi Stupovi) kod Berana.

potpis save
Potpis Save Nemanjića, na Karejskom
tipiku
(1199. Manastir Hilandar)

ICONX1

  • 1219. icon crkva Manastir Đurđevi stupovi, podignut na porodičnoj baštini, u župi Budimlji, zadužbina je župana Prvoslava Tihomirovića, sina velikog župana Tihomira Zavidovića, najstarijeg brata Stefana Nemanje Zavidovića. Godine 1219. u ovom hramu je ustoličen prvi Budimljanski episkop, Jakov. Postaje sjedište episkopije (1220).
    kaziprst Đurđevi Stubovi kod Berana / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

Djurdjevi Stupovi/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Manastir Đurđevi stupovi,
kod Berana

ICONX1

  • XIII v. (početak) katolička icon crkva Crkva kasnije posvećena Sv. Ani, u Kotoru. Noviji dio Crkve, nastao je u XIV vijeku. Nekada je bila posvećena Sv. Martinu, pa Sv. Verandi ...

Crkva Svete Ane, u Kotoru, Montenegro
Crkva Svete Ane, u Kotoru


Ostaci Manastira Svetog Arhanđela Mihaila na Ilovici (Tomba - Prevlaka) kod današnjeg Tivta
By Foto (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1219. dolazak zetskih episkopa u napušteni benediktanski samostan, na Prevlaci. Papa Kliment VI će od Stefana Uroša IV Nemanjića, 1346. godine, tražiti povraćaj ove imovine - kotorskom rimokatoličkom biskupu.

ICONX1

  • 1219 (krajem) ili 1220. slopljen brak između princa Radoslava Nemanjića i Ane Anđeline Komnine Duka, ćerke Teodora I (Komnina-Duke) Anđela, epirskog despota i kasnijeg "solunskog cara"(1224). Ana Nemanjić će biti srpska kraljica, od 1228 – 1334. godine.
  • 1220. Gorska župa. Pominjanje župe i njenog sela Golič, od strane srpskog kralja Stefana Prvovjenčanog (povelja manastiru Žiči). Župa je postojala i u državi Duklji , u ranom srednjem vijeku.

ICONX1

Pečat iz XIII vijeka - kotorska Katedrala

  • 1221. u Kotoru posvećena icon crkva Crkva Sv. Marije od Rijeke - Koleđate, sagrađena na temeljima starije crkve, iz V - VI vijeka (prve katedralne crkve grada Kotora). Kako u njoj počivaju zemni ostaci Ozane Kotorske (od 1806. godine) u narodu je poznata kao Crkva Blažene Ozane.

Crkva Svete Marije, Kotor, Montenegro
Crkva Svete Marije, u Kotoru

ICONX1

  • 1221. Stefan Prvovjenčani, po pozivanju na stare tradicije dukljanskog kraljevstva, od strane brata Save i uz pravoslavni obred miropomazanja, ponovo krunisan kao kralj, papskom krunom iz Rima. Time je Kraljevina Srbija stekla puni politički legitimitet.
  • 1221. "Savino zakonopravilo" ("Nomokanon" - prepis romejskih crkvenih i pravnih propisa) usvojeno na saboru u Žiči. Najstariji sačuvani prepis ovih pravila je "Ilovačka krmčija" iz 1262. godine (pronađen u manastiru sv. Arhanđela Mihaila, na Ilovici, kod Tivta ). kaziprst Ilovačka krmčija iz 1262. godine / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1223. icon crkva Crkva Uspenija presvete Bogorodice (Reževići). Sačuvane su freske sa početka XVII vijeka i ostaci slojeva iz XIII vijeka.
    Vidi još:


Stefan Prvovjenčani

ICONX1

  • 1228. (24. septembra) icon umrliicon vladar smrt kralja Stefana Prvovjenčanog (zbog bolesti, pred smrt zamonašen kao Simon).
    kaziprstHistory of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir Studenica

ICONX1

Kruna

  • 1228. icon vladar Stefan Radoslav Nemanjić (drugi kralj Srbije, od 1228-1234). kaziprst Kralj Stefan Radoslav Nemanjić/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Povelja kralja Stefana Radoslava iz 1234. godine /History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1228. icon vladarAna Nemanjić (rođena Ana Anđelina Komnina Dukina) kraljica je Srbije, do 1234. godine (kada će njen suprug biti zbačen sa prestola, zbog svoje progrčke politike ; sa suprugom će potražiti utočište u Dubrovniku, a potom u Draču, gdje će se razvesti od zbačenog kralja i vratiti ocu, Teodoru I).

Novac kralja Stefana Radoslava Nemanjića
  • 1228. (posle) "čankasti novac" kralja Stefana Radoslava Nemanjića (sin kralja Stefana Prvovjenčanog, a po majci Jevdokiji, unuk vizantijskog cara Mihaila III Andjela). Novac , srebrni i bakarni, po do sada prikupljenim dokazima, kovan je u Rasu. Pod velikim uticajem Vizantije, natpis je na grčkom jeziku, a kovanica je slična ondašnjem vizantijskom "čankastom novcu". Do pada pod Tursku vlast, više od 20 vladara, 15 župana i velikaša i desetak gradova - kovalo je svoj novac - oko 350 - 400 vrsta.
    kaziprst Novac kralja Radoslava/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Srednjovjekovna numizmatika /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

  • 1229/30. Arhiepiskop Sava putuje u Palestinu.

  • 1230. Drugo bugarsko carstvo postaje najača sila na Balkanu - do poraza od Mongola, 1243. godine.

  • 1233. podignut icon Manastir Vranjina, sa Crkvom Sv. Nikole (na istoimenom ostrvu, na Skadarskom jezeru) za vrijeme prvog zetskog episkopa Ilariona. Vlastelinstvo Manastira je bilo jedno od najvećih na ovim prostorima. Kasnije je više puta stradao u turskim napadima, a 1862. godine je potpuno srušen. Njegova tri zvona (livena u Veneciji, u XIV i XV vijeku) čuvaju se u Cetinjskom manastiru. Od srednjovjekovnog kompleksa nijesu sačuvani ostaci Manastira, a crnogorski knjaz Nikola ga je obnovio, krajem XIX vijeka.
    kaziprst Kasnija crkva sv. Nikole iz XIX vijeka na Vranjini / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Kasnija crkva sv. Nikole iz XIX vijeka na Vranjini / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1233. Vranjinska povelja Save Nemanjića, za icon crkva prvu episkopiju Srpske pravoslavne crkve, u Vranjini (na Skadarskom jezeru) i postavljanje Ilariona kao "prvog svetitelja zetske zemlje".
  • 1233. Arsenije I Sremac, drugi arhiepiskop srpski, do 1263. godine. Za njegova doba sagrađeni su manastiri Sopocani i Gradac, kao i mnogi manastirski i parohijski hramovi. Njegove mošti su stalno u manastiru Ždrebaonik, kod Danilovgada, od 1920. godine.

ICONX1

  • 1233. unutrašnji prevrat u Kraljevini Srbiji i zbacivanje kralja Radoslava sa vlasti.

Kruna

Stefan Vladislav
Kralj Stefan Vladislav
Mileševa (do 1228)


Crtež novca kralja Vladislava
  • 1234. icon vladar Stefan Vladislav Nemanjić (treći kralj Srbije od 1234-1243. i ktitor Manastira Mileševa)
    kaziprst Kralj Stefan Vladislav Nemanjić/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore
    kaziprst03 Povelja sa potpisom kralja Stefana Vladislava iz 1240/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1234. icon vladarBelosava Nemanjić (Belosava Asenina Bugarska) kraljica je Srbije, do 1243. godine (žena kralja Stefana Vladislava, sa kojim će kasnije, nakon zbacivanja sa vlasti – vršiti upravu u Zeti). Bila je ćerka moćnog bugarskog cara Jovana Asena II.
  • 1234. zbačeni kralj Radoslav, sa utočištem u Dubrovniku, izdaje Dubrovčanima poznatu povelju (obećao velike ustupke i prava, ako se vrati na srpski tron). Nakon Dubrovnika, potražio je utočište u Draču, gdje se i razvodi od supruge.
  • 1235. zbog pružanja gostoprimstva zbačenom kralju Radoslavu, koje je prouzrokovalo nesporazume Republike sa novim vlastima Kraljevine – vode se pregovori i sklapa mirovni ugovor između Dubrovnika i Srbije kralja Vladislava. Međutim, ti odnosi nikada nijesu postali istinski dobri - zbog starog spora između Dubrovačke i Barske nadbiskupije.

ICONX1

  • icon umrli 1236. smrt Save (Nemanjića) u Velikom Trnovu (Bugarska).

ICONX1

  • 1237. u sklopu zaštite svojih zapadnih granica (Hum) od hrvatskog hercega Kolomana, srpski kralj Stefan Vladislav sklapa ugovor o prijateljstvu sa Splićanima.

Pečat kralja Stefana Vladislava
Pečat kralja Stefana Vladislava,
iz 1240. godine

  • 1241. icon w prodor Mongola (zauzeli Kotor, Budvu , Bar i opsjedali Ulcinj; uništili grad Svač). Za vladavine srpskog kralja Stefana Vladislava Nemanjića (odnosno za vlasti velikog kneza i "kralja" Zete, Đorđa Vukanovića - Nemanjića) Mongoli su iz Ugarske, duž obale Jadranskog mora, prodrli u Zetu i preko Kosova prešli u Srbiju.
  • 1241. smrću bugarskog cara Jovana Asena II – tasta i zaštitnika kralja Vladislava – postepeno se urušava i njegovu vlast u Srbiji.
  • 1242. pominjanje župe Crmnice, u povelji srpskog kralja Vladislava vranjanskom manastiru. Pominju se isti nazivi, gotovo svih sela, koja se nalaze u današnjoj Crmnici. Župa je postojala u državi Duklji, u ranom srednjem vijeku.

ICONX1

Kruna

Uros I
Kralj Stefan Uroš I

  • 1243. icon vladar Stefan Uroš I Nemanjić (četvrti kralj Srbije, od 1243-1276).
    kaziprst Povelja kralja Uroša Dubrovčanima, iz 1254 /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Dvije verzije grba Nemanjića
  • 1243. Kralj Stefan Uroš I centralizuje državu, ukida udione kneževine i namjesničke titule velikog kneza i kneza, zadržavajući kod vlastele titule župana (koje nije ni dodjeljivao, pošto su bile nasljedne). Tako titula kneza dugo nije dodjeljena ni upravniku Zete, Stefanu Vukanoviću, već je zvanično vladao kao župan (mada ga je stanovništvo nazivalo kraljem). Primorski gradovi se sve više izdvajaju iz nekadašnje cjeline, Duklje, zatvaraju se u komunalne okvire , privredno jačaju i dobijaju značajnu političku ulogu.

dinar Urosa I
Srebrni dinar
kralja Stefana Uroša I

  • 1243. (posle) Srebrni dinar kralja Stefana Uroša I Nemanjića (pod velikim uticajem majke Ane, kćerke mletačkog dužda Enrika Dandola) iskovan po uzoru na venecijanski groš (matapan). Po mišljenju većine autora, kovao je novac sa karakteristicnom oznakom "STEFANVS". U ranom kraljevstvu, na srpskom novcu je dominirala predstava kralja, kako prima krst ili zastavu od sv. Stefana. Svoj je srebrni novac kovao i u Brskovu, kod današnjeg Mojkovca. Sličan novac su kovali i njegovi sinovi, kraljevi Dragutin i Milutin (koji uvodi nove predstave i natpise na dinaru).

ICONX1

Stefan Vukanović Nemanjić, namjesnik u Zeti, župan, kasniji knez  /History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Namjesnik u Zeti, župan,
kasniji knez, Stefan Vukanović
Nemanjić, graditelj Manastira Morače
(1252)


Manastir Morača (1252)
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1243. (posle) icon vladar Župan Stefan Vukanović (Nemanjić) sin velikog kneza Vukana, brat kneza Đorđa Vukanovića (Nemanjića) i brat od strica tadašnjeg srpskog kralja Uroša I Nemanjića – upravlja Zetom (Dukljom). Po svemu sudeći, na tom položaju je zamijenio brata, Đorđa. Sa titulom župana se još uvijek pominjao, u dokumentu iz 1254. godine ( 23. avgusta, bio je svjedok iz redova velike vlastele, prilikom pismenog potvrđivanja povlastica Dubrovčanima, od strane srpskog kralja Uroša I). Lojalan vadarskom domu, titulu kneza je dobio kasnije, od svog kralja, kao pouzdan namjesnik (upravljajući Zetom, do sedamdesetih godina XIII vijeka, kada se, po mišljenju nekih autora, zamonašio). Od podanika je, prema staroj dukljanskoj tradiciji, nazivan „kraljem“, mada to zvanično nije bio. Iz tog razloga je u narodu i zapamćen kao “kralj Stefan”. Na dvorovima kasnijih srpskih kraljeva, od svih Vukanovih sinova, najviše je poštovan baš Stefan Vukanović. O ugledu i bogatstvu ovog kneza, svjedoči i sama njegova zadužbina, crkva Uspenja Bogorodičinog (u manistiru Morača) kao i sarkofag u njoj. Naslijedio ga je najmlađi brat Dimitrije, ali od kralja nije dobio oblast na upravu.
    kaziprst Manastir Morača iz 1252. godine / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Stefan Vukanović, upravnik sa titulom župana u Duklji (Zeti) u narodu zapamćen kao
  • 1245. Papa Inoćentije IV šalje Ivana Karpinija (budućeg barskog nadbiskupa) u Rusiju, koja je pala pod vlast Mongola. O svom putu i boravku, Ivan Karpini je sačinio znacajan putopis.

Benediktinski Manastir Sv. Mihaila, na Ratačkoj hridi
(izgled kasnijeg kompleksa)

By Bratislav (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1247. icon crkva prvi pisani pomen benediktinskog Manastira Sv. Mihaila, na Ratačkoj hridi, izmedju Sutomora i Bara. Od početka XIV vijeka opatija je posvećena sv. Mariji. Smatra se da je podignut u IX vijeku.
    kaziprst Ratac Manastir
-History of Montenegro - Istorija Crne Gore Ratac Manastir
-History of Montenegro - Istorija Crne Gore Ratac Manastir
-History of Montenegro - Istorija Crne Gore

    ICONX1

  • 1247. Knez grada Bara (latinski podaci o "comesu") koga je postavljao nosilac suvereniteta nad Barom (srpski kraljevi, odnosno njihovi upravnici u Zeti).
    kaziprst Plemićki grb iz Bara / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1248. Ivan Karpini (Giovani de Plano Karpini) barski nadbiskup, do 1252. godine.

Kotlasti šlem
By Viollet-le-Duc [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1248. (oko) Srpski vladar, kralj Stefan Uroš I Nemanjić, staje na stranu katoličke nadbiskupije u Baru (čiji je opstanak doveden u pitanje) u njenom sukobu sa nadbiskupijom u Dubrovniku. Izbija oružani sukob izmedju srpskog kralja i Dubrovnika (koji je pretrpio velike štete).
  • XIII v. (sredinom) Hram Arhistriga Mihaila, blizu Drepa, pomenut od strane Domentijana (biografa Save Nemanjića) u vezi sa postavljanjem drugog zetskog episkopa. Mjesto je ostalo zagonetno, a lokalitet u blizini Drpa Mandića, u Podgorici, pomenut je (krajem oktobra 1886. godine) od strane dr. Petra Miljanića, kao moguć, sa ostacima monumentalne kapije hrama (od gradskih vlasti srušena šezdesetih godina XX vijeka).

Šlem "gvozdeni šešir"
By Viollet-le-Duc [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1249. Drugi pokrajinski (rimokatolički) crkveni sabor, u Baru, u vrijeme najvećih sukoba Dubrovačke i Barske nadbiskupije (sazvan od strane barskog nadbiskupa Ivana Karpinija).
  • 1249. Kotor ili Prevlaka, kao predložena mjesta sastanka barskog i dubrovačkog madbiskupa, radi rješavanja sporova (zbog kojih su se sudili pred Papom).
  • 1249 - 1269. sagrađena (ili dograđena starija) crkva u Bogdašićima , od strane episkopa zetskog Neofila, u ime srpskog kralja Stefana Uroša I (ćirilični natpis ugrađen i sačuvan iznad ulaza u benediktinsku Crkvu Sv. Petra).

ICONX1

  • XIII. v. (sredina) “Pomorske zemlje” kao opštiji izraz – preuzima mjesto nazivu “Dioklitija sa Dalmacijom“ (do tada prisutnom u tituli Nemanjića). Time se slabije razaznaju tradicije nekadašnjeg samostalnog dukljanskog kraljevstva („kraljevstva od prva“).

ICONX1

Prorok Ilija - Manastir Morača

  • 1252. icon crkva sagrađen Manastir Morača. Župan Stefan Vukanović (Nemanjić) sin velikog kneza Vukana Nemanjića i unuk velikog župana Stefana Nemanje, gradio je manastir Moraču (njegova grobna Crkva Bogorodičinog Uspenja) od 1251-1252. godine. Župan Stefan je kasnije od kralja, kao upravnik u Zeti, dobio titulu kneza, a podanici su ga nazivali "kraljem". Prvobitno je hram oslikan, po svemu sudeći, od strane slikara iz predjela Vizantije. „Episkopski presto“ (kako se naziva u literaturi) do danas je najbolje očuvan kameni dio namještaja (u apsidi hrama) Morače, mada se u ovom manastiru nikada nije nalazilo episkopsko sjedište. Stoga se na ovu kamenu stolicu prije treba gledati kao na tzv. “gornje mjesto” (simboličko “nebesko prijestolje”, rezervisano za arhijereja najvišeg ranga – Hrista).
    kaziprst Manastir Morača iz 1252. godine / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Manastir Morača/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir Morača/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir Morača/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Manastir Morača
Crkva Bogorodičinog Uspenja
u Manastiru Morača (1252)

Crkvica Sv. Nikole u dvorištu Manastira
Morače, starija od samog Manastira:

Manastir Morača

  • 1252. zemljotres u Stonu i stradanje pravoslavnog Manastira Svete Bogorodice.Neredi u Humu.
  • 1252. (1. avgusta) smrt barskog nadbiskupa Ivana Karpinija (otrovan u Baru).
  • 1253. Episkop humski prelazi u icon crkva Manastir Svetog Petra i Pavla, na Limu (u današnjem Bijelom Polju). Kralj Uroš je sva imanja poklonjena Manastiru u Stonu 1243. godine - poklonio novom manastiru.
  • 1253. (april) Gufrid, nadbiskup barski, do 1254.
  • 1253. u Italiji objavljen značajan putopis iz Azije "Istorija Mongola koje nazivamo Tatari" Ivana Karpinija (Giovani de Plano Karpini) ranijeg barskog nadbiskupa: od 1248 - 1252.
  • 1254. župan Huma, Radoslav (unuk Miroslava Zavidovića, brata Stefana Nemanje) podvrgao se vlasti ugarskog kralja.


Rudarska lampa iz srednjovjekovnog Brskova
By Lazar Pejović [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1254. Brskovo (lat. Brescoa) kao trg (rudarsko-trgovačko naselje, sa carinom) rudnik (više lokaliteta) i icon tvr tvrđava (iznad rijeke Tare, na 1200 metara nadm. visine) prvi se put pominje u latinskoj povelji. Osnovali su ga saski rudari (naseljavanje dozvolio kralj Stefan Uroš I Nemanjić) u blizini današnjeg Mojkovca (gdje se i danas nalazi naselje Brskovo). Sasi su imali svoju opštinu, kneza , sud, sveštenike i crkvu (pod Nadbiskupijom u Baru). Za vrijeme procvata, oko 1280. prerastao je u manji grad. Imao je svoju tvrdjavu, sa kovačnicom poznatog "brskovskog srebrnog dinara". Kovano je i srebro koje se najviše izvozilo ( u "litrama" mjerene kovane grivne, tj. alke). Riznica (kovanog novca i grivni ) kao i kovnica, naklazile su se u tvrđavi. U Brskovu , pored saske, postojale su kolonije trgovaca iz Kotora, Dubrovnika, kao i domaceg stanovništva. Dubrovčani su u Brskovu imali svog konzula i dominikansku Bogorodičnu crkvu. Vec 1433. Brskovo se u latinskim poveljama spominje kao skoro napušteno mjesto.
    kaziprst Srebrni dinari iz Brskova/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore Brskovo, kovačnica / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1254. potpisan mir izmedju srpskog kralja Stefana Uroša I i Dubrovačke republike i postepeno gašenje spora izmedju dubrovačke i barske nadbiskupije. Opstanak nadbiskupije u Baru se više ne dovodi u pitanje.
  • 1255. Lovro, nadbiskup barski, do 1270.
  • 1258 (vjerovatno) smrt kraljice-majke Ane Nemanjić, rođene Dandolo, treće supruge kralja Stefana Nemanje II Prvovjenčanog.

Vlasi pastiri

  • 1260. (oko) podaci o Kričima (Kričanima) na Tari, u povelji kralja Milutina ( najstariji sloj srednjovjekovnog stanovništva, na području oko Durmitora, do Drine i srednjeg Lima). Po jednom mišljenju su ilirsko, a drugom staroslovensko pleme. Muško ime Kričan zabelježeno je oko 1300. godine, a kao porodično prezime u periodu od 1280 - 1330. Prezime Kričković se pominje i 1492. godine. Po predanju, sredinom XVII vijeka, Drobnjaci su potisnuli Kriče na drugu obalu Tare, gdje su većim djelom zahvaćeni islamizacijom.
  • 1262. Srpska pravoslavna episkopija je na Prevlaci.

ICONX1

  • 1262. Crkva Sv. Kuzme i Damjana, u ribarskom mjestu Muo, kod Kotora (nadograđena 1784).

ICONX1


"Ilovačka krmčija" (crkveno-pravni zbornik) iz 1262. godine.
[CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons/ By Пера л.
  • 1262. "Ilovacka krmčija" pravni spomenik, zbornik crkvenih i građanskih zakona. Pisana na pergamentu, ima 400 listova. Pisao je "Bogdan" za potrebe zetskog episkopa Neofita, a pronađena je u Manastiru sv. Arhanđela Mihaila, na Ilovici, kod Tivta. Čuva se u Arhivu Hrvatske akademije znanosti i umjetnosti. kaziprst Ilovačka krmčija iz 1262. godine / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1263. Sava II (sin kralja Stefana Prvovjenčanog) treći srpski arhiepiskop, do 1271.

  • 1266. icon crkva Crkva Sv. Pavla, u Kotoru. Sagrađena je od strane građanina Kotora, Pavla Barija i žene mu Dobre. 1269. Crkvu je poklonio Dominikancima, doseljenim iz Dubrovnika (koji je napuštaju sredinom XIV vijeka). Srušena je u prvoj polovini XVI vijeka, a na njenom mjestu sagrađena nova.

Crkva Svetog Pavla u Kotoru
Današnji izgled obnovljene
kotorske Crkve Svetog Pavla,
datira iz prve polovine XVI vijeka

  • 1268 (oko) udaja Kataline (Katarine) Arpad za Dragutina, starijeg sina kralja Uroša I. Bila je ćerka ugarskog kralja Stefana (Ištvana) V Arpada i Jelisavete Kumanske. Biće kraljica Srbije, od 1276 do 1282. godine (a kraljica Sremske kraljevine, u sjevernim oblastima - do 1316).

1272. najstariji pomen Onogošta u srednjem
vijeku (izgled kasnije tvrđave Nikšić)
  • 1270. Gašpar Adam, nadbiskup barski, do 1280.
  • 1271. Danilo I, četvrti srpski arhiepiskop, do 1272 (smijenjen).
  • 1272. Joanikije I, peti srpski arhiepiskop, do 1276.
  • 1272. icon tvr najstariji podatak o srednjovjekovnom Onogoštu (Anagastum, iz Dubrovačkog arhiva).
  • 1276. zbacivanje sa vlasti srpskog kralja Stefana Uroša I, od strane sina Dragutina (vojno ga porazio, uz učešće ugarskih pomoćnih odreda). Zamonašio se u Humu.

Kruna

Dragutin


Kraljica Katalina Nemanjić
  • 1276. icon vladar Stefan Dragutin Nemanjić, kralj Srbije, od 1276-1282.
    kaziprst Pečat kralja Dragutina/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Dinar kralja Dragutina/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1276. kraljica Srbije icon vladarKatalina Nemanjić , do 1282. godine, kao supruga kralja Dragutina. Kasnije je kraljica u sjevernim oblastima države (Sremska kraljevina) do 1316. godine. Nadživjela je kralja Dragutina. Bila je ćerka ugarskog kralja Stefana (Ištvana) V Arpada. Za kratko vrijeme (1283 - 1284) srpska kraljica je bila i njena sestra, Jelisaveta Arpad (kao treća žena kralja Milutina).

Dinar kralja Dragutina, sa ćiriličnim natpisom
  • 1276. osim grčkih i latinskih natpisa, od vremena kralja Stefana Dragutina, na novcu se javlja i ćirilična azbuka. Tako će npr. novac kralja i cara Dušana biti kovan ćirilicom i latinicom, a Uroša V uglavnom latinicom.
  • 1276. Poslije napuštanja položaja, srpski arhiepiskop Joakinije I, odlazi da živi u oblast Pilota (gdje je umro i sahranjen 1279).

Meropah i dvostrano ralo (po fresci)

  • 1276. smrt predhodnog srpskog icon umrliicon vladar kralja, Stefana Uroša I Nemanjića, zamonašenog u Humu.
    kaziprst Sopoćani

ICONX1

Potpis kraljice Jelene iz 1304. godine
Potpis kraljice Jelene, iz 1304. godine


Kraljica Jelena
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1276. icon vladar Jelena kraljica majka, upravlja Zetom u okviru Kraljevine Srbije, do 1309 (kada se povukla sa položaja pod pritiskom svog sina, kralja Milutina, koji je upravu dodijelio sinu Stefanu). Njen je dvor bio u Brnjacima, na Gornjem Ibru, a prilikom boravka u Zeti, nalazila se u Ulcinju, kod svoje sestre, Marije de Šor. Naklonjena katoličkoj crkvi u Primorju, osnovala je četri franjevacka manastira: u Kotoru, Baru, Ulcinju i Skadru. Velikim prilozima pomagala Ratačku opatiju (izmedju današnjeg Sutomora i Bara).
    kaziprst Pismo kraljice Jelene, iz 1267 (1268)/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore Potpis i pečat kraljice Jelene, 1289 /History of Montenegro - Istorija Crne Gore Povelja sa potpisom kraljice majke, Jelene, iz 1304 /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1276. (posle) Plav (župa). Prvo pominjanje srpske srednjovjekovne župe Plav, poslije smrti kralja Uroša I Nemanjića (1243-1276). Njegovoj udovici, kraljici Jeleni, od strane sina i kralja (Dragutina) dati su na upravu: Zeta, Trebinje i krajevi u Plavu i gornjem Ibru. Na istočnoj strani Plavskog jezera je u to vrijeme postojalo samo malo ribarsko selo zvano Ribare. Naselje Plav ce biti izgrađeno kasnije, u osmanskom periodu (po nekim podacima, 1619. godine).

Srebrni dinari iz Brskova, u Italiji poznati kao "grossi de Brescoa"
  • 1277. naziv "brskovski dinar" (u Dubrovačkom carinskom statutu) za srebrnu dinarsku kovanicu Kraljevine Srbije, iz kovačnice rudnika Brskovo (u blizini današnjeg Mojkovca). U latinskim ispravama primorskih trgovaca se navodi kao "grossi de Brescoa". Bio je poznat i kao dinar: "sa krstom i ljiljanom" i "dinar sa macem". Slican sa mletačkim grošem (srebrnjakom) kasnije je imao i latinski natpis. Preko Venecije, brskovski dinar je kao kvalitetan razglašen po srednjovjekovnoj Italiji, gdje se dosta koristio. Oko 1282. pojavilo se mnogo falsifikata ovog dinara, što je uticalo da Venecija preduzme odredjene mjere kontrole, a 1303. je iz istih razloga zabranjen njegov promet u Dubrovniku.
  • Za razliku od dinara, perper je u srednjovjekovnoj Srbiji bio naziv za zamišljenu , idealnu obračunsku novcanu jedinicu, koja je iznosila 12 srebrnih dinara. Vrijednosti usluga i roba, državnih dažbina , taksi i zakonskih kazni - bile su izražavane u perperima (brojalo se u perperima) ali se plaćalo dinarima.
  • 1279. Jevstatije I (najprije zetski episkop) srpski arhiepiskop, do 1286.

  • 1279. ugovor o miru izmedju Kotora i Dubrovnika.
  • 1280. icon tvricon naselje grad Brskovo. Na vrhuncu svog razvoja, trg Brskovo (osnovan od strane rudara Sasa) kao poznato rudarsko-trgovačko mjesto (sa kolonijama Dubrovčana, Sasa i Kotorana) prelazi u veličinu manjeg srednjovjekovnog grada. kaziprst03 King Stefan Uroš II Milutin confirms freedom of trade to Dubrovnik merchants, especially those who take their goods to markets other than Brskovo, oko 1283 - Kralj Stefan Uroš II Milutin potvrđuje slobodu trgovine Dubrovčanima, posebno onim trgovcima koji nose robu i van Brskova (oko 1283) /History of Montenegro - Istorija Crne Gore Pominjanje Brskova u povelji Stefana Uroša II Milutina - o slobodi trgovine za Dubrovčane (oko 1283)

Kruna


Kralj Stefan Uroš II
Milutin Nemanjić

  • 1282. icon vladar Stefan Uroš II Milutin Nemanjić, kralj Srbije, od 1282-1321.
    kaziprst Mladi kraljević Milutin (freska iz Sopoćana)/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Kralj Milutin (Arilje) / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Kralj Milutin/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Dinar kralja Milutina/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1282. Mihailo, nadbiskup barski, do 1298.

kasika viljuska noz kupa casa - Istorija Crne Gore


Milutinov krstasti dinar
  • 1282. naredba Mletačkog vijeća knezovima u Zadru i Dubrovniku, kao i konzulima u Pulji, Draču i Kotoru da "paze na brskovske dinare i suzbiju rđave (falsifikate)".
  • 1282. icon war osvajanje Skoplja od strane Kraljevine Srbije (gdje je prenijeta prijestonica).
  • 1282. rasprava u mletačkom Vijeću, u vezi sa falsifikatima "brskovskog srebrnog dinara" i davanje daljih instrukcija konzulima u Pulji, Draču i Kotoru.

ICONX1

  • 1282/83. rođen Stefan Konstantin Nemanjić (sin kralja Milutina, u drugom braku - sa ćerkom vladara Tesalije Jovana II Anđela) budući "mladi kralj" Zete (od 1316-1322).
  • 1283. srpska kraljica, do 1284. godine,icon vladar Jelisaveta (Eržebet) Arpad (1255-1313) ugarska princeza, treća supruga kralja Milutina. Brak raskinut, vjerovatno zbog velikog protivljenja Crkve.
  • 1284. srpska kraljica, do 1299. godine, icon vladar Ana Terter (bugarska princeza) četvrta je supruga kralja Stefana Uroša II Milutina.

ICONX1


Mletacki dukat početkom XIV vijeka I, Sailko [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1284. Cekin (dukat) se počinje kovati od strane Mletačke republike. Ovaj zlatnik je najcešće korišćen u prometu robe na veliko, medju trgovcima primorskih gradova. U srednjovjekovnoj Srbiji i Zeti se najviše koristi kovano srebro i srebrni dinar (u primorskim gradovima bakarni folar, za sitnu trgovinu). Cekin će se u vecoj količini upotrebljavati tek u kasnom srednjem vijeku, u primorskim gradovima pod mletačkom vlašću. Od XVII vijeka je prisutnija valuta u Crnoj Gori (vrijedio je 125 turskih akči, tj. aspri) ali ga je kao sredstvo placanja (početkom XIX vijeka) potisnuo fiorin.
  • 1285 (nakon) smrt nekadašnje srpske kraljice, Belosave Nemanjić (supruga kralja Vladislava).
  • 1286. Jakov, srpski arhiepiskop, do 1292.
  • 1288. Upravnica Zete, Jelena Nemanjić, zida četri franjevacka manastira, na prostoru od Kotora do Skadra. Do 1290. obnavlja benediktinsku samostansku crkvu u Sv. Srđu, na Bojani.
    kaziprst Manastir sv. Srđa i Vaha/
History of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir sv. Srđa i Vaha/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir sv. Srđa i Vaha/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

1288. Franjevački manastir - Kotor
Osnova Crkve
franjevačkog manastira (1288)
van gradskih zidina Kotora, srušenog 1657. od strane Venecije

  • 1288. godine je podignut kompleks icon crkva Samostana Sv. Franja u Kotoru (sa srednjovjekovnim grobljem). Crkva Sv. Franja podignuta je od strane upravnice u Zeti, ranije kraljice Jelene (udovice kralja Srbije, Uroša I Nemanjića). Sačuvano je 137 srednjovjekovnih grobnica, a po istorijskim podacima značajni su natpisi na grobnim plocama.

  • 1288. do 1657. Franjevci su bili nastanjeni u samostanu, koji im je sagradila srpska kraljica Jelena van gradskih zidina Kotora, uz riječicu Gurdić (nakon što su, u drugoj polovini XIII vijeka, došli u Boku). Samostan je iz straha od Turaka srušen od strane Venecije, a fratri su uvedeni u grad.

ICONX1

  • XIII v. (kraj) Naziv Crna Gora, u jednoj povelji, predstavlja geografski lokalitet u Zeti, izmedju Lovćena i Skadarskog jezera. Polovinom XIV vijeka , ovaj naziv (Crna Gora; Montenegro) za istu geografsku oblast prisutan je u mletačkim, a nešto kasnije (1376/1379) i dubrovačkim izvorima (planinski masiv, koji se od Risanskog zaliva, iznad Kotora, Grblja i Budve, pruža do iznad Paštrovića). Od druge polovine XV vijeka, pri kraju vladavine Stefana Crnojevića (1451 - 1464/65) Crna Gora se upotrebljava kao naziv za državu.

ICONX1

srednjovjekovno oružje u Srbiji 1  srednjovjekovno oružje u Srbiji 2
Dio srednjovjekovnog oružja

  • 1290. (oko) premiještanje sjedišta srpske arhiepiskopije iz manastira Žiča u Peć.
  • 1292. Jevstatije II, srpski arhiepiskop, do 1309.
  • 1293/94. Kraljevina Srbija je u vazalnom odnosu prema tatarskom kanu Nogaju, do 1297. ili 1299. godine. Kralj Milutin kao taoce šalje Nogaju svog sina Stefana Uroša III i nekoliko članova vlastelinskih kuća, koji će u tom periodu ostati kod Tatara.
  • 1296. Breznica (župa) pomenuta u jednom dubrovačkom dokumentu. Prostirala se duž rijeke Breznice (danas Ćehotina, kod Pljevalja).

Vlasi u srednjem vijeku i njihove obaveze
  • 1296. Limljani, selo u Crmnici, pominju se u povelji kralja Milutina.
  • 1298. Ruđer, nadbiskup barski, do 1301.
  • 1298. spomen Crkve Sv. Mateja, u Dobroti (od XVIII vijeka matična crkva ovog pomorskog naselja). Današnji oblik dobija 1670 (i nakon 1770. godine) posle stradanja u velikom zemljotresu (1667).
  • 1298. prva bratovština u Boki, koja ima svoj statut, bila je pri crkvi sv. Križa (Kotor).
  • XIII v. icon crkva Crkva Sv. Tekle. Sagrađena je u Spičanskom polju (kod Sutomora) od lomljenog kamena - kao pravoslavna, a kasnije je dodat i katolički oltar. Na groblju crkve se sahranjuju pripadnici obje konfesije.
    kaziprst crkva sv. Petke kod Sutomora/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • XIII v. prvi arhivski pomen Crkve Sv. Franja i Sv. Dujma, u Šuranju (Surana)kasnijim Škaljarima.
  • 1299. smrt tatarskog kana Nogaja.
  • 1299. sin srpskog kralja Milutina (kasniji kralj Stefan Dečanski) bježi sa dvora tatarskog hana Nogaja (Nogai) gdje se nalazio kao talac.
  • 1299 - 1306. bugarska princeza Teodora (1290 - 1322) udaje se za sina kralja Milutina, mladog kralja i budućeg upravnika Zete, Stefana Uroša III. Njen je otac, Teodor Smilec, u vremenu od 1392 – 1398. bio bugarski car. Majka je budućeg cara Dušana, a icon vladar srpska kraljica veoma kratko, od januara 1322. do svoje smrti, u oktobru iste godine. kaziprst Prsten kraljice Teodore/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

mapa kraj XIV v
Država Nemanjića, krajem XIII i početkom XIV
vijeka: 1.Milutinova teritorija; 2. Dragutinova
država; 3. Milutinova osvajanja, do 1299 ;
4. Današnje granice Crne Gore;
5. Privremeni gubitak teritorije, u Humu,
početkom XIV vijeka.

ICONX1


Kraljica Simonida
  • 1299. kraljica Srbije, icon vladar Simonida Nemanjić (1294 – nakon 1345). Kćerka je vizantijskog cara Andronika II Paleologa. Peta je supruga kralja Stefana Uroša II Milutina, do 1321. godine. Umrla kao monahinja, u vrijeme cara Dušana.

Grb Nikole Buće, Lapidarium Kotor


Stariji (kotorski) grb familije Buća
  • XIV v. (početak) Palata Buća, u Kotoru (kasnijim prepravkama, poslije zemljotresa 1667. izgubila je svoju nekadašnju monumentalnost). Iz ove porodice, Trifun Buća je bio poslanik kralja Milutina na dvoru pape, u Avinjonu, a Nikola Buća zapovjednik kotorskih oklopnika cara Dušana, u bici kod Velbužda, 1330. godine. Mihailo Buća bio je poslanik kralja Milutina u Dubrovniku i cara Dušana, u Veneciji.
    kaziprst Palata Buća /History of Montenegro - Istorija Crne Gore Palata Buća /History of Montenegro - Istorija Crne Gore Palata Buća /History of Montenegro - Istorija Crne Gore Kotorski grb Buća/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore Dubrovački grb Buća/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Bitka kod Velbužda / Porodica Buća /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Kotor tzv Palata Buća
Kotor
(tzv. Palata Buća. Monofora i bifora,
iz druge polovine XV vijeka)

ICONX1

Kotor Statut Sv Tripun

  • XIV v. (pocetak) Kotorski statut (Statuta et leges civitas Cathari) pisan na latinskom jeziku. Od deset primjeraka ovog statuta (štampanog u Veneciji, 1616. godine) dva se nalaze u Crnoj Gori.

ICONX1

  • 1300. (oko) rođen Pribac Hrebeljanović - logotet, pa peharnik na dvoru cara Dušana. Jedan je od vlastele u Zeti (župa Grbalj) koji su pružili podršku "mladom kralju" Dušanu (tada upravniku Zete) u sukobu sa ocem, kraljem Stefanom Urošem III (Dečanskim). Njegov je sin Lazar Hrebeljanović, kasniji srpski knez, rođen 1329. godine, u očevom gradu Prilepcu.

Katedrala Sv. Jovana u gradu Svaču (1300) _Crkva Sv. Marije u podgrađu Svača (početak XIV vijeka)
Katedrala Sv. Jovana u gradu Svaču (1300)
i Crkva Sv. Marije u podgrađu (početak XIV vijeka)

  • 1300. Katedrala Sv. Jovana , u Svaču. Sazidana je umjesto ranije crkvene građevine, srušene od strane Mongola (1241. godine).

Crkva Svete Marije u podgradju Svaca
Ostaci Crkve Sv. Marije
u podgrađu Svača (početak XIV vijeka)

  • XIV vijek (početkom) sagrađena Crkva Sv. Marije, u podgrađu Svača.

Meropsi i njihove obaveze
  • 1301. Marin Petrov Žaretić, nadbiskup barski, do 1306. Bio poslanik kraljice Jelene (majke kralja Milutina) kod pape Bonifacija VIII (poslao dominikance u okolinu Bara).
  • 1303. uredba dubrovačke Vlade o zabrani prometa novca (srebrnog dinara) iz Brskova, zbog pojave falsifikata.

Skaljari, Kotor - Imago pietatis

  • 1303. Kotorski biskup, pored starih (stečena prava) vrši crkvenu jurisdikciju i u novim katoličkim parohijama na teritoriji Srbije (iz pisma pape Benedikta IX barskom nadbiskupu).

ICONX1

  • 1304. Mate Balšić, je prvi iz plemićke porodice Balšić, u Zeti, koji se pominje u istorijskim izvorima. Kraljica Jelena Anžujska je u mjesecu maju po njemu poslala pismo dubrovačkom knezu.

ICONX1

  • 1307. Andrija, nadbiskup barski, do 1324. godine (u vrijeme progona katolika od strane kralja Milutina).
  • 1308. privremeno ublažavanje negativnog stava kralja Milutina prema katolicima.
  • 1309. Sava III, srpski arhiepiskop, do 1316.

ICONX1

  • 1309. (poslije) Zetu na upravu dobija "mladi kralj" Stefan (kasniji kralj, Uroš III Dečanski) a stolovao je u Skadru. U jednom (mletačkom) dokumentu iz 1310-1311. Tituliše se kao "kralj Dioklije, Albanije, Huma i Pomorja". Nije ostavio mnogo tragova o svom djelovanju u ovoj oblasti Kraljevine. Pretpostavlja se da je pao pod jak uticaj zetske vlastele.


Dio ostataka
srednjovjekovnog Bara
By Dudva (Own work - Ruins_with_flag_in_Stari_Bar.jpg) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1310. (oko) rodjena bugarska vlastelinka Jelena, od 1332. supruga Stefana uroša IV Dušana i kraljica (kasnije carica) Srbije. Njeni su portreti očuvani u sedam srednjovjekovnih crkava.
  • XIV v. (prva polovina) katolička Crkva Sv. Mihaila, u Kotoru.
  • XIV v. Kotor ima dva dobro organizovana lazareta, sa priorom (starješinom) pisarom i hirurgom. Jedan je "izvan vrata od Gurdića", a drugi na području Dobrote.
  • 1313. (-1318) srednjovjekovna župa Piva, pominje se u Svetostefanskoj hrisovulji. Kasnije će u toj oblasti Stare Hercegovine biti podignut manastir (1573-1586) i formirano pleme Pivljani.

Nekadašnja kraljica Jelena Nemanjić, kao monahinja (na fresci iz 1321. godine)
  • 1314. (8. februara) icon umrliicon vladar smrt Jelene Nemanjić , na svom dvoru u Brnjacima (supruga srpskog kralja Stefana Uroša I). Nekadašnja kraljica Srbije, kasnije upravnica u Zeti, bila je zamonašena od 1309. godine (u Crkvi Sv. Nikole, u Skadru). Od 1317. slavi se kao svetiteljka.
    kaziprst Pismo kraljice Jelene, iz 1267 (1268)/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1314. icon naselje Dinoša, srednjovjekovno razvijeno naselje (u blizini Podgorice i Tuzi) pomenuto u povelji kralja Milutina. kaziprst Tvrđava iznad Dinoše/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Tvrđava iznad Dinoše/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1


Srednjovjekovni mac
(muzejski primjerak, po crtežu A. Deroka)
  • 1314. icon pobuna sina kralja Milutina, "mladog kralja" Zete, Stefana Nemanjića, inicirana od strane moćne zetske vlastele, suzbijena je od strane mnogobrojnijih Milutinovih snaga. Stefan gubi zvanje "mladog kralja" i povlači se sa druge strane rijeke Bojane, stupajući u pregovore sa ocem. Suprotno dogovoru, Milutin je okovao i u skopskoj tamnici privremeno (djelimično) oslijepio svog sina (sa ženom Teodorom i dva sina: Dušanom i Dušicom - poslat kao izgnanik u Konstantinopolj, kod tasta Andronika).
  • 1315 - 1317 (1322) tzv. "Velika glad" u Evropi, usljed vremenskih neprilika i podbacivanja roda žitarica.

  • 1315. (1316) Svetomiholjska povelja kralja Milutina, u kojoj se navode sela u Zeti, data manastiru Svetog Stefana (Banjska). Pomen sela Godinje, Žaborovo i Gostilje ,u Podluškoj župi.
  • 1315. pominjanje Pavla Tomina iz ogranka Toma, velike kotorske porodice Drago, kao značajnog privrednika početkom XIV vijeka. Sa Tripunom Mihailovim Buća - poslanik kralja Milutina u Francuskoj.
  • 1316. icon umrliicon vladar smrt kralja Dragutina. Kralj Milutin zatvara njegovog sina Vladislava.
  • 1316. kralj Milutin po prvi put vlada cjelokupnom teritorijom Kraljevine Srbije, do 1321. godine.

ICONX1


"Mladi kralj Zete" Konstantin Nemanjić
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1316. Stefan Konstantin Nemanjić (drugi sin kralja Milutuna) nakon suzbijanja pobune "mladog kralja" Zete, Stefana (kasnijeg Uroša III Dečanskog) dobija titulu "mladog kralja" Zete i vrši upravu na toj teritoriji - sa nezvaničnim statusom prestolonasljednika (kao nasljednik nikada nije ozvaničen na kraljevom saboru). Uz kralja Milutina ovaj "mladi kralj" se pominje prilikom davanja priloga crkvi sv. Nikole, u Bariju.
    kaziprst Stefan Konstantin Nemanjić
  • 1317. Nikodim , srpski arhiepiskop, do 1324.
  • 1317. publikovano dijelo budućeg barskog nadbiskupa , Gijoma Adama: "De Modo Saracenos extirpandi".
  • XIV v. (prva polovina) podaci da se svilena buba gaji u oblasti Donjeg Pilota, kod Skadarskog jezera, sa obavezom davanja manastiru određenog broja čaura.
    1318. Luška župa. Pominjanje ove župe kao srednjovjekovne oblasti (Lusca ili Luscha giopa) na području djela današnje opštine Podgorica. Nekada je bila nastanjena iliro-romanskim starojediocima, Španjima i Lužanima, sa crkvom posvecenom sv. Makabeju (kult nepoznat medju doseljenim Slovenima). Poznata je i kao jedna od župa Duklje, u ranom srednjem vijeku. U XV vijeku, njeni se stanovnici pominju kao Lužani (Luxeni; Luxani). Sada je to naziv za manje polje na lijevoj obali Matice - kraj Podgorice.
  • 1318. Limljani , selo u Crnici (župa Crmnica) pominje se u povelji kralja Milutina.
  • 1318. Onogošt, kao naselje u istoimenoj župi, u kojem kralj Milutin vodi mirovne pregovore sa Dubrovnikom.
  • 1318. obnavljana crkva Manastira sv. Srđa i Vaha, na Bojani, od strane kralja Milutina.
    kaziprst Manastir sv. Srđa i Vaha/
History of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir sv. Srđa i Vaha/History of Montenegro - Istorija Crne Gore History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1319. prvi pomen Banjana (kasnije pleme, u XVI vijeku). Godine 1422. pominju se stočari ("vlasi") iz Dragaševog katuna, u Banjanima.

Stari srpski zakon

  • 1320. povratak Stefana "oslijepljenog" sina kralja Milutina, iz Konstantinopolja u Kraljevinu Srbiju (na insistiranje svetogorskih kaluđera i arhiepiskopa Nikodima). Daje mu na upravu župu Budimlju, na Limu, a njegovog sina Dušana zadržava kod sebe.

ICONX1

  • 1321. (29. oktobar) icon vladaricon smrt kralja Milutina, u Nerodimlju.
  • 1322/1323. icon Građanski rat u Kraljevini Srbiji, između sinova kralja Milutina: dotadašnjeg "mladog kralja" Zete, Stefana Konstantina Nemanjića (1282/83 - 1323) i Stefana Uroša III Nemanjića (Dečanskog). Po Grigoriju Cimblahu Konstantin odbija ponudu brata Stefana da "primi drugo dostojanstvo carstva, kao drugi sin" uzdajući se u snagu svoje vojske, u kojoj se nalazilo mnogo stranih najamnika.

Kruna

Kralj Stefan Uroš III Dečanski/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Kralj Stefan Uroš III Dečanski


Kruna Stefana Uroša III Dečanskog
By Lazar Pejović [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1322. (6. januar) icon vladar Stefan Uroš III Dečanski (podrškom crkve) postaje kralj Srbije do 1333. godine. Bio je "mladi kralj" (upravnik) u Zeti, do 1314. godine (do pobune protiv oca, kralja Milutina).
    kaziprst Stefan Uroš III Dečanski /History of Montenegro - Istorija Crne Gore Stefan Uroš III Dečanski /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Pismena kralja Stefana Uroša III Dečanskog:
kaziprst03 Pismo kralja Stefana Dečanskog iz 1321/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Pismo kralja Stefana Dečanskog 1326/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Pismo kralja Stefana Dečanskog, prije 1328/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1322. (oktobar) icon umrli 1icon vladar smrt srpske kraljice Teodore Nemanjić, majke budućeg kralja i cara, Dušana. Sahranjena je u manastiru Banjska.
  • 1322. Srpski kralj se nastoji približiti Zapadu, ali barski đakon Vito ne uspijeva u Apuliji ugovoriti ženidbu Stefana Uroša III Dečanskog sa Blankom, ćerkom Filipa Tarentskog.

  • 1323. icon bitka na području Zete sa snagama Stefana Uroša III Nemanjića (Dečanskog) i icon smrt "mladog kralja" i upravnika Zete, Stefana Konstantina Nemanjića. Sahranjen je u Zvečanu.

lav sa grba Branka Mladenovića i kasnijih Brankovića (na novcu)

  • 1323. pominje se Mladen ( sa titulama župana i vojvode) kao upravnik župa Trebinje i Dračevica (oblast kasnijeg Herceg Novog) u vrijeme kralja Stefana Dečanskog. Potiče iz stare zahumske vlastelinske porodice. Otac je kasnijeg Dušanovog sevastokratora, Branka Mladenovića i djed Vuka Brankovića. Ćerka Ratoslava mu je bila udata za velikog srpskog župana, Altomana Vojinovića (majka Nikole Altomanovića).

ICONX1


Kraljica Marija Nemanjić (detalj na ikoni, iz 1327)
derivative work - Basilica di San Nicola - Bari wikipedia.org – javno vlasništvo
  • 1324. udaja icon vladar Marije Paleolog (Palailogos) za kralja Stefana Uroša III Dečanskog. Srpska je kraljica, do 1331. godine. Otac joj je bio blizak rođak vizantijskih careva i nosio je titulu panipersevasta, a nekadašnja srpska kraljica Simonida (u to vrijeme monahinja) bila joj je tetka. I Marija je umrla kao monahinja, imenom Marta, 1355. godine.

ICONX1

  • 1324. Danilo II (Danilo Pećki) srpski arhiepiskop, do 1337.
    kaziprst Danilo II arhiepiskop/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Grobnica arhiepiskopa Danila, u Peći / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1324. Gijom Adam, katolički nadbiskup barski, do 1341.

ICONX1


Palata Pima, u Kotoru. Dograđivana je od XIV do XVII vijeka.
By Sailko (Own work) [CC BY 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1325. Dubrovnik počinje kovati groševe.
  • XIV v. Palata Pima, Kotor. Dograđivana je više puta, od XIV do XVII vijeka.
  • XIV v. Predstave pozorišta kao i zabavljače, sa muzickim instrumentima (igrišce, glouma, pozorišče) srpski pisac Teodosije opisuje kao "mrsko pozorište na ulici, koje svojim nečastivim i ružnim riječima, đavoljim pjesmama i nepristojnim smijehom skrnavi i upropaštava duše svijeta, koji po žezi, vjetru i prašini predstave gleda".

ICONX1

Grb porodice Bizanti, Kotor
  • XIV v. sagrađena Palata Bizanti, u Kotoru. Nakon zemljotresa 1667. godine, dodato je sjeverno krilo.

Kotor - sa vrata ka moru

  • 1326. Od godine 1326. sačuvane su notarske knjige grada Kotora (300 svezaka) ali je institucija notara postojala i ranije (u Kotoru se pominje profesionalni notar, 1200. godine). Tokom XIV vijeka, u Kotoru i Budvi, svještena lica su postepeno isključivana iz vršenja ovih poslova, obzirom da nijesu polagali notarsku zakletvu. U manje ekonomski razvijenim Baru i Ulcinju, svještenici su i dalje ostali kao bilježnici u ovim poslovima.
  • 1326. spomen Crkve Sv. Juraja, u Škaljarima. Na teritoriji ove župe, izvori XIV vijeka će zabilježiti postojanje crkava: Sv. Bazilije (1330) Sv. Križa (1331) i Sv. Katarine (1336).

ICONX1

Amblem stare apoteke u Kotoru
Djelovi kamenog amblema stare apoteke u Kotoru

  • 1326. Apoteka u Kotoru (prvi podaci).
  • XIV v. Kotor ima dvije apoteke: gradsku i privatnu. Gradska je radila do kraja XVII vijeka, kada je i ona postala privatna. Najstarija kotorska apoteka se nalazila iza crkve sv. Marije.
  • 1326. Filip iz Ferma, prvi je poznati hirurg u Kotoru. Pominje se u jednom dokumentu (Philipus de Firmo, medicus plagarum).

ICONX1

Testament iz Kotora 1327. godine

  • Pocetak XIV vijeka - Gramatikalna škola, u Kotoru. Počela je sa radom početkom XIV vijeka (po nekima u XIII vijeku).

ICONX1

Palata Drago, KotorGrb Drago, Kotor

  • 1326. (do 1337) Palata Drago, u Kotoru (na Trgu pred Katedralom Sv. Tripuna). Na palati su uklesani grbovi (propeti zmaj) na više mjesta. Ova vlastelinska porodica je dala puno značajnih ličnosti, na polju kulture, umjetnosti, ekonomskog i političkog života grada Kotora, od XIII do XVIII vijeka. Pomen gradjevine imamo u kotorskim notarskim spisima prve polovine XIV vijeka, u vezi sa Jelenom Drago. Građevina je dovršena na prelazu iz XV u XVI vijek. Značajna porodica Drago je nestala pocetkom XIX vijeka, a palata pripala opštini za javnu namjenu.

Palata Drago u Kotoru Palata Drago Kotor
Palata Drago, u Kotoru

ICONX1

  • 1326. icon naselje Perastum (Perast) se kao mjesto pominje u kotorskim notarskim knjigama (u zalivu Boke Kotorske, ispod brda Sveti Ilija). Najprije je bio feud opatije Sv. Djordja, u jurisdikciji Kotora. Potom se razvio u pomorsko-trgovacku opštinu, težeći sve većem osamostaljenju.
Grb Perasta
Kasniji grb Perasta
(iz mletačkog perioda razvoja
pomorsko-trgovačke opštine)

ICONX1

  • 1326. (18. avgust) icon naselje Podgorica se kao trg pominje u knjizi iz Kotorskog arhiva. Iste godine i u jednom pismenu iz manastira Morače. Po zapisu iz crkve sv. Djordja u Podgorici, podignuta je u X vijeku (prve kuće je izgradio gospodar Gorske župe, župan Marko). Nalazila se u dukljanskoj (zetskoj) Podluškoj župi. Smatra se da je ime dobila od susjedne, Gorske župe - "ispod" koje se nalazila.
  • 1326. Brčeli (Crmnička župa) se kao kraj pominju u povelji Stefana Dečanskog.
  • 1326(oktobar) prvo pominjanje Komana u pisanim kotorskim izvorima.
  • 1326 - 1337. u kotorskim pisanim spomenicima, Kčevo (ne samo kao mjesto, već predio kasnijeg cijelog plemena Ozrinića) se pominje i kao Kočova ili Kočeva. Kasnije se Kčevom naziva dio budućeg plemena. Oblik Čevo se javlja krajem XV vijeka (vrijeme Crnojevića).
  • 1326. Tekla (od kraja XIV vijeka kao Teklići, a kasnije Ćeklići) kao selo u kotorskim sudsko-notarskim spisima.

  • 1327. do 1335. godine, pominje se majstor Vita, iz Kotora . Fra Vita (Vita Trifunov Cuco/Cucolo; Vita Trifunov Kotoranin) je među tridesetak zanatlija iz Kotora - glavni majstor-graditelj Visokih Dečana. (po kamenom natpisu na južnom portalu manastira Dečani).

Natpis graditelja, fra Vita, iz Kotora - Dečani
Natpis graditelja, fra Vita, iz Kotora (Dečani, Crkva Svetog Spasa, južni portal, 1328 - 1335)

  • 1327. pominju se Ulići, na važnom karavanskom putu.
  • 1327. početak kovanja osmanskog novca - srebrne akče (aspra) u vrijeme sultana Orhana. Njeno kovanje je prestalo 1687.
    kaziprst History of Montenegro - Istorija Crne Gore - akča Murata I

  • 1330. (28. jul) icon warBitka kod Velbužda. Poraz bugarskog cara (i despota od Vidina) Mihajla III Šišmana Asena od kralja Srbije Stefana Uroša III Dečanskog. Ovim je sprijeceno spajanje vizantijske vojske (cara Andronika III) sa bugarskim saveznicima, u cilju zajedničkog napada na Kraljevinu Srbiju. U sukobu je poginuo bugarski car, Mihajlo III.
    kaziprst Bitka kod Velbužda / Porodica Buća /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Oružje iz Srbije, oko 1330. godine
Oružje, oko 1330. godine

ICONX1


Mapa ostataka Starog Bara
CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0
  • 1330. Statut grada Bara (prvo pominjanje). Tekst nije sačuvan.
  • 1330. osnovani janičari, kao elitna vrsta pješadije i dio centralne vojske u Osmanskom carstvu (odlukom sultana Orhana). Plaćani su iz državne blagajne. U pocetku ih je bilo 1000. U XV i XVI vijeku su najodanija sultanova vojska. U vrijeme Mehmeda IV (1648 - 1687) bilo je 40000 janičara.
  • 1330. Prvi pisani tragovi o Velici (sa 42 domaćinstva, u sklopu metoha Visokih Dečana) nalaze se u Dečanskoj hrisovulji (sadrži popis sela i imena njihovih stanovnika).
  • 1330. Hoti i Tuzi se pominju u Dečanskoj hrisovulji. Pomen oblasti vlastelina Lješa Tuza ( kasniji katun Tuzi i istoimeno mjesto).

ICONX1

  • 1330. icon warupad srpskog kralja Stefana Uroša III u Zetu i paljenje vlastelinskih imanja, zbog podstrekavanja i pružanja podrške u pobuni njegovog sina Dušana. Povlačenje "mladog kralja" Dušana i pobunjene vlastele iz Zete na drugu stranu Bojane, u jesen iste godine.

Stefan Dečanski i Zeta

  • 1330. (posle) Kraljevina Srbija je najmoćnija vojna sila na Balkanskom poluostrvu.
  • 1330. trgovci kožom i obućom, iz Podgorice (Kotorski arhiv).
  • 1331. Dušan, kao "mladi kralj", nakon pomirenja sa ocem, ponovo vlada u Zeti. Privremeno osipanje Dušanovih pristalica. Novo podstrekavanje Dušana protiv srpskog kralja, od strane vlastele u Zeti.
  • 1331. (21. avgust) zarobljavanje kralja Stefana Dečanskog u malom utvrdjenju Petrču, kraj neutvrđenog dvora u Nerodimlju, od strane odreda vlastele iz Zete (po nekim autorima: po zamisli Đuradja ,ili Đuraša Ilijića, vlastelina iz Gornje Zete) .

Prevlaka: natpis sa nadgrobne ploče Đuraša Ilića (Ilijića) čelnika kralja Stefana Dečanskog i vojskovođe (trećeg viteza) cara Dušana
Prevlaka: natpis sa nadgrobne ploče Đuraša Ilića (Ilijića) čelnika
kralja Stefana Dečanskog i vojskovođe (trećeg viteza)
cara Dušana (oko 1362)

ICONX1

Kruna

  • 1331. Kralj Srbije, icon vladar Stefan Uroš IV Dušan . Najprije "mladi kralj" (upravnik) u Zeti, pa kralj Srbije , od 1331-1346. Za kralja ga je krunisao srpski arhiepiskop Danilo II, u dvoru Svrčinu, 8. septembra.
    kaziprst Kralj Dušan Nemanjić / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Kralj Stefan Uroš III Dečanski - po detalju prikaza darodavca, sa ikone Sv. Nikole, u Bariju (oko 1327)
- derivative work
  • 1331.icon umrli 1icon vladar (11. novembra) smrt kralja Stefana Uroša III Dečanskog (vjrovatno, pod jakim pritiskom užeg kruga vlastele, kralj Dušan se saglasio da njegov otac bude zadavljen, u Zvečanu, gdje je bio zatvoren; postoje i mišljenja o prirodnoj smrti Dečanskog, koje njegov nasljednik potencirao i u "Žitju kralja Stefana Uroša III").
    kaziprst Ćivot Stefana Dečanskog/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1331. Bugarski boljari su sa trona protjerali caricu Anu (sestru dotadašnjeg srpskog kralja, Stefana Dečanskog) a na presto, za svog cara postavili Jovana Aleksandra Asena (sestrića bugarskog cara Mihajla III Šišmana Asena, pogubljenog na Velbuždu). Da bi preduprijedio osvetu srpskog kralja Dušana, novi bugarski car Jovan mu za ženu šalje svoju rodjenu sestru, Jelenu.
  • 1332. (april) pobuna vlastele u Zeti (Dimitrije Suma i vojvoda Bogoje) protiv kralja Stefana Uroša IV Dušana.

Carica Jelena Nemanjić
derivative work [Public domain], from Wikimedia Commons
  • 1332. (19. aprila) ženidba kralja Dušana sa bugarskom vlastelinkom Jelenom (sestra bugarskog cara Jovana).
    kaziprst Kraljica Jelena Nemanjić, sa sinovima /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

luk srednjovjekovna srbija 1 predstava sa freske  luk srednjovjekovna srbija 2 predstava sa freske   luk srednjovjekovna srbija 3 predstava sa freske
Predstave luka na freskama,
u Srbiji srednjeg vijeka

  • 1332. Miloš Vojinović, carski stavilac (sin vojvode Vojina) pominje se u delegaciji koju je kralj Dušan poslao na pregovore sa Dubrovnikom. Sa zetskom vlastelom i svojim ocem, bio je učesnik pobune protiv srpskog kralja Stefana Uroša III Dečanskog, na strani princa Dušana. Kralj Dušan ga je nakon toga na svom dvoru postavio za stavioca. Ubrzo, poslije pregovora u Dubrovniku, umro je mlad, bez poroda.
  • 1332. Prodaja Stona. Uz pomoć uticajnog Nikole Buće, iz Kotora, protovestijara kod kralja Dušana, Dubrovnik je od Kraljevine Srbije otkupio Ston, decembra mjeseca (po cijeni od 8000 perpera i stalnom godišnjem dodatku od 500 perpera). Nikola Buća ce dobiti plemstvo u Dubrovačkoj republici.
  • 1332. publikovano djelo barskog nadbiskupa, Gijoma Adama: "Directorum ad Passagium Faciendum per Philippum regem Franciae in terram sanctam anno 1332".
  • 1332. pominje se Crkva Sv. Eustahija, u Dobroti (oštećena u zemljotresu 1667. godine, pa obnovljena). Nešto iznad nje, sagrađena je 1772. godine nova crkva Sv. Eustahija.

ICONX1

  • 1333. pomen vojvode Vojina , rodonačelnika porodice Vojinović, kao izaslanika kralja Dušana u Dubrovniku (u vezi sa svetodmitarskim dohotkom). Od neznatnog seockog vlastelina, koji je držao posjede u okolini Gacka, svojim je ratnim zaslugama privukao pažnju kralja Stefana Uroša III Decanskog, dobio titulu vojvode i postepeno širio svoje imanje u zaleđu Dubrovnika. Bio je neprijateljski raspoložen prema Dubrovniku. On i njegovi potomci (Vojinovići) bili su poznati po agresivnom , nasilnom ponašanju i običaju da sve rješavaju mačem. Zbog svoje ratoborne prirode, lako je našao zajednički jezik sa vlastelom iz Zete, željnom daljeg osvajanja. Vojvoda Vojin i najstariji mu sin Miloš , staju na stranu "mladog kralja" Dušana (koji je tada upravljao Zetom) u pripremama pobune protiv oca, srpskog kralja Stefana Uroša III .
  • 1333. i 1335. godine Pobori se pominju kao prezime (Pobore).
  • 1334.icon w zauzimanje Ohrida, Kostura i Strumice od strane Kraljevine Srbije. Prekid opsade Soluna.
  • 1334.icon w poraz Kraljevine Ugarske (kralj Karl Robert) u napadu na Srbiju kralja Dušana.
  • 1334. prezime Mahinić (u kasnijim Mainama) a od 1431. pominju se Mahine (Maine) kao selo, kojim upravljaju Đuraševići (Crnojevići). Iz ovog sela vodi porijeklo Nikola Mahinjanin (1425 - Rim, 1480) poznati pisac, naučnik i diplomata.
  • 1335. (oko)u Baru je rođen Rade Borović ("Rade Neimar" ili "Rade Baranin") graditelj crkve Manastira Ljubostinje (zadužbine knjeginje Milice Hrebeljanović) od 1388-1405.
  • 1335. Apotekar u Kotoru, Enrik Bonanini i Djovani Andjelov, oba iz Barlete.

ICONX1

  • 1335. Altoman Vojinović se prvi put pominje kao "Altoman, sin Vojinov", bez titule. Bio je jedan od tri sina srpskog vojvode Vojina (sa istočnohumskim posjedima u Gackom i okolini, kroz koje prolazi važan dubrovački karavanski put). Altoman je kasnije (oko 1443) nezavisno od ocevih posjeda, držao dio teritorije istočnog Huma, u zaleđu Dubrovnika (sa kojim je održavao dobre odnose) zarađujući i na davanju podrške (zaštiti) dubrovačkih karavana.
  • 1335. i 1336. Ledinac, kao naziv područja u kasnijem Njeguškom polju (gdje se razvio središnji dio katuna i kasnijeg plemena Njeguši). Kao i Grbalj, bio je u posjedu kotorskih plemićkih porodica, ali slabo nastanjen: u tom vremenu se pominju tri stanovnika, od kojih dva u mjestu Vrba. Kotorani su izgubili svoje posjede u Ledincu (kasniji Njeguši) u drugoj polovini XIV vijeka, uglavnom u korist doseljenika.
  • 1336. Negloše (pomen imena potoka u kasnijem Njeguškom polju)

Buća Nikola, grb u kamenom reljefu, Kotor, XIII vijek
Grb Buća Nikole, u kamenom reljefu (Kotor, XIV vijek)

  • 1336 - 1350 Kotorski grb Buća Kotoranin Nikola Buća, kao protovestijar na dvoru kralja i cara Dušana (vodio finansije). Pripadao je bogatoj i uticajnoj vlastelinskoj i trgovačkoj porodici. Još je Trifun Buća (Tripe Mihov) bio poslanik kralja Milutina na papskom dvoru, u Avinjonu, kao i kod brata francuskog kralja (Karla de Valoa, od koga su Buće dobile dozvolu da na svoj grb postave ljiljanov cvijet - znak francuskih kraljeva). Mihailo Buća je poslanik kralja Milutina u Dubrovniku, a cara Dušana u Veneciji. Prije dužnosti protovestijara, Nikola Buća je u bici kod Velbužda (1330) zapovijedao kotorskim oklopnicima (u službi, tada "mladog kralja" u Zeti, princa Dušana). Tripe Mihović Bućić, navodi se kao dvorjanin kasnijeg cara, Stefana Uroša V Nejakog. kaziprst03 1357. Garancija cara Uroša V kotorskim plemićima Tripu Bući i B. Bivoličiću, u vezi sa baštinama na Mljetu./ History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1338. Joanikije II, srpski arhiepiskop i prvi pećki patrijarh do 1354.

Dulcert 1339
Prikaz šest mjesta u Zeti
(od Kotora do Ulcinja) po karti
A. Dulcerta, iz 1339. godine

  • 1339. (do 1344) kanonizacija kralja Stefana Dečanskog, za života kralja Dušana.
  • 1339. zategnuti odnosi izmedju Kraljevine Srbije i Banovine Bosne, zbog "humske zemlje", čiji su zapadni djelovi od početka XIV vijeka u sastavu Bosne.

  • 1339. prvi likovni prikaz državne zastave Kraljevine Srbije, na pomorskoj karti Angelina Dulcerta, iz katalonske radionice kartgrafa sa Majorke. Karta je na pergamentu, iz dva spojena dijela (1020/750mm).

Zastava 1339
Prvi prikaz državne zastave
Kraljevine Srbije (na pomorskoj karti
Angelina Dulcerta, iz 1339. godine)


  • 1340. pobuna Dušanovog vojvode Hrelje (Makedonija) i njegov prilazak Vizantiji.
  • 1340. pregovorima u Veneciji, juna mjeseca, kralj Dušan obezbijedio sklonište za sebe i porodicu, u slučaju pobune u Srbiji.
  • 1341. Ivan III, nadbiskup barski, do 1347.
  • 1342. pregovori kralja Dušana i Jovana Kantakuzena, u Prištini i vojne akcije Kraljevine Srbije protiv Vizantije (Albanski gradovi i Ser).

ICONX1

  • 1343. pomen Vojislava Vojinovića u Dubrovniku (ne zna se kojim poslom , a moguće u vezi prenosa kraljevog stonskog dohotka na Vojinoviće). Od 1345. pominje se sa titulom kneza.
  • 1344.icon w Bitka kod Stefanijane i poraz snaga Kraljevine Srbije.

1345. Potpis kralja Dušana Nemanjića
Potpis na povelji kralja
Stefana Uroša IV Dušana (1345)

  • 1345.icon w (25. septembra) osvajanje Sera (gdje se Dušan proglasio carem) jugoistočne Makedonije i ostrva Halkidika (sa manastirom Hilandarom) .

ICONX1

Pisma kralja Stefana Uroša IV Dušana:
kaziprst03 Pismo kralja Stefana Uroša IV Dušana iz 1345 (Dubrovčanima, iz Dobrušte, kod Prizrena)/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore Pismo kralja Stefana Uroša IV Dušana Dubrovčanima (Ser, 1345) /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

  • 1345. (14. januara) pominje se kao knez, Vojislav Vojinović, sin vojvode Vojina (iz Gacka i okoline) . Ne znaju se tačno kneževe teritorije (van očevih, u Gacku) osim pomena oblasti sa mjestom Svinjarevo.

Pojas sevastokratora cara Dušana, Branka Mladenovića (otac Vuka Brankovića). Na njemu je izvezeno ime vlasnika i grb (sa lavom na čelenci). Britanski muzej.
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1345. (oko) rodjen Vuk Branković, najmladji sin sevastokratora Branka Mladenovića, koji je upravljao Ohridom.

ICONX1

  • 1345 (nakon) smrt nekadašnje kraljice Srbije, icon umrli 1icon vladar Simonide Nemanjić (pete supruge kralja Milutina). Preminula kao monahinja.

ICONX1


  • Klement VI
    freska (XIV vijek) [Public domain],
    via Wikimedia Commons
    1346 (6. januar) Pismo četvrtog avinjonskog pape, Klementa VI, kralju Stefanu Urošu IV Dušanu, u kome se , između ostalog, navode i benediktinske opatije u Boki Kotorskoj, koje su još za ranijih kraljeva, njegovih predhodnika, zauzeli pravoslavni sveštenici i kaluđeri. Slično stanje je bilo u Konavlima, Trebinju i župi Dračevici, gdje je uz pravoslavlje bilo jako i patarenstvo. Papina preporuka je bila da ta mjesta, u miru, kralj prepusti kotorskom biskupu.

ICONX1


Stefan Uroš IV Dušan Nemanjić / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Car Stefan Uroš IV Dušan

  • 1346. icon vladar Stefan Uroš IV Dušan , car Srbije , od 1346-1355. Krunisanje je održano u Skoplju, 6. aprila. Desetogodišnji prestolonaslednik icon vladar Uroš, takođe je krunisan - za kralja. Najvecoj "gospodi srpskoj" , rodjacima svojim i ženinim, Dušan dijeli vizantijske titule "despota" i "sevastokratora" (ali ne i staroj, skromnoj i konzervativnoj raškoj vlasteli).
    kaziprst Pečat cara Dušana/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Kralj Dušan i Perper cara Dušana / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Novac cara Stefana Uroša IV Dušana sa šlemom / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

"Mladi kralj" Stefan Uroš V Nemanjić (od 1346 upravnik Zete)
  • 1346. "Mladi kralj" (upravnik) Zete je prestolonasljednik Stefan Uroš V, sin cara Dušana.
  • 1346. Peć je sjedište Srpske Patrijaršije.
  • 1346. Uglješa Mrnjavčević, namjesnik cara Dušana u okolini Dubrovnika (vjerovatno Trebinja i Konavla). Napreduje brže od svog brata Vukašina.

Vojinovići grb mali

  • 1347. Veliki župan Altoman Vojinović, prvi se put pominje sa tom titulom (moguće da je dobio i ranije, oko 1443) nakon uspješnog pohoda sa kraljem Dušanom u Albaniju. Pretpostavlja se da je kralj na njega , za nagradu, prenio i uživanje stonskog dohotka (500 perpera godišnje) koji su Dubrovčani bili dužni isplaćivati (za kupovinu Stona). Od kasne jeseni 1347. u braku sa Ratoslavom Mladenović , kćerkom vojvode Mladena (rodonačelnika Brankovića).

ICONX1


Prikaz samostrela iz 1346. god.
(freska u Crkvi Sv. Dimitrija
- Pećke Patrijaršije)
  • 1348. icon umrli 1smrt vojvode Vojina (rodonacelnika Vojinovića) oca: vec pokojnog Miloša (bio stavilac na dvoru) Altomana (veliki župan) i Vojislava Vojinovića (stavilacc na dvoru i knez). Veliki župan Altoman preuzima oceve oblasti, a njegovi odnosi sa preostlim bratom Vojislavom se pogoršavaju.
    1348. rodjen Nikola Altomanović (Vojinović) sin velikog župana Altomana Vojinovića.
Stit  Nemanjica

Približan izgled šlema na carskom dinaru
CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

Grb Stefana Uroša IV Dušana
By Aleksandar Palavestra upon medieval documents [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/)], via Wikimedia Commons
  • 1348. icon war(novembra) predaja Epira i Tesalije caru Dušanu.
  • 1348.(oko) Vojislav Vojinović, sa titulom stavioca na dvoru cara Dušana. Kao stavilac se pominje i 1350. godine. Postepeno će izgraditi veliki uticaj na prestolonasljednika Stefana Uroša V.
  • 1348. stabilizacija srebrnog dinara, od strane cara Stefana Uroša IV Dušana. Stari kraljevski i carski dinari, težine izmedju 0,96 i 2,12 grama - prekivani su u carski dinar, prosječne težine1,5 gram. Car Dušan je izdao mnogo tipova novca, u raznim varijantama. Kovao je i "poludinare", kao i manje količine bakarnog novca. Za razliku od unutrašnjosti, zetski gradovi u Pomorju su imali razvijenu trgovinu na malo. Sa dopuštenjem centralne vlasti, uz posebnu autonomiju,već odavno su kovali svoj posebni bakarni novac, zvani folar : u Kotoru, Baru, Ulcinju, Svaču i Starom Gradu (Budvi).

Dušanov carski dinar
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1348. povelja cara Stefana IV Dušana manastiru sv. Arhandjeli, sadrži nazive svih sela u oblasti Pilota.
  • 1348. Crkva Sv. Georgija (U Momišićima, Podgorica) prvi se put pismeno pominje u povelji cara Stefana Uroša IV Dušana Manastiru Hilandaru. Nije tačno utvrđeno kada je sagrađena (po nekim izvorima, u XVI vijeku). Više puta je rušena i obnavljana. Godine 1688. u novom pohodu na pleme Kuče, vojska Sulejman-paše je prolaskom kroz Momišiće (iz osvete, zbog tada čestih poraza u Kučima) spalila crkvu. Dvojica sveštenika i 40 četrdeset đaka, živi su spaljeni u ovom hramu. Njihove kosti su iz crkve sv. Đorđa, pod Goricom (Podgorica) premještene u mjesto stradanja (momišićku crkvu) 1936. godine.

Širenje crne smrti (kuga)
u Evropi, od 1347 - 1353.godine

By Andrei nacu at en.wikipedia [Public domain], fro m Wikimedia Commons
  • 1348. (krajem) car Dušan, carica Jelena i sin Uroš, sklanjaju se od kuge u izolovanoj Svetoj gori (mada je svim ženama bio zabranjen boravak na Atosu). Prisustvo Jelene na Svetoj gori u mnogome je uslovilo da car Dušan kasnije ne bude proglašen svetiteljem.
  • 1348. smrt od kuge, priznatog graditelja i majstora-klesara iz Bara, icon umrli 1 Mihoja Brajkova (Miha; Michoe petrarius; Michoe petrarius filius Braichi de Antibaro - Mihoje kamenar, sin Brajka iz Bara). Izradjivao je gradjevinske elemente za raskošne palate vlastele u Dubrovniku. Kapitalno djelo: kameni klaustar franjevačkog samostana, u čijem pročelju je i sahranjen (S. de magister Micha petrar d Antivar qui fecit claustrum cum omnibus suis - grob majstora Mihe kamenoresca iz Bara koji je napravio klaustar sa svim svojima).

ICONX1

  • 1348. vlastelin Stipko Balšić, koga Štuflaj navodi u jednom dokumentu ("Stipcho Balsich de Cerna Gora") a koji je po nekim mišljenjima mogao biti otac Balše I.
  • 1348 (9. novembra) Breznica (kasnija Pljevlja) kao naselje se prvi put pominje u ugovoru sklopljenom u Dubrovniku (navodi se Brajan Bogdanović, iz Breznice "Vgaup Bogdanovich de Bresnica"). Po svoj prilici su njeni stanovnici donosilli u Dubrovnik: krzna, med i vosak. U to vrijeme, nalazila se pod velikim županom Altomanom Vojinovićem, a ime trga potiče od istoimenog, starijeg naziva za oblast - župu. Naziv trga i kasnijeg mjesta carinjenja (po njegovom osvajanju od strane banovine Bosne) upotrebljavaće se sledećih stotinu godina, u spisima vezanim za trgovačku i kreditnu djelatnost stanovništva u Dubrovniku. Pretpostavka je da se pored ovog imena, od 1390. godine za trg uporedo koristi i naziv Pljevlja.
  • 1349. (i 1350) diplomatski sukob cara Dušana i bosanskog bana Stefana II, oko Huma.
  • 1349. Dominik, nadbiskup barski, do 1360.
  • 1349. icon war prodor odreda Banovine Bosne u spsku Carevinu (preko zemlje velikog župana Altomana Vojinovića) kroz Konavle, do Cavtata.

ICONX1

Dušanov novac


Dušanov zakonik (prepis iz XV v.)
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1349. (21. maja) Dušanov zakonik, donešen na Spasovdanskom crkveno-državnom saboru , u Skoplju.
  • 1349. Katolička crkva je dobila odredjena prava po Zakoniku cara Dušana. Njeni su pripadnici imali slobodu ispovijedanja, ali ne i slobodu propagande. To se prvenstveno odnosilo na teritoriju Zete, u čijim su primorskim gradovima živjeli skoro samo katolici.


Bedem Starog Grada (Budve)
By Bratislav Tabaš (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons

ICONX1

  • Sredina XIV vijeka - Statut grada Budve (latinski original).
    kaziprst Budva /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Srednjovjekovni Statut Budve/Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1350. potpuno opadanje značaja Brskova kao rudarsko-trgovačkog mjesta.

Hilandarski prepis Zakonika cara Dušana
[Public domain], from Wikimedia Commons
  • 1350. Vukašin Mrnjavčević, župan u Prilepu.
  • 1350. icon w (oktobar) vojnom akcijom, Dušan sa carskom vojskom ( i odredima Altomana Vojinovića) od banovine Bosne otima oblast Huma.
  • 1350. carica Jelena dobija građanstvo Venecije.
  • 1350 (poslije) Bogunovići. Vlastelin Bogun Nemanjić, iz okoline Pljevalja (Lever Tara i Đurđevića Tara) rodonačelnik je poznate porodice-bratstva iz Dubrovnika - koja se po njemu prozvala Bogunovići. Njegov sin Lavrentije (Lovrica) Nemanjić, dvorjanin Stefana Uroša IV Dušana, pratio je svog rođaka i kralja prilikom njegove posjete Dubrovniku (1350). U ovom gradu je i ostao da živi, kasnije uzevši prezime po ocu. Bratstvo Bogunovići su u Dubrovniku živjeli do 1582. godine i iselili se, pretežno u Liku (Dubrovački arhiv - Čingrijina geneologija).

macevi XIV
Mačevi XIV vijeka, iz korita
rijeke Zete: 1) oko 1350. godine ; 2 i
3) 14-ti vijek i 4) 1350 - 1400. godine

  • 1351. Pilot je bio najsiromašnija biskupija, koja je pripadala Barskoj nadbiskupiji (po izvještaju sabirača desetka).
  • 1351. icon crkva Crkva Svetog Arhiđakona Stefana (Reževići). Porušena je u XIX vijeku (ostaci zidova sa dijelom fresaka, naslonjeni na istočni zid manastirskog konaka).

ICONX1

  • 1351. Vizantinski car icon vladar Jovan VI Kantakuzin (1347-1354) podstaknut turskom opasnošću, od bugarskog cara Jovana Aleksandra, a kasnije i od srpskog dvora, traži novčanu pomoć za svoju flotu, u cilju sprječavanja prelaska Osmanlija u Trakiju. Ovi dalekovidi pokušaji Romeja su odbijeni, a Grci su na pomenutim dvorovima dočekani nesmotreno, osiono, bez smisla za diplomatiju i ispraćeni psovkama. kaziprst Jovan VI Kantakuzin/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore Novac Jovana VI Kantakuzina

Osmanlije 1355
Turci Osmanlije, 1355. godine

  • 1352.icon wBitka kod Dimotike i teško stradanje srpske konjice (u okviru srpsko-bugarskih snaga) pod komandom kaznaca Borilovića, u sukobu sa Turcima unajmljenim od Kantakuzina.

ICONX1

  • 1352. icon war Pad Cimpe. Turci zauzimaju malo utvrdjenje, kao njihov prvi posjed u Evropi, što predstavlja događaj od svetsko-istorijskog značaja.

ICONX1

  • 1354. icon wosvajanje Galipolja od strane Osmanlija.

ICONX1

  • 1354. Sava IV, srpski patrijarh, do 1375.
  • 1354. dopuna Zakonika cara Dušana.
  • 1354. (sredina) Papa Inoćentije VI u pismu (istina ljubaznom) kao odgovor na predlog za pokretanje krstaškog rata protiv Osmanlija, cara Dušana namjerno naziva samo - " kraljem".
  • 1354. icon wprovala četa Kraljevine Ugarske u Srbiju (očigledno sa papskim blagoslovom) i njihovo povlačenje, usled neke zaraze medju vojskom.

ICONX1


Neki od kotorskih relikvijara XIV vijeka
  • 1355 Đuraš Ilijić (predak kasnijih Đuraševića-Crnojevića) raniji čelnik kralja Stefana Uroša III Dečanskog, kao jedan od vojskovođa ("treći vitez") cara Stefana Uroša IV Dušana, poslat sa vojskom radi odbrane Skradina od Mađara.
  • 1355. (prije smrti cara Dušana) Vojislav Vojinović nosi titulu kneza.

ICONX1

  • 1355. Paštrovići (prvi pomen vlastelinske porodice). Nikolica Paštrović, poslanik cara Dušana u Dubrovniku.
  • XIV v. (dograđivana do XVIII v.) Crkva Sv. Klare, u Kotoru.
  • XIV v. (do XVII v) zgrada franjevačkog samostana, u Kotoru.
  • 1355. (mart) papsko izaslanstvo (biskup Petar Toma) na dvoru cara Dušana, zbog velikog kašnjenja biva neljubazno primljeno. Donose poruku: Evropa još nije spremna za rat sa Osmanlijama.

Srbija Stefana Uroša IV
Srbija cara Stefana Uroša IV - Dušana

ICONX1

  • 1355. icon umrli 1icon vladar(20. decembar) smrt cara Dušana. Sahranjen u Arhandjelovom manastiru, u Prizrenu.
    kaziprstStefan Uroš IV Dušan /History of Montenegro - Istorija Crne Gore Stefan Uroš IV Dušan - novac /History of Montenegro - Istorija Crne Gore Sadašnji sarkofag cara Dušana / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1355. carica Jelena Nemanjić, regent Srbije, do 1356. godine. Boravila je u Skadru, ali je vrlo brzo, 1356. sa dijelom vojske otputovala u Ser (kojom je oblašću počela upravljati u ime svog sina). Godine 1356. već je bila monahinja, Jelisaveta, ali je ostala politički aktivna (aprila 1357. prisutna je na državnom saboru, u Skoplju).
  • 1355. Balšići, kao oblasni gospodari u okolini Skadra, koji samo formalno priznaju centralnu vlast regenta Jelene Nemanjić i nasljednika Uroša V, kao i njegovog namjesnika u Zeti, vlastelina Žarka (koji upravlja iz Skadra).

ICONX1

Kruna

Stefan Uroš V / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Stefan Uroš V,
car (od 1356)

  • 1356. icon vladar Car Stefan Uroš V ("Nejaki") naslednik cara Dušana Nemanjića, vladao od 1356-1371.
    kaziprst Pečat cara Uroša / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Dinar cara Stefana Uroša V / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Novac cara Stefana Uroša V / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
    Pisma cara Stefana Uroša V: kaziprst03 Pismo cara Stefana Uroša V iz 1360. /History of Montenegro - Istorija Crne Gore Pismo cara Stefana Uroša V Nemanjića, sastavljeno u Onogoštu (Nikšić) za Dubrovnik, 1362. / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Pismo cara Stefana Uroša V iz 1362. /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Potpis cara Stefana Uroša V Nemanjića iz 1357 godine
Potpis na pismenu cara
Stefana Uroša V (1357)

ICONX1


Ulcinjski sitni novac (folar)
iz vremena Urosa V 1355
  • 1356. Žarko (oko 1336 - prije 1371 ) vlastelin cara Uroša V Nemanjića i upravnik oblasti Zete (od 1356-1360) sa sjedištem u Skadru, pominje se u vezi sa zaplijenom robe dubrovačkih trgovaca, u Svetom Srdju. Bio je oženjen kcerkom polusestre cara Dušana, Teodorom Dejanović. U vrijeme Uroša "nejakog" ( i stalnog odsustva careve majke Jelene) Zetom je upravljao gotovo samostalno. Njega ce 1360. godine sa vlasti u Skadru zbaciti porodica Balšić. Njegov sin Mrkša Žarković će se 1391. oženiti kćerkom Balše II. Po Mlečanima, vlastelin Žarko je "baron gospodina raškog kralja, koji upravlja oblastima Zete, Bojane i tamošnjeg primorja".

ICONX1

  • 1356. icon umrli 1 (proljece) smrt kesara Preljuba.
  • 1356. Novostvorena vlastela, Jovan Komnin Asen ( brat carice Jelene) i despot Simeon (carev polubrat) otcjepljuju svoje teritorije od Srbije, a sama carica Jelena napušta sina i samostalno odlazi u Ser, gdje ostaje. Stavlja grad i sersku oblast pod svoju kontrolu, preduhitrivši tako kesara Vojihnu, koji je vladao Dramom. Osamostaljenje despota Olivera.
  • 1356 (ljeto) Rat Ugarske i Mletačke Republike, tzv. "drugi mletački rat". Ugarski kralj Ludovik I Anžujski u cilju širenja teritorije, organizuje "krstaški" pohod protiv oslabljene Carevine Srbije (Stefana Uroša V) uz novčanu pomoć pape, ali je neočekivano započeo sukob sa Venecijom i izvršio prodor u sjevernu Italiju. Njihov sukob je okončan Zadarskim mirom, 1358. godine (Mlečani gube svoje posjede u Dalmaciji).

ICONX1

  • 1357. despot Simeon (polubrat cara Dušana) zauzima Kostur i okolinu, proglašavajući se za cara. Državni sabor u Skopju, iste godine će stati na stranu cara Uroša Nemanjića.

ICONX1

  • 1357.icon vladar (april) zvanično proglašenje Stefana Uroša V Nemanjića za cara Srbije, na državnom saboru u Soplju.

  • 1357. icon warvojni poraz Simeona Paleologa - Siniše Nemanjića (nakon njegovog prodora u Skadarsku oblast) u pokušaju da se nametne za srpskog cara. kaziprst Simeon Paleolog (Siniša Nemanjić)/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Simeon Paleolog (Siniša Nemanjić)
/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1358. Uglješa Mrnjavčević, veliki vojvoda.
  • 1358. Zadarskim mirom, Venecija je potisnuta sa istočnog Jadrana.
  • 1359."Karavan" je kao termin upotrijebljen u dubrovačkim srednjovjekovnim knjigama (orijentalni uticaj u karavanskoj trgovini osjetio se i prije dolaska Turaka). Ova riječ je do nas došla preko Vizantije (nalazi se u spisima Konstantina Porfirogenita). Propise o karavanima sadrži srednjovjekovni Kotorski statut, ali ne i dubrovački.

ICONX1

  • 1359. Balšići su najmoćnija vlastelinska porodica u okolini Skadra.
  • 1359. icon umrli 1icon vladar smrt velikog srpskog župana, Altomana Vojinovića.

Vojinovići grb mali

  • 1359. icon vladarVojislav Vojinović, knez Huma ( krajem vladavine samozvani " veliki knez, sve srpske, grčke i pomorske zemlje") po smrti svog brata vlada širim područjem, gotovo samostalno, kao oblasni gospodar. Njegovi posjedi su po veličini više odgovarali državi, nego nekoj oblasti. Mada nikada nije vladao teritorijom Huma, nazivao se knezom Huma. Kao uticajni dvorjanin (stavioc) samog cara, postaje po posjedu i vojnoj snazi najmoćniji oblasni gospodar u tzv. Raškoj zemlji i važna podrška caru Stefanu Urošu V. Svoje dotadašnje imanje je uvećao protjeravši maloljetnog bratanića, Nikolu Altomanovića sa majkom (Altomanovom udovicom) na neki od sitnijih posjeda blizu ugarske granice (uz podršku samog cara Stefana Uroša V). Nezajažljivo drsko i na silu, u stilu Vojinovića, zavladao je dotadašnjim posjedima svoga pokojnog brata Altomana. Imao je veliki uticaj na samog cara Uroša V. Koliko ce biti samostalan, pokazuje i to da sebe više neće nazivati knezom Humskim , vec "Stefan" i "veliki knez Voislav, sve srpske, grčke i pomorske zemlje". Posjedi će mu pri kraju vladavine odgovarati srži teritorija koje su imali prvobitni Nemanjići.
    Pismo Vojislava Vojinovića Dubrovčanima (1362) kaziprst03 Pismo Vojislava Vojinovića Dubrovčanima, 1362 /History of Montenegro - Istorija Crne Gore Pismo Vojislava Vojinovića Dubrovčanima, 1362 /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

  • Izgled kotlastog šlema na novcu cara Uroša V

    Izgled jedne srednjovjekovne zastave
  • 1359. icon warUgarski upad u Srbiju i sukob (okolina Rudnika) sa slabijom vojskom Vojislava Vojinovića. Uslijedio je osmodnevni, dalji prodor kralja Ludviga u zemlje Vojislava Vojinovića, do povlačenja Ugara, krajem jula iste godine.
  • 1359. icon war kopnena, djelimična opsada Dubrovnika (grad je od 1358. vazal Kraljevine Ugarske) od strane kneza Vojislava Vojinovića, kao odmazda za prodor ugarskog kralja u njegovo sjeverno područje. Grad je prinudjen da mu za mir placa 4000 perpera.

Despot Simeon Paleolog (Siniša Nemanjić) polubrat cara Dušana, čiji je napad car Uroš V odbio kod Skadra, 1357.
By XIV century serbian painter (From this page) [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1359. icon warBitka kod Aheloja. Zauzimanjem Tesalije i Epira (Nićifora Orsinija) icon vladar despot Simeon Paleolog (Siniša Nemanjić) svoju državu definitivno odvaja od vlasti srpskog cara Stefana Uroša V. Simeon se sam, dvije godine ranije, proglasio za cara i nasljednika Stefana Uroša IV Dušana (svog polubrata). Zavladao je južnim oblastima nekadašnjeg srpskog carstava: Tesalijom, Epirom i Albanijom. (Rođen je 1326. godine, u braku Stefana Uroša III Dečanskog sa princezom Marijom Paleolog, unukom vizantijskog cara, Mihajla VIII Paleologa). kaziprst Simeon Paleolog (Siniša Nemanjić)
/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Simeon Paleolog (Siniša Nemanjić)/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
















strelica na gore

300 sa 15 baner prazni