strela predhodna strana strela sledeca stranakucicakucica









baner prazni

Skadarska tvrdjava, sjedište Balšića 1360.
By Sigismund von Dobschütz (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

Skadarska tvrdjava, sjedište Balšića 1360.
By Sigismund von Dobschütz (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1360. Braća Balšići : Stracimir, Đurađ I i Balša II , najmoćniji su feudalci u Donjoj Zeti, u predjelu izmedju Bokokotorskog zaliva i rijeke Bojane, koji je obuhvatao morsku obalu i primorske planine do Skadarskog jezera. Do 1372. godine nastupaju zajedno. Srpski car Uroš V formalno priznaje vlast Balšića u Zeti, u garancijama dubrovackim trgovcima ("na Zetu na Balšiće ili na državu kneza Vojislava").
    kaziprst Balšići -toponimi / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • burg Rozafa

  • 1360. (posle) Nakon Skadra, Bar je u rukama Balšića.
  • 1360. Budvom nezavisno upravlja kastelan Površko, koji dobija dubrovačko građanstvo. Kao vazal Balšića, uspostaviio je dobre diplomatske odnose sa Mletačkom Republikom. Budva je u njegovo vrijeme posjedovala flotu od četri ratna i osam trgovačkih brodova. Saveznik je Balšića u sukobima sa Kotorom.
  • 1360. pad Dimotike pod Osmanlije.
  • 1360. (posle) carica Jelena formira u Seru svoj dvor, uvodi senat i druge institucije vizantijskog karaktera. Uglješa Mrnjavčević je njen najistaknutiji dvorjanin.

Grb Balšića. Desno: izgled grba na novcu Đurađa II
By Bratislav [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1361. icon vladar Balša I , rodonačelnik vladarske porodice Balšić, sa sinovima postaje počasni gradjanin Dubrovnika (kao posjednici sedam solana u primorju, zahvaljujući umješnosti u trgovini solju sa Dubrovnikom, Mlečanima i vlastelinima u zaleđu, posebno podrinskim feudalcem Vojislavom Vojinovićem) . Vladajući skadarskom okolinom (u vrijeme cara Dušana, samo jednim selom) sa sinovima je uzeo vlast u gradu, godinu dana ranije.
  • 1361. Stefan, nadbiskup barski, do 1363.
  • 1361. icon war novi rat Vojislava Vojinovića i Dubrovnika (inicijator rata je carica Jelena, zbog "nevraćenog" Dušanovog carskog zlatnog posudja, pa ovaj razlog rado prihvata Vojinović, a kasnije je na to primoran i car Uroš V).

Balšića (rodoslovi)

  • 1362. grad Kotor ulazi na stranu Vojislava Vojinovića u novom sukobu Vojinovića i Dubrovnika ( ugarskog vazala i trgovačkog konkurenta Kotorana). Ulaz u Kotor je blokiran dubrovačkom galijom (što nanosi veliku trgovinsku štetu Kotoranima). Mada je car Uroš zvanično u ratnom stanju sa Dubrovčanima, niko od oblasnih gospodara Srbije ne učestvuje u njemu, osim Kotorana i Vojinovića.
  • 1362. Dubrovnik traži saveznika u ratu protiv Kotora i Vojislava Vojinovića, pa poziva Balsiće iz Donje Zete, da (po planu Klimenta Držića) napadnu Kotor sa kopna (dok bi Dubrovčani to uradili sa mora). Budva i Balšići staju na stranu Dubrovnika. Ovaj potez će uticati na ubrzanje mirovnih pregovora, ali i stvaranje "zle krvi" izmedju Balšića i Vojinovića, koji se do tada nijesu sukobljavali.


1368. dokument Balšića / History of Montenegro - Istorija Crne Gore 1368. dokument Balšića/History of Montenegro - Istorija Crne Gore dokument Đurađa I Balšića, 1373. u Dubrovniku /History of Montenegro - Istorija Crne Gore
1374-1376 dokument Balšića/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore Dokument Balšića/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore

  • 1362. franjevački samostan klarisa Sv. Klare, u Kotoru (raniji samostan benediktinki). Predat franjevcima, 1543. Ovaj samostan posjeduje jednu od najstarijih biblioteka u Crnoj Gori, sa rukopisnim fragmentima iz XI do XIII vijeka.
  • 1362. glavni oltar (ciborij) u Katedrali Sv. Tripuna. Posvetio ga kotorski biskup Dujam.

http://historic-cities.huji.ac.il
Ulcinj (izgled iz 1573. godine)

  • 1362. braća Balšići proširuju teritoriju do Drivasta i Ulcinja. Postepeno se šire na oblast Gornje Zete, tražeći od još nepokorene vlastele da im prizna vrhovnu vlast. Kao jedan od neostvarenih snova Balšića, u cijelom preiodu vladavine, bilo je stavljanje Kotora i njegove moćne mornarice pod svoju vlast, u cilju konkurisanja trgovini Mletačke republike. Izložen opasnostima od Balšića, autnomni grad Kotor, koji se mogao tretirati gotovo kao grad- država, traži pomoć moćnog vlastelina Vojislava Vojinovića, vladara oblasti od Huma do Drine.
  • 1362. Vlast na prostoru izmedju Skadra i ušća Bojane samostalno vrši Blaž Matarango , u ime srpskog cara (u dobrim odnosima sa Balšićima i kastelanom Budve, Površkom).
  • 1362. icon umrli 1icon vladar smrt Balše I (prije mjeseca maja).

Onogošt - Nikšić, tvrđava
Ostaci tvrđave Onogošt (kasniji Nikšić)

  • 1362. (avgust) sklopljen mir u Onogoštu, izmedju Dubrovnika, sa jedene i kneza Vojislava Vojinovića sa druge strane (Dubrovčani samo protokolarno konstatuju posredstvo cara Stefana Uroša V, Vukašina Mrnjavčevića i kraljice Jelene). Ratom sa Dubrovnikom, Vojislav Vojinović je već izgubio podršku velmoža na carskom dvoru : zbog dubrovačke plijenidbe u trezoru založenog bogatstva moćnih srpskih velikaša. Naime, bila je to dubrovbačka protivmjera plijenjenja robe njihovih trgovaca u Srbiji. Veliki uticaj na povodljivog cara Uroša "nejakog" od Vojislava Vojinovića preuzima Vukašin Mrnjavčević. Pismo cara Stefana Uroša V, sastavljeno u Onogoštu (kasniji Nikšić) kaziprst03Pismo cara Stefana Uroša V Nemanjića, sastavljeno u Onogoštu (Nikšić) za Dubrovnik, 1362. / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

  • Stari Bar
    By Dudva [CC-BY-SA-3.0] via Wikimedia Commons
  • 1362. Moćan, ali okružen mnoštvom neprijatelja (od onih surovo povređenih, do manje moćnih i zavisnih velmoža) veliki knez Vojislav Vojinović postaje mletacki građanin (povelja sa zlatnim pečatom). Koliki mu je značaj pridavala Venecija kazuje i to što su braća Balšići, iz Donje Zete, u isto vrijeme primljeni u mletacko građanstvo, uz povelje sa srebrnim pečatom.
  • 1362. icon war pad Jedrena pod Osmanlije.
  • 1363. Ivan IV , nadbiskup barski, do 1373. Umro u Dubrovniku, 1393. godine.
    kaziprst
  • 1363. icon war pad Plovdiva pod Osmanlije.
  • 1363. pripreme velikog kneza Vojislava Vojinovića za rat sa Balšićima. Njihove teritorije su se graničile izmedju Kotora i samostalne Budve (koja je već napadana od strane Vojinovića).
  • 1363. pojava kuge na obali Jadrana.

Srednjovjekovna bojna kosa (kosača) nađena u Crnoj Gori
GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/) via Wikimedia Commons

ICONX1

  • 1363. icon umrli 1icon vladar (25. oktobar) iznenadna i nerazjašnjena smrt kneza Vojislava Vojinovića, u jeku priprema kaznenog pohoda na Balšiće, u Donjoj Zeti (zbog njihove podrške Dubrovniku). Po pitanju njegove smrti, nagađanja su razna. Sahranjen je u manastiru Banja, kod Priboja, na Limu. Na nadgrobnoj ploči je napisano: "Meseca oktobra, 25. dana, prestavi se rab Hrista boga Stefan, a zovom veliki knez Voislav sve srpske, grčke i pomorske zemlje".
  • 1363. posle smrti velikog kneza Vojislava Vojinovića, vodeću ulogu preuzimaju braca Mrnjavčevići: Uglješa i Vukašin.

ICONX1

  • 1363.(krajem) Gornja Zeta, kao dio posjeda v. kneza Vojislava Vojinovića, biva bez borbe ustupljena porodici Balšić, iz Donje Zete, od strane kneževe udovice Goislave (sa sjedištem u predjelu od Trebinja do Konavla).
  • 1364. (prije) Ženidba Djuradja I (Balšića) sa Oliverom, ćerkom despota Vukašina.
  • 1364. Crkva Svete Klare, u Kotoru, sa franjevačkim samostanom (na mjestu predhodnog ženskog benediktinskog samostana, zbog starosti napuštenog i porušenog). Redovnice su predale manastir franjevcima u XVI vijeku.

Crkva Svete Klare u Kotoru
Današnji izgled kotorske Crkve Svete Klare,
potiče iz XVIII vijeka.


Kralj Vukašin Mrnjavčević,
kao savladar cara Uroša V,
od 1365. godine
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1365. icon vladarkrunisanje (vjerovatno despota) Vukašina Mrnjavcevića za kralja, savladara srpskog cara Stefana Uroša V Nemanjica . Na poveljama se potpisivao kao "kralj Srba i Grka". Uglješa Mrnjavcević dobija titulu despota, a pretpostavlja se, Vukašinov sin Marko - titulu "mladog kralja," sa pretenzijom nasljeđivanja loze Nemanjića (protivno stavu vlastele i crkve).
    kaziprst Kralj Vukašin elements-from-the-chandelier Novac kralja Vukašina
  • 1365. icon umrli 1 smrt sevastokratora Branka Mladenovića, oca Vuka Brankovića. Njegova porodica poticala je iz Zahumlja. Brankov otac je bio vojvoda Mladen, 1323. godine upravnik župa Dračevice i Trebinja.
  • 1365. Udovica cara Dušana, Jelena, prestaje upravljati Serom. Na njeno mjesto dolazi (po ukusu kralja Vukašina) despot Jovan Uglješa.
  • 1365. (oko) icon war U sukobu sa Zetom Balšića, Kotorani zauzimaju Budvu i ubijaju icon umrli 1 njihovog vazala i saveznika, gradskog kaštelana Površka.
  • 1365. kovan jedan od dva tipa Tvrtkovog "banskog novca". Pored Bosne, biće kasnije u upotrebi (od 1373. godine) i u novoosvojenim krajevima (nekadašnja zemlja srpskog velikog župana, Nikole Altomanovića) u sjeverozapadnim djelovima današnje Crne Gore , koji su pripali bosanskom Velikom vojvodstvu Kosača.

Nalaz iz XIV vijeka (Muzej u Beranama)
By Lazar Pejović [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1366. Nikola Altomanović, gospodar Rudnika.
  • 1366. mirovni ugovor između Balšića i albanskog velikaša, Karla Topije.
  • 1366. oslobođenje Đurađa Balšića iz zatvora Karla Topije (zarobljen u sukobu protiv Topije i Kotorana).
  • 1366. Nikola Zaharija, novi kaštelan Budve, postavljen je od strane Balše I Balšića. Upravlja gradom do 1368. godine, kada se sukobio sa vladarom Zete.
  • 1366. knjeginja Goislava Vojinović falsifikuje pečat srpskog cara Uroša V, naplaćujući neovlasćeno godišnji svetodmitarski dohodak od Dubrovnika. Dolazi u sukob sa carem.
  • 1366. (do 1372) rodjena Jelena Lazarević (Hrebeljanović, kasnije udata: Balšić, pa Hranić) kćerka srpskog kneza Lazara Hrebeljanovića.
  • 1366. Po dokumentima dubrovačkog Senata, Paštrovići se sa ljudima iz svog vlastelinstva odaju gusarstvu. Ova vlastelinska porodica, zajedno sa susjednim Reževićima, nakon propasti Carstva, nalazila se pod novim zetskim gospodarima - Balšićima. Dubrovčani su smatrali da bi po pitanju piratstva, žalba Balšićima ili gospodaru Budve, Koji Zahariji, bila uzaludna.
  • 1367. papa Urban V moli mletačkog dužda za pomoć: da uzme u zaštitu kotorske rimokatolike, pošto ih ugrožavaju "jeretici" (pravoslavni).
  • 1367. pominje se brodogradilište u Perastu (Statut Kotora).
  • 1367. icon w opsada Kotora od strane Zete Balšića.


Grb velikog vojvode
Nikole Altomanovića (Vojinovića)
By A Palavestra [CC0], via Wikimedia Commons
  • 1368.icon vladar Nikola Altomanović, veliki vojvoda. Slomivši otpor svoje strine, knjeginje Goislave i uzevši gotovo sve posjede nekadašnjeg kneza Vojislava Vojinovića, veliki vojvoda Nikola Altomanović (sa dvaadeset godina) postaje najmoćniji oblasni gospodar u vrijeme cara Uroša V (moćniji i od kralja Vukasina Mrnjavcevića). Pored Rudnika, osvaja vlast u Podrinju, Polimlju, istočnom dijelu Huma, Konavlima i Dračevici. Bio ga je glas hrabrog, ali bezumnog i opasnog čovjeka, neobuzdanog temperamenta, bez diplomatskog takta i strpljenja. O njemu su se (najviše zaslugom Dubrovčana) širile strašne priče, posebno one koje se tiču sudbine knjeginje Goislave i njena dva maloljetna sina. Ambicije su mu bile da zauzme dio Huma koji je držao Dubrovnik (obzirom da je već bio zauzeo dio bosanskog Huma). Za razliku od ostalih velikaša, Nikola Altomanović ce do kraja zivota poslednjeg srpskog cara, sebe smatrati podanikom Stefana Uroša V Nemanjića.
    kaziprst03 Pismo Velikog vojvode Nikole Altomanovića / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Vojinovića (rodoslovi)

Loza Vojinovića

  • 1368. icon war novi rat Balšića sa Karlom Topijom i povraćaj Ulcinja od strane Zete.
  • 1368. sukob kaštelana Budve, Nikole Zaharije i Balšića. Prestanak njegove uprave u Budvi.
  • 1369. srpski car Uroš V moli Veneciju da pomogne Kotoru, opsjednutom od vojske iz Zete, jer on sam to nije u stanju.
  • 1369 (ljeto) Mirovni pregovori između Zete Balšića i Kotora (grad preuzima obavezu da Nikoli Altomanoviću, koji je predstavljao opasnost za Balšiće, više ne isporučuje oružje).
  • 1369. Kotorani se preko Nikole Altomanovića zalažu da ovaj kod svog saveznika, ugarskog bana Gorjanskog , utiče da Kotor primi vlast Ugarske. To pokreće netrpeljivost Balšića prema Altomanoviću.

History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Oko 1370. godine:
1. Zemlja srpskog velikog vojvode
Nikole Altomanovića (Vojinovića) ;
2. Zeta; 3. Vuk Branković; 4. Bosna;
5. knez Lazar; 6. Madjarska

  • 1369. icon wBitka na Kosovu polju (okolina Zvečana). Težak poraz Nikole Altomanovića. Sukob izmedju snaga kralja Vukašina Mrnjavčevića (koji je osporavao carsku vlast i želio bogate kosovske rudnike) i saveznika: cara Uroša V (sa neznatnom vojskom) kneza Lazara Hrebeljanovića i velikog župana Nikole Altomanovića (koji je poveo samo dio vojske) završen je pobjedom Mrnjavcevića. Knez Lazar se pred moćnijim neprijateljem, na početku bitke povukao sa vojskom prema Kruševcu, ostavljajuci Altomanovića, koji je sam nepromišljeno ušao u obračun. Kralj Vukašin je zarobio cara Uroša, a Nikola Altomanović je izbjegao zarobljavanje (ali uz veliko stradanje svoje vojske). Altomanović potom gubi dio teritorije (Lazar mu otima Zvečane i Rudnik) i vazalne vlastele. Zbog Lazarevog postupka, stvoreno je neprijateljstvo izmedju kneza Lazara i velikog župana Nikole Vojinovića.
  • 1369. Car Stefan Uroš V Nemanjić, gubi status savladara kralja Vukašina (od koga biva zarobljen).


Crkva Svetog Nikole (u kasnijem Nikolj-Pazaru)
sada u Bijelom Polju (građena između 1370 - 1390. godine)
By Martin Brož (Martin Brož's camera) [CC-BY-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1370 - 1390. godine datiraju temelji manastirske Crkve Svetog Nikole, oko koje je kasnije razvio trg Nikolj Pazar (pom. 1456) a zatim, nedaleko od tog mjesta, sa druge strane Lima i trg Bijelo Polje (koji će preuzeti primat). Datiranje je izvršeno na osnovu kovanog novca iz navedenog perioda, pronađenog u zidanoj gobnici.
  • 1371. ženidba Vuka Brankovića sa Marom, kćerkom kneza Lazara Hrebeljanovića.
  • 1371. (prije) icon umrli smrt vlastelina Žarka, carskog upravnika Zete u periodu od 1356-1360. godine.

ICONX1

  • 1371. sklapanje saveza, izmedju Dubrovnika, Balšića i Mrnjavčevića, protiv Nikole Altomanovića, u vrijeme dok je ovaj (oporavljen od kosovskog poraza uz pomoc Ugara - ban Gorjanski - intezivirao opsadu Dubrovnika).
  • 1371. Zetski vlastelin Andrija Paštrović, obavještava Dubrovčane da njegov gospodar Đurađ Balšić ima namjeru da zajedno sa kraljem Vukašinom i kraljevićem Markom Mrnjavčevićem iz pravca Skadra napadne Nikolu Altomanovića - pa traži pomoć.

Onogošt
Kula Onogošta

  • 1371. (jun) Dio vojske Nikole Altomanovića, u Onogoštu (Nikšić) čeka na napad saveznika iz pravca Zete (vojska kralja Vukašina i Marka Mrnjavčevića , sa odredima Balšića, već se bila sakupila u Skadru). Medjutim, Vukašinova vojska se hitno morala povući na svoju teritoriju, radi pripreme bitke sa nadirućim Osmanlijama (po pozivu Vukašinovog brata, despota Uglješe).
  • 1371. icon w (26. septembra) Bitka kod rijeke Marice, na Černomenu, izmedju kralja Vukasina Mrnjavcevića, njegovog brata despota Jovana Uglješe i djelova osmanske armije (rumelijski beglerbeg Lala-Šahin). Ovaj težak poraz srpske vojske označava i kraj Srpskog carstva. U njemu su oba brata, Uglješa i kralj Vukašin nestali (nepoznato je kako su stradali). Bitka je odložila i već pripremljenu akciju kralja Vukašina protiv Nikole Altomanovića. Kao najaci velikaši u sada vec bivšoj Carevini, ostali su : veliki župan Nikola Altomanović (ubjedljivo najmocniji) knez Lazar i gospodari Zete, Balšići (sa uticajem u Primorju, ali mnogo manjim u unutrašnjosti Srbije).

Car Stefan Uroš V Nemanjić

ICONX1

  • 1371. icon umrli 1icon vladar(2. ili 4. decembar) smrt cara Stefana Uroša V Nemanjića.
    kaziprst Manastir Jazak (1736) Ćivot cara Stefana Uroša V Nemanjića (manastir Jazak)/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1371. Djuradj I Balšić odagnao ženu Oliveru, kćerku kralja Vukašina. Ženi se Teodorom, kćerkom despota Dejana (sestričina cara Dušana i udovica vlastelina Žarka).
  • 1371. Gluhi Do, pominje se prvi put u jednom dokumentu (kao selo Zete).
  • 1372. icon mjesto u Baru formirano Malo vijeće (aristokratsko) potisnuvši skupštinu svih gradjana.

ICONX1

  • 1372. icon umrli 1icon vladarsmrt Stracimira Balšića, sina Balše I. Sa braćom (Đuradj I i Balša II) učestvovao u širenju posjeda (ratovali na strani Dubrovčana protiv Vojislava Vojinovića).

ICONX1

  • 1372. icon vladar Đuradj I Balšić preuzima vođstvo u porodici i postaje gospodar Zete.

Zeta 1373/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Širenje Bosne (1) i Zete (2)
na posjede Nikole A. Vojinovića
i današnje granice Crne Gore (3)

ICONX1

  • 1372. zauzimanje Dečana, Prizrena i Peći (Metohija), od strane gospodara Zete, Đuradja I Balšića (nakon smrti kralja Vukašina). Ovim oblastima će vladati do 1378.

Zeta Balsica/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Zeta u vrijeme Stracimira i Đurađa I Balšića

ICONX1

Pismeno Balšića,
iz Dobrušte, kod Prizrena, 1374-75 :

kaziprst03 Dokument Balšića (Đurađ I) iz Prizrena (Dobrušte, 1375)/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1372. Balšići počinju kovati novac u osvojenom Prizrenu (srebrni dinar Đuradja I Balšića). U Korčulanskom statutu je njihov novac poznat kao - novac sa vukom ("rossi balse vel volc"). Zna se za 11 vrsta , u više varijanti. Kovali su ga u Prizrenu, Skadru, pa u Ulcinju i na kraju u Baru, sve do 1420. godine. Njihov će novac naslijediti kovanice srpskih despota, Lazarevića (70 vrsta dinara) i Brankovića.
    kaziprst Novac Balšića/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Novac Balšića/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Težinske tablice novca Balšića
Težinske tablice novca Balšića

  • 1372. Najmlađi brat, Balša (kasniji Balša II) ženidbom sa Komninom, kćerkom despota Jovana Asena (brat srpske carice Jelene) dobija u miraz gradove Valonu, Berat i Himaru.
  • 1373. Ivan V, nadbiskup barski, do 1382.
  • 1373. icon w poraz velikog vojvode Nikole Altomanovića, od vojnog saveza: bosanski ban Tvrtko I, knez Lazar, Đuradj I Balšić, mačvanski knez Nikola Gorjanski i ugarski kralj Ludovik I. Nikola je zarobljen i od ljudi kneza Lazara oslijepljen, u Užicu. Njegove zemlje dijele pobjednici.
  • 1373. icon w Zeta Đuradja I (pored Peći i Prizrena) zauzima i župe Nikole Altomanovića: Trebinje, Konavle i Dračevicu (po nekim izvorima i Slansko primorje).

Pečat bosanskog bana Tvrtka

Grb bosanskog bana Tvrtka
  • 1373. icon vladar Bosanski ban Tvrtko Prvi Kotromanić zauzima i prisajedinjuje svojoj banovini (od 1377. Kraljevini Bosni) dio posjeda poraženog srpskog velikog vojvode Nikole Altomanovića, odnosno djelove bivše Kraljevine Srbije (pored ostalog, krajeve na zapadu i sjeverozapadu današnje Crne Gore, odnosno predio koji će po padu Bosne biti nazivan "Stara Hercegovina" ).
  • 1373. Breznica, srpska župa (na teritoriji današnje opštine Pljevlja) po propasti Carstva, dio posjeda porodice Vojinović (Vojislava, koji vlada do 1363. godine , a zatim najačeg oblasnog gospodara, velikog vojvode Nikole Altomanovića Vojinovića) okupirana je od strane Banovine Bosne (Tvrtka I Kotromanića) uz pomoc Koalicije (sa knezom Lazarom, Balšićima i banom ugarskog kralja Ludviga I - Gorjanskim ). Do pada pod osmansku vlast, nalaziće se u sastavu Kraljevine Bosne (u Velikom vojvodstvu porodice Kosača: Vlatka Vukovića, Sandalja Hranića i hercega Stefana Vukčića Kosače). U kasnijem periodu predio ranije župe pripada istorijskoj oblasti Stara Hercegovina (nazvanoj po tituli posljednjeg srednjovjekovnog vladara ovih predjela i njegovih potomaka, Hercegovića).

Dalje širenje Banovine Bosne
(od 1377. Kraljevine) na jugoistoku
By Optimus Pryme (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1373. Breznica (trg, kasnija Pljevlja) navodi se kao mjesto carinjenja robe u banovini Bosni (pominjanje "Peka carinika") kao i u parnici nekih njegovih stanovnika sa Dubrovčanima, koji su tu boravili kao trgovci.
  • 1373. Onogošt (župa) u sklopu oblasti velikog srpskog velikog vojvode Nikole Altomanovića, po njegovom porazu okupirana od Banovine Bosne (Tvrtko I). U rukama je velikih bosanskih vojvoda Kosača, do pada pod osmansku vlast, 1463.
  • XIV. v. (pretpostavka) utvrda Pirlitor (Jezera - Durmitor) na 1450 metara nadmorske visine (uzvišenje znad rijeke Tare). Služio je za nadgledanje značajanog putnog pravaca, od Onogošta (kasnijeg Nikšića) prema Pljevljima, a najvjerovatnije su ga, u XV vijeku, koristile posade vojvoda Kosača (Sandelja Hranića i Stefan Vukčića) nakon što je Kraljevina Bosna zauzela ove krajeve srpskog velikog vojvode, Nikole Altomanovića Vojinovića. Danas se može vidjeti samo ostatak zida jedne kule. Pirlitor se kao "Momčilov grad" pročuo preko narodnih: predanja i epske poezije, vezanih za ličnosti iz XIV vijeka. U istorijskim izvorima se ova utvrda ne pominje.
  • 1373. Vuk Branković od poraženog Nikole Altomanovića zauzima mjesta: Senice, Zvečan i djelove Polimlja.

Zeta i Bosna, 1377. godine
via Wikimedia Commons by Bratislav(Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/3.0)]
  • 1376. ( novembar) icon umrliicon vladar smrt monahinje Jelisavete - Evgenije (Jelena , ranija carica, supruge cara Uroša IV Dušana i majka cara Uroša V Nemanjića).
  • 1377. Paštrovska opština (prvi pomen).
  • 1377. (pocetkom godine)
    Pečat bana Tvrtka
    Župe Konavle, Draačevica i Trebinje
    (u sastavu Zete od 1373. godine) svojevoljno prilaze Banovini (od oktobra kraljevini) Bosni.

ICONX1


ICONX1


Grb na zlatniku bosanskog
kralja Tvrtka I Kotromanića
By PRODUCER at en.wikipedia [Public domain], from Wikimedia Commons

Kraljevski grb Kotromanića
SVG /CC-BY-SA-3.0
  • 1377. godine, 26. oktobra, proglašena Kraljevina Bosna.Bosanski ban Stefan Tvrtko I Kotromanić, pozivajući se na svoje pravo po srodstvu sa izumrlom dinastijom Nemanjića, kruniše se u manastiru Mileševa i za kralja Srbije. Mada u Srbiji nema stvarnu vlast, ova titula je imala uticaj na njegov međunarodni status.Izmedju ostalih srednjevjekovnih župa, gradova, trgova i utvrdjenja, Onogošt, Novi, Risan i trg Pljevlja - u njenom su sastavu (sve do pada pod vlast Osmanlija).
    kaziprst Uspon srednjovjekovne Bosne / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Grb Tvrtka I Kotromanića / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1377. Kovanje novca Tvrtka I Kotromanića, u ugarskom Kotoru. "Kotorski srebrni dinar" bosanskog kralja, izrađen je u gradskoj kovnici. Novac je imao natpis : T : REX : BOS - NE : > : RASIE (Tvrtko, kralj Bosne i Raške). Poslije ovog srebrnog novca, kralj Tvrtko I je iskovao i veliki zlatnik (jedan od najljepših primjera srednjovjekovnog novca u Evropi i četri puta teži od tadašnjeg mletačkog cekina). Poznat je u nauci kao "četvorostruki", a mjesto kovanja je za sada nepoznato. Kao i ostali kraljev novac, bio je u upotrebi u novoosvojenoj teritoriji (sada dijelu Velikog vojvodstva Kosača). Poslije smrti kralja Tvrtka I , slabi centralna vlast bosanske države i njeni vladari ne kuju novac, sve do kraljeva Stefana Tvrtka II Kotromanića (1436) Stefana Tomaša (dvije vrste novca) i Stefana Tomaševića. Već je Sandalj Hranić (kasnije i njegov nasljednik, Stefan Vukčić Kosača) u svom Vojvodstvu najviše upotrebljavao uvezeni, dubrovački i mletački novac.
    kaziprst Kotor (1845)/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Stećak (Crna Gora)


Stećci iz Velimlja
By Ministry of Culture, Sport and Media, Republic of Montenegro and National Museum of Montenegro (Fond) [Public domain], via Wikimedia Commons
  • XIV v. (druga polovina) do kraja XV vijeka - datiranje jednog broja stećaka na području današnje Crne Gore. Rađeni su i ranije. U pisanim izvorima se pominju prvi put 1530. godine, u "Putopisu kroz Srbiju, Bosnu, Bugarsku i Romeliju" Benedikta Kuprešića. Od Nikšića do Pljevalja postoji preko stotinu nekropola stećaka, u narodu poznata pod imenom "grčka groblja".
    kaziprst Stećak/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Stećak/
History of Montenegro - Istorija Crne Gore Stećak/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Stećak/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Stećak na Pošćenju (Šavnik) /Stećak/
History of Montenegro - Istorija Crne Gore Stećak/
History of Montenegro - Istorija Crne Gore

  • 1377. Dubrovnik je prvi grad na svijetu, koji je uveo karantin, zbog pandemije kuge u Evropi.
  • 1377. Vuk Branković (gospodar Kosova) drži Skoplje.

Centralni Balkan 1373 1395
Zeta i okruženje, 1377. godine:
1. Zeta; 2. Vuk Branković;3. Kraljevina Bosna;
4. knez Lazar;5. Dukadjini; 6. kralj Marko.

    1378. Kotor ima tri artiljerijska orudja (izradjivana u Dubrovniku, od 1363).
  • 1378. icon umrli 1icon vladar smrt Đuradja I Balšića, gospodara Zete (13. januara, u Skadru).

ICONX1

  • 1378. icon vladar Balša II, gospodar Zete i oblasti Berata i Valone (u današnjoj Albaniji) do 1385. godine (pogibija u bici na Saurskom polju).Komnina Asen, žena Balše II Balšića, donosi mu u miraz posjede: Valonu, Berat, Kaninu i Himaru (na jugu današnje Albanije).
  • 1378. Potiskivanje Balšića iz Prizrena, od strane Vuka Brankovića.
  • 1378. prestanak rada kovnice novca Balše II Balšića, u Prizrenu i otvaranje kovnice u Skadru.
  • 1378. pominjanje crkve (Uspenja Bogorodice) na Gorici (Skadarsko jezero) koju je osnovao starac Makarije, isahista i ugledni duhovnik (po njemu je mjesto nazvano Starčeva Gorica). Manastir Starčevo, najstariji je manastirski kompleks na jezerskim ostrvima i bio je poznati prepisivački centar poznog srednjeg vijeka. Kasnije je poznati štampar, iz XVI vijeka, Božidar Vuković Podgoričanin, u Veneciji, testamentom izrazio želju da na Starčevoj gorici bude sahranjen.
    kaziprst Starčeva Gorica /History of Montenegro - Istorija Crne Gore Starčevo/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Starčevo/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore Starčevo/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore Starčevo/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1378. do 1381. godine traje rat između Venecije i Ugarske (kralj Ludovik I Anžujski). Ranijim, Zadarskim mirom (1358) Mletačka republika se morala odreći svojih posjeda u Dalmaciji (kao i "svih ostrva od Konavala do Drača") u korist Ugarske - ali je nakon toga ometala trgovinu u Jadranskom moru.
  • 1378. Kotor (koji je bio pod ugarskom vlašću) godinu dana pada u ruke Mletačke republike, u tzv "trećem mletačkom ratu" (1378 – 1381) protiv Kraljevine Ugarske.
  • 1378 - do kraja XIV vijeka icon crkva podignut pravoslavni Manastir Rustovo, sa crkvom Uspenja Presvijete Bogorodice, u Paštrovićima, u spomen stradanja velikog broja stanovništva iz paštrovske opštine (koja se kao takva pominje godinu ranije) odnosno oblasti vlastelinstva porodice Paštrović: vojnika (na mletačkoj strani) u sukobu sa vojskom ugarskog kralja Ludoviga I Anžujskog, prilikom osvajanja Kotora, kao i od kasnije kaznene ekspedicije Ugara. Tom prilikom je (po predanju, na paštrovskom Golom vrhu, prevarom jednog od zapovjednika ugarskog kralja "Luja Madžara") iz osvete ubijeno mnogo muškog stanovništva.
  • 1379. icon tvrPrestanak vlasti Mlečana u Kotoru

ICONX1

  • 1379. icon tvr Spuž (tvrdjava sa podgradjem-trgom) pominje se 17. septembra. U konstantnom neprijateljstvu sa Balšom II (zbog Kotora, Konavla i Trebinja) vojska bosanskog kralja Tvrtka Prvog dospijeva na kratko do Spuža.
    kaziprst

  • 1380. (oko) rođen Nikon Jerusalimac, srpski srednjovjekovni pisac, vjerovatno grckog porijekla. Za monahinju Jelenu Balšić Hranić sastavio Goricki zbornik , 1441/1442. Napisao i Povjest o jerusalimskim crkvama i mjestima (putopis). Umro je poslije 1468 godine.

Grb porodice iz Kotora XIV vijek

  • 1380. pobuna pučana u Kotoru i njihovo preuzimanje vlasti, do 1381. godine.

Opsade ugarskog Kotora od strane
Balše II i prodor u Konavlje
By Bratislav [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

ICONX1

  • 1381. Kotor je i zvanično od strane Mletačke republike vraćen Ugarskoj kraljevini Ludovika I Anžujskog - Torinskim mirom, nakon mletačko – ugarskog rata (potvrđen je i Zadarski mir iz 1358. godine, kojim su mletački posjedi u Dalmaciji ustupljeni Ugarskoj).
  • 1381. icon war bitka na Dubravnici, kod Paraćina, u Srbiji. Vlastelini kneza Lazara, Crep Vukoslavić i Vitomir, nanose poraz odredima turskog sultana Murata.

ICONX1

H.Novi
Novi (osnovan 1382.god.
od strane bosanskog kralja Tvrtka I,
pod imenom: Sveti Stefan)


"Morska tvrđava" (Forte mare) u Novom,
kasnije dograđivana od Osmanlija i Mlečana
  • 1382. Sveti Stefan (Novi) kasniji Herceg Novi. Postavljeni temelji trga Sveti Stefan, od strane bosanskog kralja Tvrtka Prvog, u namjeri trgovačkog pariranja Dubrovniku. Tvrtkov naziv mjesta u narodu nije zaživio, već ime: Novi (Prvo je u blizini rječice Sutorine podignut trg soli, sa skladištima. Iste godine, do oktobra mjeseca, Tvrtko završava gradnju utvrđenja u Novom). Venecija ga naziva Novigradom (Castelnuovo).
  • 1382. icon tvr Forte mare (Morska tvrđava) u Novom (dograđivana do XVII vijeka).
    kaziprst
  • 1382. icon w opsada ugarskog Kotora od strane Balše II (nastavljena u 1383. godini, kada su zetski odredi prodrli i kroz Konavle).

Antonio Venier,
mletački dužd
  • 1382. mletački dužd Antonio Venier, do smrti, 1400. godine. Za vrijeme njegove vlasti (1396. godine) zbog opasnosti od Osmanlija, za godišnju proviziju od 1000 dukata, od strane Zete (Đurađ II) Mlečanima će biti ustupljena mjesta: Skadar, Drivast, Sveti Srđ, tvrđava Šati i carina u Danju.
  • 1383. Antun, nadbiskup barski, do 1390.

Mirazom svoje žene Komnine Asen,
Balša II 1372. godine dobija oblasti
u današnjoj Albaniji: Valona,
Berat i Himara, a od Karla
Topije osvaja Drač, 1385.
By Bratislav (map) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1383. icon war Ser pada u ruke Osmanlija.
  • 1384. prestanak vlasti Ugarske u Kotoru.
  • 1384. Kotor je sedam godina u sastavu Kraljevine Bosne (do 1391. godine). Tvrtko I u ovom gradu kuje i svoj srebrni novac.
  • 1384. (10. decembar) zemljotres u primorju Zete.
  • 1385. gospodar Zete, Balša II Balšić, pominje se sa titulom vojvode.
  • 1385. (prije) vojvoda Balša II gubi punu vlast nad vazalima i prihodima u samoj Zeti: u teško pristupačnom planiskom predjelu izmedju Kotora i Budve, koji je u posjedu plemica Radiča Crnojevića.
  • 1385. icon w Balša II početkom godine zauzima od Karla Topije utvrdjeni grad Drač (Albanija) i od aprila dodaje sebi titulu "duka drački".

Daleki posjed Balše II, tvrđava
Berat (u današnjoj Albaniji)
By Lisa Cyr (originally posted to Flickr as Berat Fortress) [CC-BY-2.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/2.0)], via Wikimedia Commons

ICONX1

Osmanski sultani do 1512. godine

  • 1385. icon w (18. septembra) Bitka na Saurskom polju, kod Berata (današnja Albanija).Ona je posljedica sukoba sa Karlom Topijom, koji se okrenuo Muratu I, tražeći od njega pomoc. Odredi Balše II i Ivaniša Mrnjavčevića sukobili su se sa Osmanlijama (poslatim od Hajredin-paše, iz Skoplja) i doživjeli poraz. Poginuo je Balša II, gospodar Zete, Balšin vojvoda Djurdje Krvavčić i zetski saveznik, sin kralja Vukašina, Ivaniš Mrnjavčević.
    kaziprst Osmanski vojnici / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

  • Karaka, veliki ratni brod
    od XIV vijeka (model)
  • 1385. icon umrli 1icon vladarPogibija gospodara Zete, Balše II, u bici na Saurskom polju (njegova glava je poslata Hajredin-paši, u Skoplje).
    kaziprst03 Dokument Balšića, iz Ratca, kod Bara / History of Montenegro - Istorija Crne Gore  Balša II. 1385. (dokument iz Tuzi, kod Podgorice) /History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1385. icon umrli 1 pogibija Ivaniša Mrnjavčevića, u bici na Saurskom polju.
  • 1385. (poslije)Komnina Asen, udovica Balše II, peuzima vladanje posjedima u južnoj Albaniji, do svog zamonašenja,1396. godine. Ovim oblastima će potom upravljati njen zet, Mrkša Žarković, do svoje smrti, oktobra 1414. Osmanlije zauzimaju ova područja, u ljeto 1417.

ICONX1


Crtež grba sa novca Djuradja II
Stracimirovića Balšića
By Bratislav (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons
  • 1385. icon vladar vojvoda Đuradj II Stracimirović Balšić, gospodar Zete, od 1385 do 1403. sa sjedištem u Ulcinju. Đuradj II Stracimirović Balšić, najstariji Stracimirov sin, osim Zete, dobija na upravu i oblast sjeverne Albanije, sa gradovima Skadrom, Drivastom i Lješom. Konstantin Balšic, sin Đuradja I i Teodore, upravlja krajem izmedju Drima i Bojane.

    kaziprst Kula Balšića u Ulcinju / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Ulcinj / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

Trgovci iz Zete u Dubrovniku

ICONX1


Ulcinj,
sjedište Đurađa II Balšića (1385-1403)

By Matěj Baťha (own work / vlastní dílo) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1385. Ulcinj je sjedište Zete Balšića.
  • 1386. (krajem septembra) veliki zemljotres u primorju Zete.
  • 1386. Uzdizanje porodice Crnojevića : sa opadanjem političke moći Balšića, posebno poslije pogibije Balše II na Saurskom polju (1385) u Gornjoj Zeti sve odlučnije istupa vlastelinska porodica Crnojevići.

ICONX1

  • 1386. sklopljen mir izmedju Đuradja II, novog gospodara Zete i Osmanlija.
  • 1386. icon war U Toplici, kod Pločnika, srpska vojska kneza Lazara savladala odrede turskog sultana Murata.
  • 1387. (27. januar)Filip Bareli, kao prvi medju milosnicima gospodara Zete, pominje se u povelji Đuradja II Stracimirovića Balšića, koja je upućena Dubrovčanima. Filip Bareli je bio znacajna licnost u Zeti Balše II (1378-1385) i Đuradja II Balšića (1385-1403). Kao mletački trgovac i finansijski znalac, na zetskom dvoru je imao titulu protovestijara. Novcanim trasakcijama je stekao veliki broj posjeda.
  • 1387. (oko) Ženidba Đuradja II Stracimirovića Balšića sa Jelenom Lazarević (Jela) kćerkom kneza Lazara.
  • 1388. icon w napad Osmanlija na Bosnu (učestvuju i odredi Đuradja II, koji je u neprijateljstvu sa kraljem Bosne). Počinju pregovori o miru izmedju gospodara Zete, Đuradja II i bosanskog kralja Tvrtka I i traju do sljedeće godine.

Grb bosanskog vojvode Vlatka Vukovića Kosače (po Fojnickom grbovniku)

ICONX1

  • 1388.icon w (27. avgust) Bitka kod Bileće i pobjeda bosanskog vojvode Vlatka Vukovića (Kosače) nad prodirućim Osmanlijama (paša Lala-Šehin, koji je predvodio Turke u Maričkoj bici).
  • 1388. (do 1405) Rade Borović, zidar iz Bara, radi na podizanju crkve manastira Ljubostinje.

  • 1388. (23. avgust) Žanin Bareli (sin protovestijara Filipa Barelija) poslanik Balše II u Dubrovniku.

ICONX1

  • 1389. icon w (28. Jun) Bitka na Kosovu polju. Vlatko Vuković (Kosača) kao pomoc Tvrtka I , predvodi lijevo krilo (trupe kralja Bosne) u bici na Kosovu polju, sučeljavajuci se sa otomanskom vojskom sina Murata I - Bajazita.


Prodor Murata I i Kosovska bitka
SVG /CC-BY-SA-3.0
  • 1389. icon umrli 1icon vladarsmrt kneza Lazara Hrebeljanovića, 28. Juna , u bici na Kosovu polju.
    kaziprst Grb kneza Lazara Zlatni pečat kneza Lazara

Plan Bitke na Kosovu 1389.
Planski prikaz Kosovske bitke (1389)

ICONX1


Slovenski ili srpski "S" mač (kasnije,
kod Mlečana doradjena: "Spada skjavoneza")
pojavio se izmedju 1372. i 1389.
u cilju pariranja osmanskoj sablji
By Bratislav (Own work) [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1389. Gospodar Zete, Đuradj II, početkom jula mjeseca 1389. nalazio se u Budvi, a na poziv vlastele posjećuje Dubrovnik, u avgustu iste godine.
  • 1389. icon vladarStefan Lazarević (sin kneza Lazara Hrebeljanovića) knez je Srbije , od 1389-1402. godine . Kasnije, kao despot Srbije (1402-1427) vladaće i Zetom od 1421-1427.

  • 1389. (posle) vojvoda Vlatko Vuković od bosanskog kralja Tvrtka I Kotromanića dobija titulu Velikog vojvode, a Hum kao naslijedni posjed.
  • 1389. selo Lopate (podlovćenske) pominju se prvi put u kotorskim spisima.


Grb Vuka Brankovića

Vuk Branković (oko 1345 - 1397). Freska u Crkvi Bogorodice Perivlepte, u Ohridu (oko 1363).
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1390. Vuk Branković je najmoćniji velikaš u tadašnjoj srednjovjekovnoj Srbiji. Započeo je sa svojom skromnom baštinom, u Drenici. Proširio je oblast na racun Mrnjavčevića (Skoplje i djelove Makedonije) Nikole Altomanovića i Balšića (Prizren i Pec). Ona je na vrhuncu moci zahvatala prostor izmedju Skoplja, Kopaonika, Sjenice i gornjih tokova Tare i Morače (sa naseljima: Priština, Pec, Prizren, Vučitrn, Zvečan, Komarani). Držao je rudnike: Trepča i Brskovo. Poslije smrti kneza Lazara, potpisuje se kao "gospodar Srba i Podunavlja". Iste godine je pokušao potkupiti protovestijara Balše II Balšića, Filipa Barelija , da mu za 500 litara srebra preda grad Ulcinj.

  • Tophala, ostaci kule na Skadarskom
    jezeru (kraj XIV vijeka)

    ICONX1

  • XIV v. (krajem) icon tvr kula Tophala, na istoimenom ostrvu (jugozapadna obala Skadarskog jezera, naspram Ostrosa).

ICONX1

Gornja i Donja Zeta na kraju XIV vijeka/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Oblasti Gornje i Donje Zete (kraj XIV vijeka)

  • XIV v. (krajem) Gornja i Donja Zeta. U savremenim izvorima se, kao posledica širenja Zete, razlikuju oblasti Gornja i Donja Zeta. Pored Kotora, Gornjoj Zeti je pripadao planinski lanac sa brdovitim zaledjem (nazvan "Crna Gora") a koji se prostirao iznad Kotorskog zaliva i grada Budve, do Skadarskog jezera. U dijelu Gornje Zete su se nalazili i posjedi vlastelinske porodice Crnojevica. Na istoku se Zeta granicila sa Gorskom župom, u kojoj je dominantno mjesto bila tvrdjava Medun, sa podgradjem. Na jugu se prostirala oblast Donje Zete: primorski pojas, od ušća Bojane do Bokokotorskog zaliva (bez grada Kotora i njegove bliže okoline) i predio od Skadarskog jezera do Jadranskog mora.

Novac Vuka Brankovića
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1390. poslanici Vuka Brankovića posjećuju zetskog protovestijara Filipa Barelija, nudeći mu 500 litara srebra za predaju grada Ulcinja. Mada nije prihvatio ovu ponudu, kasnije je Filip Bareli (u vrijeme sukoba gospodara Zete sa Konstantinom Balšicem) uhapšen od strane Đuradja II i zajedno sa porodicom zatvoren u Skadru, do 1392.godine (po oslobodjenju prešao kod Đordja Topije, u Drač).
  • 1390. pomen Drobnjaka, kao katunske oblasti ( prezime Drobnjak se pominje još 1350). Kasnije, od XVII vijeka doseljavaju se bratstva iz Bosne, koja su protjerala starosjedioce (Kriče) na Durmitoru i Jezerima i zauzeli te oblasti. Naknadnim doseljavanjem novih bratstava, formirano je starohercegovacko pleme sa knezom na celu, koje je u XVII vijeku u savezu sa Mletačkom republikom i u stalnom sukobu sa Osmanlijama. Krajem XVII i početkom XVIII vijeka, dosta se Drobnjaka (uz saglasnost Venecije) naselilo u Boku Kotorsku. Jedan dio plemena je u granicama Crne Gore od 1859. a drugi od 1878. godine.

bombarda oko 1390 - 1400
Bombarda (ručna) krajem XIV vijeka

  • 1391. Rajmund, nadbiskup barski, do 1395.

Romanogotička Crkva Svetog Mihaila, u Kotoru
Hons084 / Wikimedia Commons / CC-BY-SA-4.0, via Wikimedia Commons
  • 1391. ženidba srpskog vlastelina, Mrkše Žarkovića (sin vlastelina Žarka) sa Ruđinom, kćerkom Balše II Balšića i Komnine Asen.
  • 1391 (10. mart) icon umrliicon vladar smrt kralja Bosne, Stefana Tvrtka I Kotromanića.
  • XIV vijek (kraj ili početak XV vijeka) Romanogotička Crkva Svetog Mihaila, u Kotoru. Sagrađena je na temeljima ranije Crkve (prvi put se pominje 1166. godine) koja je bila mnogo većih dimenzija od nove.

Zastava samostalne komune Kotor 1391 - 1420/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

  • 1391. Grad Kotor je samostalna komuna, do 1420. godine, a graničio se sa bosanskim posjedima Kosača (Novi i Risan) i Zete Balšića (Grbalj, u Donjoj Zeti i katunski predjeli porodice Crnojević, u Gornjoj Zeti).
    kaziprst Kotor (1845)/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Sveti Trifun/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1396. Damjan Bolica (? - 1398) jedan je od gradskih kneževa, za vrijeme samostalnosti Kotora. Još 1382. godine je bio poslanik Kotora ugarskom kralju Ludoviku I, a u više navrata i gradski sudija (1373, 1377 i 1398) i auditor 1396. godine.
  • 1392. icon umrli 1 smrt bosanskog velikog vojvode Vlatka Vukovića (Kosače).

Obilježja Kosača /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

  • 1392. Sandalj Hranić Kosača (1370-1435) najstariji sin Hrane Vukovića (brata Vlatka Vukovića) postaje veliki vojvoda Huma, u Kraljevini Bosni.
  • 1392. icon w unutrašnji rat u Zeti, izmedju Đurađa II Balšića, Crnojevica i Konstantina Balšića. Osmanlije su se umiješale u sukob i prodrle do Primorja.

posjedi Vuka Brankovica/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Posjedi Vuka Brankovića, krajem XIV vijeka.


Sablja sa zadebljanim vrhom, oštrim
sa obje strane
By Bratislav (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/)], via Wikimedia Commons
  • 1392. icon war Turci osvajaju Skoplje Vuka Brankovića , on postaje turski vazal, ali u sljedecim godinama izbjegava svoje obaveze, pokušavajući se osloboditi od podredjenosti Osmanlijama.
  • 1392. Konstantin Balšić (u sukobu sa Đuradjem II) prilazi sultanu Bajazitu i stavlja se pod njegovu zaštitu.
  • 1392. (krajem) Skopski sandžak-beg Pašajit (učesnik Kosovske bitke) na prevaru je zarobio Đurađa II (koji je došao na pregovore) dok se nije obavezao da daje danak Bajazitu I i preda Turcima gradove: Skadar, Drivast i Sv. Srdj.
  • 1392. prestanak rada kovnice novca Balšića u Skadru.
    kaziprst Novac Balšića/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Novac Balšića/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Novac Balšića/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1392. Skadar, Drivast i Sv. Srđ padaju pod vlast Osmanlija.

Rani grb Crnojevića/History of Montenegro - Istorija Crne Gore


Budva
By Bratislav Tabaš (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons
  • 1392. Budvu osvajaju Crnojevići. Radič (Crnoja) Crnojević, vlastelin iz Gornje Zete, odmetnut je od vlasti gospodara Zete, Đurađa II Stracimirovica Balšića (koristeci njegov sukob sa Osmanlijama). Pored Budve, zagospodario je Grbljem, Lušticom i prevlačkim vlastelinstvom , prozivajuci se "gospodarom Zete". Njegovu vlast je priznavala i vlastelinska porodica Paštrović. Uz njega je i njegov brat Dobrivoje Crnojević, a Mletačka republika mu daje svoje gradjanstvo.
  • 1392. icon war Crnojevići (Radič) su u sukobu sa Djuradjem II (nakon osvajanja Budve), iz Lješa na kratko proćerali Dukađine.Budva će biti za kratko vraćena Balšićima, 1395. godine. Po novom sukobu, iste godine, Stari Grad (Budva) ponovo je oteta od strane Crnojevića (Radič). Po pogibiji Radiča Crnojevića, u sukobu sa snagama Balšića, 1396. godine, Stari grad (Budva) će od strane Crnojevića biti predata velikom bosanskom vojvodi, Sandalju Hraniću.
  • 1393. srpski patrijarh Danilo III, do 1399. godine.

ICONX1

  • 1393. Vuk Branković se ne odaziva na pozive sultana Bajazita da sa ostalim vazalima dodje u Ser.
  • 1393. (20. April) Crnojevići predaju Lješ u ruke Mlečana i šire svoje posjede na jug.
  • 1393. potpisan ugovor o prijateljstvu, između Crnojevića i Dubrovačke republike.

ICONX1


Novac Vuka Brankovića
By Kardam (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1394. Vuk Branković se ne odaziva na poziv sultana Bajazita da kao vazal ide u pohod protiv vlaškog vojvode Mirče Starijeg (Bitka na Rovinama, 17. maja 1395).
  • 1394. Konstantin Balšić gospodari Krojom. Obećava građanima Dubrovnika prijateljstvo, slobodnu trgovinu i sudske privilegije.
  • 1395. Ludovik Bonito (1350 - 1413) nadbiskup barski.

ICONX1

  • 1395. Đurađ II Stracimirović Balšić prekida veze sa Turcima i priklanja se kralju Ugarske. Radič Crnojević će iz tog razloga Đurađu II morati da vrati grad Budvu i ostale osvojene posjede, nakon povratka gospodara Zete iz osmanskog zarobljeništva

http://historic-cities.huji.ac.il
Budva (1615)

ICONX1

  • 1395. Budva i od Crnojevića osvojeni posjedi - ponovo su u rukama Balšića.
  • 1395. icon war Oslobodjenje Skadra, Drivasta i Sv. Srđa od Osmanlija. Zeta Đurađa II Balšića uskraćuje Osmanlijama plaćanja harača.
  • 1395. Danj i tvrdjavu Šati Đurađ II otima od Konstantina Balšića.
  • 1395. (januar, do januara 1396) Vuk Branković zbog opasnosti od sultana Bajazita, kojeg nije priznavao, deponuje svoje srebro (preko 600 kg) i zlato, u Dubrovnik.

ICONX1

  • 1395. icon w (jesen) novi sukob izmedju Đuradja II Balšića i Crnojevića.
  • 1395. Budva ponovo pada pod vlast Radiča i Dobrivoja Crnojevića, iz Gornje Zete, a uz pomoć Luštičana i Paštrovića. Zauzeli su Grbalj i opsijedali Kotor (koji je Balšićima plaćao danak) a napadaju i pustoše ostale posjede Balšića u Donjoj Zeti.
    kaziprst Budva /History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1395. Radič i Stefan Crnojević obećavaju građanima Dubrovnika prijateljstvo, zaštitu i slobodu kretanja...
    kaziprst03 History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1395. Apotekar u nezavisnom Kotoru, Marko Paulo, iz Mletaka. Pominju se apotekari, Ratko Ozrenić, iz Dubrovnika (prije 1396) i Jakobo Kambijev, iz Like (1396).
  • 1396 (januar) Kotor. U opasnosti od bosanskih Kosača (vojvoda Sandalj Hranić) Crnojevića i Balšića - predstavnici vlastele iz Kotora, Mlečanima nude grad (na upravu i zaštitu).
  • 1396. Marin II, nadbiskup barski, do 1420.

ICONX1

  • 1396. icon wicon vladar (početkom) Vuk Branković je, kao vazal, uporno izbjegavao izvršenja pojedinih naredbi osmanskog sultana. Vladao je i dijelom podrucja današnje Crne Gore, oko gornjih tokova rijeka Tare i Morače, držeći rudnik Brskovo. Osmanlije napadaju i zauzimaju njegovu državu (osim Polimlja) a Vuk Branković biva zarobljen.
  • 1396. Ranije posjede nepokornog Vuka Brankovića (osim za Turke strateški bitnih mjesta) preuzima osmanski vazal , knez Stefan Lazarević. Manja oblast, sa sjedištem u Vučitrnu, ostavljena je Vukovoj supruzi Mari, sa sinovima Grgurom, Đurađem i Lazarom).
  • 1396. Đurađ II Stracimirović Balšić od strane ugarskog kralja Žigmunda Lukseburškog postavljen za kneza Hvara i Korčule, uz titulu "gospodara Albanije".

Grb Skadra
iz XIV i XV vijeka, do
pada pod osmansku vlast (1479)
[Public domain], via Wikimedia Commons

Skadarska tvrdjava 1863
Zbog opasnosti od Turaka,Skadarska
tvrđava je 1396.godine (uz stalnu godišnju
nadoknadu) predata od strane Zete
Đurađa II Balšića - Mletačkoj republici
(fotografija iz 1863. godine)

  • 1396. (14. aprila) gospodar i vojvoda, Đuradj II Balšić (zbog turske opasnosti) za hiljadu dukata godišnje provizije, ustupa Mletačkoj republici : Skadar, Drivast, Sv. Srđ, tvrdjavu Šati, carinu u Danju, teritoriju lijeve strane Bojane do mora i ostrva Skadarskog jezera (zakidajući time i dio posjeda Crnojevića).

ICONX1

  • 1396. icon wicon umrli 1 pogibija vlastelina Radiča Crnojevića, u sukobu sa vojskom Đurađa II Balšića (25. maja). ( Njegova žena, Jelena Crnojević, iste se godine preudala za velikog bosanskog vojvodu Sandalja Hranića Kosaču).
  • 1396. Budva (Stari grad) je u posjedu bosanskog velikog vojvode Sandalja Hranića, do 1398. godine (kada će preći u ruke Đurađa II Stracimirovića Balšića). 1396 (od juna) Budvom upravlja Jelena Hranić, žena bosanskog vojvode Sandalja (udovica Radiča Crnojevića) ali je ubrzo, zbog nesigurnosti, iz grada evakuisana dubrovačkom galijom.
  • 1396 (prvi mjeseci) Paštrovići, kao vlastelinska porodica koja je za gospodara priznavala Radiča Crnojevića, po njegovoj pogibiji staje sa svojim ljudima na stranu bosanskog vojvode, Sandalja Hranića (novog gospodara Budve, koji se u to vrijeme i sukoba sa Balšićima, nalazio kod ratačkog manastira). Smatra se da su od njega dobili istaknutiju ulogu u Zetskom primorju, tako da im se za usluge imao namjeru obratiti čak i sam dubrovački Senat.
  • 1396. (poslije maja mjeseca) icon war Đrađ II Stracimirović Balšić zauzima posjede od Crnojevića (Paštroviće i sela u dijelu kotorskog distrikta).
  • 1396. Mrkša Žarković, zet Balše II, upravlja njegovim ranijim posjedima u južnoj Albaniji, do 1414.
  • 1396. icon w(25. septembar) Bitka kod Nikopolja.Kao turski vazal Stefan Lazarević se istakao u sukobu i spasio Bajazita I. Težak poraz krstaške vojske.
  • 1396. Bosanski vojvoda Sandalj Hranić ustupa kotorskoj opštini Manastir Svetog Mihaila, na Prevlaci (Boka Kotorska).

Vuk Branković (oko 1345 - 1397). Freska u Crkvi Bogorodice Perivlepte, u Ohridu
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1397. icon umrli 1icon vladar smrt Vuka Brankovića u turskom zarobljeništvu, 6. novembra.
  • 1398. Metohija - pada u ruke Osmanlija.
  • 1398. povlačenje bosanskog vojvode Sandalja Hranića iz Zetskog primorja (razlozi su do danas ostali nepoznati). Kao protivnici Balšića, porodica Paštrović se povlači sa Sandaljom, ostavljajući za sobom vlastelinski posjed (zavisno stanovništvo, vlasteličiće i ostale sitne posjednike-ratnike, na baštinama i pronijama). Početkom XV vijeka, izbjegla porodica pominje se sa imovinom na Neretvi, a u Kraljevini Bosni bili su u službi vojvoda Kosača (Sandalja, kasnije Stefana Vukčića) i Radoslava Pavlovića. Zna se za više imena ovih bosanskih plemića, sa prezimenom Paštrović: Aleksa, Nikola, Ostoja, Radič, Stefan... Predjelu napuštenog vlastelinstva u Donjoj Zeti, kao i stanovništvu u njemu - ostaće ime po ovoj vlastelinskoj porodici (do 1423. podaci o stanovništvu u Paštrovićima su oskudni, a u pregovorima srpskog despota i Mlečana, 1426. i 1435. pominju se odvojeno od Reževića, da bi se kasnije ovi drugi ubrajali u jedno od paštrovskih plemena).
  • 1398. Budva (srednjovjekovni Stari grad) prelazi od velikog bosanskog vojvode Sandalja Hranića, u ruke Đurađa II Stracimirovića Balšića, gospodara Zete.
  • 1398. Lubotin (kasniji Ljubotinj) u kotorskim izvorima. Godine 1580. pominje se kao Ljubotin.
  • 1399. ulazak osmanskih snaga u tvrđavu Brskovo, radi njenog daljeg korištenja.
  • 1399. na Jezerima (Durmitor) pomenut je jedan od ljetnjikovaca ("dvor") velikog vojvode Sandalja Hranića Kosače.
  • 1399. Grahovo se pominje u izvorima (Kotorski arhiv). Kasnije je naziv za starohercegovacko pleme, izmedju Cuca, Krivošija, Banjana, Nikšićkih Rudina i Korjenića.

Arkebuza
This file is licensed under the Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported - GNU Free Documentation License, Version 1.2
    XIV v. (kraj) pojava arkebuze (jedna od prvih vrsta ručnog streljackog vatrenog oružja) u Njemačkoj. Do XVI vijeka nije uspjela istisnuti samostrel. Arkebuzu će krajem XVI vijeka potisnuti musketa. Po podacima, arkebuza se 1428. godine proizvodila u Dubrovniku.
  • XIV v. (krajem) pominje se selo Bogdašići, u kotorskoj arhivskoj građi.

Selo Bogdašići u srednjem vijeku / Istorija Crne Gore

  • XIV vijek (kraj) ili početak V vijeka. Romanogotička Crkva Svetog Mihaila, u Kotoru, kojoj su predhodile dvije ranije crkvene građevine na istom mjestu. Predhodna (druga po redu) romanička Crkva Sv. Mihaila na tom mjestu, pominje se 1166. godine, sa svojim opatom Petrom, koji je prisustvovao osvještanju kotorske Katedrale.


Dužd Mikele Steno
By Anonymous (Venice) (www.tygielkultury.eu) [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1400. Mikele Steno (Michele Steno) venecijanski je dužd, od 1400. do 1413. godine. U njegovo vrijeme pogubljen je u Draču sultanov štićenik, Konstantin Balšić (1402). Ovaj dužd vodiće Prvi skadarski rat protiv Zete (velikog vojvode Balše III Balšića) od 1405 - 1412. godine. Zeti je na kraju rata morao ustupiti privremeno zaposjednute: Bar, Ulcinj i Budvu.

map1400a

map1400
1400. godina

  • 1402. (28. jul) icon war Bitka kod Angore. Poraz turskog sultana Bajazita i njegovo zarobljavanje od strane Mongola.
    kaziprst Bajazit I

Grb sa dinara kneza Stefana Lazarevića (1390 - 1402) sa basinet šlemomPrikaz grba sa prstena Stefana Lazarevića
Približan prikaz grba kneza
Stefana Lazarevića: 1. sa basinet šlemom,
na njegovom dinaru (1390 - 1402) i
2. sa njegovog prstena


Gornji grad u Baru (rekonstrukcija)
Wikimedia Commons
  • 1402. nakon bitke kod Angore, na morskom putu iz Konstantinopolja (sa novom titulom despota Srbije) Stefan Lazarević se iskrcava na barskom Pristanu i kratko boravi u obližnjem Baru, kod sestre Jelene Balšić . Prije nastavka puta za manastir Žiču , preko mletačkih posjeda i predjela neprijateljski raspoloženih nasljednika Vuka Brankovića, dobija oružanu pratnju od sestrica i gospodara Zete, Balše III.
  • 1402. (posle 28. 07) u Draču pogubljen Konstantin Balšić, štićenik sultana Bajazita, pod nerazjašnjenim okolnostima i presudi mletačkog suda.

ICONX1

Pismeno Konstantina Balšića
Dubrovčanima (1395. Uljari, blizu Skadra)


kaziprst03 Pismeno konstantina Balšića / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

  • XV v. (početak) pomen Bukumira, starog stanovništva neslovenskog porijekla, na prostoru između Prokletija i Komova (predanja o njima su poznata od ranije: da su naseljavali kasniju oblast Bratonožića, sa katunima na sjeveru kasnijih Kuča). Po njima je do danas ostao naziv Bukumirsko jezero.
  • XV v. (prva polovina) Najstarija poznata slikana predstava grada Kotora, u Sv. Baziliju, Stoliv. Grad je prikazan u zidinama, približnog onog oblika kakav ima i danas. Po podacima iz kotorskog statuta (prva polovina XV vijeka) grad je unutar zidina imao površinu koju zauzima i danas.
  • XV v. pominjanje Bratonožića.

ICONX1


Despotov orao po grbovniku (By Bratislav[CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/ licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons)

  • 1402. proglašena je Despotovina Srbija. icon vladar Despot Stefan Lazarević ( ranije knez Srbije) vladao je u Despotovini od 1402-1427. godine ( Zetom će vladati od 1421-1427. godine).
  • 1403. (mart) icon umrliicon vladar smrt sultana Bajazita u mongolskom zarobljeništvu.
    kaziprst History of Montenegro - Istorija Crne Gore - Akča Bajazita I
  • 1403. (april) icon umrliicon vladar smrt Djuradja II Stracimirovića Balšića. Nasleđuju ga: supruga Jelena i sin Balša III.
  • 1403. Zeta na kratko gubi Stari grad (Budvu) koji prelazi u ruke Mlečana. Iste godine Republika predaje grad novom gospodaru Zete, Balši III Balšiću (sa manjim prekidima, vladao je Starim gradom, do 1419. godine).
  • 1403. (jun) Mlečanima se priklanjaju gospodari Donjeg Pilota (Malog Pilota) tri brata Dušmana : Goran, Damjan i Nenad ("Goraninus, Damnianus et Nenada").

ICONX1

  • 1403. icon vladar Veliki vojvoda, Balša III Balšić , gospodar Zete, od 1403-1421. godine. Prvo mu je sjedište u icon tvr Ulcinju, a potom u icon tvr Baru. Sin je Djuradja II Stracimirovića Balšića i Jelene Balšić (kcerke kneza Lazara Hrebeljanovića).

Basinet šlem (kasnija verzija, sa pokretnim vizirom)
Photograph by Sandstein CC-BY-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/3.0) via Wikimedia Commons

Osnovna fotografija: kotlasti tip šlema
By Łukasz Olszewski (Own work) [CC-BY-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1403. pomen ratnicke družine iz Luštice. Angažovani su kao placenici.
  • 1403. Djuradj Đurašević (Crnojevic) sin Stefana Djuraševica (Crnojevica) i unuk Crnoja Djuraševića, kao vlastelin u Gonjoj Zeti, pominje se u izvorima do 1435.godine.
  • 1403. Lješ ili Aleksa Djurašević (Crnojević) sin Stefana Djuraševića (Crnojevića) i unuk Crnoja Djuraševića, kao vlastelin u Gonjoj Zeti, pominje se u izvorima do 1435.godine.
  • 1404. prvi kovani novac Balše III, u Ulcinju (slabije izrade od predhodnika).
    kaziprst Novac Balšića/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1404. (ili 1409) "Slovo ljubve" Stefana Lazarevića.

ICONX1

  • 1405. icon w Prvi skadarski rat (Balša III - Mletačka republika). Traje do 1412. godine.

 Balsa_III_od_1405_do_1418 /History of Montenegro - Istorija Crne Gore
1. Pokreti snaga Balše III u Prvom
skadarskom ratu, do 1418. godine i
2. Mletačke snage

ICONX1

  • 1405. Balša III uz pomoc Turaka privremeno zauzima mletački Skadar i Drivast, napredujući do Lješa. Mlecani ucjenjuju Balšinu glavu na 2000 dukata.
  • 1405. Span (Petar, Stefan, Marin …) je vlastelinska , pronijarska porodica, koja je gospodarila sa nekim selima u okolini Skadra i Drivasta. Nakon prodaje Skadra i okoline Mlečanima (od strane Djuradja II Stracimirovića Balšića) prihvatili su novu vlast i obaveze, zadržavši posjede. U kasnom srednjem vijeku (prije 1485) oblast Pilota, posebno Donjeg Pilota, izjednačavala se sa Spanima (Hispanos seu Poiatenses) a Drim ih je odvajao od Dukađina.

Galea italica (galea mediterranea)
ratni brod od X vijeka
By Myriam Thyes (my own photograph, digitally worked by me) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons
  • 1405. Ulcinj, Bar i Budva svojevoljno prihvataju mletačku vlast. Vojska Balše III za odmazdu pustoši okoline ovih gradova.
  • 1405. pomen ratničkih družina: Petra Šestana ( iz Krajine) Poprata (izmedju Ulcinja i Bara) i Krampsa (iznad Bara). Angažovani su i kao plaćenici.
  • 1406. Hoti od Mlečana dobijaju selo Podgora (u Pilotu) . Njime je do tada gospodario Stefan Span , koji je za uzvrat dobio dva nova sela: Bistriolu i Charochi .
  • 1406. opustjeli, stari grad Svač, pominje se samo kao selo.
  • 1409. icon vladar pregovori Jelene Balšić (majke Balse III) u Veneciji.
  • 1409. Mrkovići (prvi pomen katuna i ratničke družine Mrkojevića, u Donjoj Zeti, kod Bara).

Drobni pijesak, kao prvobitno
"mjesto pravde" kod Paštrovića
By anjči (Flickr: Drobni Pijesak beach, Montenegro) [CC-BY-2.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/2.0)], via Wikimedia Commons
  • 1409. oblast Paštrovića je po mletačkim izvorima pod vlašću vojvode Balše III Balšića. Dvadeset pet domova u samoj utvrđenoj Lastvi, bilo je direktno podređeno gospodaru Zete. Paštrovići, mada primorski pojas na padinama brda, ako ne u geografskom, u državnom smislu su imali značaj župe, a lokalna pitanja i sporovi stanovništva rješavani su na zborovima (sazivanim od strane lokalnog predstavnika državne vlasti, zvanog upravljač ili "rector", koji se kasnije nazivao i knezom; poslednji paštrovski knez je bio Stefan Štiljanović, krajem XV vijeka). Obaveza sitne paštrovske vlastele prema gospodaru, bila je potpunosti u skladu sa članom četrdeset drugim Dušanovog zakonika (vojno vojevanje, predaja soća pobranog od zavisnog stanovništva i dr).

O sudskim kaznama u Paštrovićima

  • 1409. Petra, tvrđava (njeno pominjanje, u Pilotu). Od Mlečana je dodijeljena vlastelinu Petru Spanu. Predhodno je bila oduzeta od zetskog vlastelina Radiča Humoja, kao odmetnika od Mletačke republike.
  • 1409. (15. jun) odlucujuca bitka izmedju Bajazitovih sinova u blizini Konstantinopolja.

Grad Skadar sa okolinom, u srednjem vijeku
By Bratislav (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1410. icon wopsada mletačkog Skadra od strane Balše III.
  • 1410. posvećena Crkva Sv. Marije i kameni natpis o podizanju prvobitne gotičke Crkve Blažene Djevice Marije (Mala Gospa) u Gornjoj Lastvi.
  • 1410 (mart) sačuvan otisak prvog monogramnog pečata velikog vojvode Sandalja Hranića. Iz 1419. je poznat otisak i njegovog drugog pečata (pečatnog prstena).
  • 1411. pomen Bjelopavlića (katun, a po podacima deftera, od 1570. godine -pleme) kao ratničke družine, koja napada dubrovacke trgovce. Poslije 1455. godine, jedan dio Bjelopavlića pripada državi Crnojevića, a drugi Velikom vojvodstvu Stefana Vukčića Kosace (Kraljevina Bosna). Ovaj drugi dio ce 1477. godine biti upisan u defter hercegovackog sandžaka.
  • 1411. pominjanje ratničke družine Malonšića (katun na prostoru izmedju donjeg dijela rijeke Zete i Morače). Središte katuna Malonšića (prije nego su u XVI vijeku raseljeni od strane Osmanlija) bilo je na prostoru kasnijih plemena Zagarač, Komani i mjesta Kosov Lug (u blizini Danilovgrada).
  • 1411. bosanski veliki vojvoda Sandelj Hranić prilazi ugarskom kralju Žigmundu, što je od velikog uticaja na prilike u Zeti.
  • 1411. icon vladar udaja Jelene Balšić za velikog vojvodu Sandalja Hranića Kosaču. Jelena, udovica Djuradja II Stracimirovića Balšića (cerka kneza Lazara) i majka gospodara Zete, Balše III, preudaje se za Velikog vojvodu Sandelja Hranića, štiteci posjede svog sina na zapadnoj granici.
  • 1411. pominjanje katuna Ozrihniki (Ozrinići) u pismu Dubrovčana Jeleni Balšić (kćerka kneza Lazara i majka Balše III Balšića). Mnogo ranije, godine 1335. javlja se u kotorskim spisima Nanoje Ozrihnić (prezime po ocu Ozrenu, koji se po nekima smatra rodonačelnikom kasnijeg katuna i plemena Ozrinića).

Zakon o rudnicima ili Novobrdski rudarski zakonik (ćirilični prepis iz 1580. godine)
See page for author [CC BY-SA 3.0 rs (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/rs/deed.en)], via Wikimedia Commons
  • 1412. "Zakon o rudnicima" Stefana Lazarevića.
    kaziprst

venecijanska galija
Mletačka ratna galija na vesla,
sa artiljerijskim oružjem

  • 1412. icon w Opsada grada Bara, od strane Balše III. Sklapanje primirja i predaja mletačkog Bara, Ulcinja i Budve - Zeti od strane Mletačke republike.

ICONX1

staribar1
Dio bedema Bara, sjedišta Balše III,
sa kovnicom novca

ICONX1

  • 1412. Bar je prijestonica Zete , od 1412 do 1421.godine.kaziprst Novac Balše III, iz Bara / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Porodični grb Bubića u Starom Gradu (Budva)
  • 1412. majinska porodica Bubić, u Budvi dobija plemstvo. Od despota Đurađa im je plemstvo potvrđeno u povelji gradu Budvi, iz 1441. godine. U istoriji grada su ostavili neizbrisiv trag, vršeći tokom vjekova mnoge odgovorne funkcije: načelnici grada, učitelji, sudije, guvernaduri Maina, Pobora i Brajića, posebni mletački opunomoćenici, skadarski biskupi i dr. Istaknuti su oficiri i generali u mletačkoj vojsci, na istočnoj obali Jadrana i u Sredozemlju (posebno se istakli u Kandijskom i Morejskom ratu). Dolaskom Budve pod mletačku upravu, 1422. godine, porodica prelazi u katoličanstvo. Po muškoj liniji su izumrli 1813. godine.

ICONX1


Manastir Praskvica
u Paštrovićima, osnovan od
Balše III Balšića, 1413. godine
By Martin Brož (Martin Brož's camera) [CC-BY-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1413. icon crkvaBalša III osniva manastir Praskvicu (Paštrovići).
    kaziprst
  • 1413. pomen Grahovljana, u Dubrovačkom arhivu.
  • 1413. (15. jul) bitka za osmanski presto, pod planinom Vitošom i poraz sultana Muse od Mehmedu vazalne srpske vojske (despota Stefana Lazarevića). Dolazak Mehmeda na vlast u Turskoj.
  • 1413 (nakon) uvedena devširma (danak u krvi) za vrijeme osmanskog sultana Mehmeta (1413 – 1421). U vrijeme sultana Murata II , nakon 1421. godine, donešen je Zakon o devširmi. Sprovođena je uglavnom u evropskom dijelu Osmanskog carstva (Rumelija). Postojala je do polovine XVII vijeka.

Grb dužda Tomaza Močeniga
  • 1414. Tomazo Močenigo (Tommaso Mocenigo) stupa na položaj kao mletački dužd (do smrti, 1423. godine). Poslednji je dužd koji je izabran voljom većine. Od 1419. godine vodiće Drugi skadarski rat, protiv Zete (velikog vojvode Balše III Balšića) a nakon 1421. i Srpske despotovine (Stefana Lazarevića). U njegovo vrijeme - Kotor će, 1420. godine, sporazumno prići Mletačkoj republici , a godinu dana kasnije, Srpska despotovina će osvojiti mletačke: Skadar, Drivast, Svetomiholjsku prevlaku i Grbalj.
  • 1414. prestanak duge, bosansko-zetske opsade Kotora (od strane Sandalja Hranića i Balše III ). Bosanski vojvoda Sandalj Hranić (nakon gotovo dvomesječnog rata) traži od Kotora 12000 dukata, za uspostavljanje mira i osobađanje iz zarobljeništva četri kotorska vlastelina - pregovarača.
  • 1414. odmetanje Hota od Zete (Balše III) na mletačku stranu.
  • 1414. (oktobar) smrt srpskog vlastelina Mrkše Žarkovića, zeta Balše II i Komnine Asen.

Lik Jerine (Irine) Branković sa Esfigmenske povelje (1429)
By Unknown painter (Esphigmenou charter) [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1414 (decembar) Jerina (Irina) Branković (? Konstantinopolj – 3. maj 1456. Rudnik) rođena Kantakuzin (ćerka vizantijskog sevastokratora i despota Moreje, Dimitrija I Kantakuzina - unuka cara Jovana VI Kantakzina) od 1427. despotica Srbije - udaje se za Đurađa Brankovića (njegov drugi brak). Umrla je kao monahinja.
  • 1415. do 1427. podignut icon crkva Manastir Kom, na Skadarskom jezeru od strane vlastelinske porodice Crnojevića. Sačuvana manastirska Crkva Uspenja Bogorodice (Zadužbina Đurđa i Lješa Crnojevića). Očuvan je živopis iz XV i XVI vijeka, kao i četri nadgrobne ploče Crnojevića (među njima i Lješa Crnojevića, iz 1422. godine). Crkva je bila okružena ogradnim zidom ili manjim utvrđenjem. U XIX vijeku, u ovom manastiru je zamonašen i rukopoložen za arhimandrita Petar II Petrović Njegoš.
    kaziprst Manastir Kom / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir Kom / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir Kom / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Srednjovjkovni grobovi Crnojevića / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Srednjovjkovni grobovi Crnojevića / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Srednjovjkovni grobovi Crnojevića / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Lokacija manastira Kom / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Grb Balše III Balšića
sa novca kovanog u Baru
  • 1415. (poslije) drugi kovani novac Balše III, u Baru. Po Korčulanskom statutu (1424) 24 jedinice mletačkog novca, vrijeđele su 30 jedinica novca Balšića.
  • 1416. (1417) "Skadarski zemljišnik" (mletačka povelja sa podacima o selima, oblastima i detaljnim obavezama stanovništva Skadra i seljaka u okolini, "kmetova mletačke opštine", prema vlasti).
  • 1416. Tomaš Sklav (pomen Tome Slovena) u "Skadarskom zemljišniku", kao srpskog pisara i tumaca u mletačkom Skadru, a koji je bio i glavar slovenskih sela: Kupelnika (sa 70 domova ; Kupelnik je i naziv nekadašnje dukljanske župe) i Kadaruna, oba u u oblasti Pilota.
  • 1416. (1417) pominje se selo Kuči i 14 porodica Kuč u skadarskom kraju (prezime Kuč se prvi put pominje u pisanim izvorima 1330. godine).
  • 1416. Tuzi i Hoti se pominju u mletačkom dokumentu (prvi put u Dečanskoj hrisovulji, 1330).
  • 1416. prvi pomen katuna Pipera u istorijskim izvorima (postoji i njihovo pominjanje krajem XIV vijeka).

Osnova Manastira Moračnik
By Čedomir Marković [Public domain or Public domain], via Wikimedia Commons

Manastir Moračnik Balše III
iz 1417. god.(idealna rekonstrukcija)
By Čedomir Marković [Public domain or Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1417. prvo pominjanje icon crkva Manastira Moračnik (na istoimenom ostrvu , na Skadarskom jezeru) od strane gospodara Zete, Balše III. Podignut je kao zadužbina ovog vladara: Crkva Svete Bogorodice, konak, masivna odbrambena kula i jedna prostorija uz kulu. Posljednji je u nizu manastira u krajinskom arhipelagu. Na najvišoj koti ostrva su ostaci manje crkve.
    kaziprst Moračnik / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Moračnik / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Moračnik / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Moračnik / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1417. pomen albanskog katuna Gruda, kasnijeg plemena.
  • 1417. (ljeto) icon war Osmalije zauzimaju ranijie oblasti Balše II (na jugu Albanije: Valona, Berat, Kanina i Himara) kojima je upravljala njegova kcerka, Ruđina Žarković (nije se uspjela dogovoriti sa Mlečanima, oko preuzimanja i zaštie ovih posjeda).
  • 1417.Pomen Jurka Tuza, kao glavara katuna Tuzi.
  • 1418. Balša III se ne zadovoljava postignnutim u ranijem sukobu sa Venecijom i vrši uznemiravanje i napade na mletačke posjede.

Bojni cekic

  • 1419. icon wDrugi skadarski rat. Protiv mletačke republike ga najprije vodi gospodar Zete, Balša III, a potom Sterfan Lazarević, despot Srbije. Rat traje do 1423. godine.

ICONX1

 Pocetak_drugog_skadarskog_rata/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Početak Drugog skadarskog rata:
1, Snage Balše III zauzimaju Drivast;
2. Mletačke snage (Kotor prilazi Mlečanima,
a Budva se predaje njihovoj floti).
  • 1419 - 1420. Balša III, gospodar Zete, boravi u Brčelima (Crmnicka župa).
  • 1419 icon crkva pismni pomen manastira Podlastve u Grblju (srušen 1452). Obnavljan više puta.(Po predanju podignut sredinom XIV vijeka).

 grb Kosača//History of Montenegro - Istorija Crne Gore


Zastava Kosača
SVG /CC-BY-SA-3.0
  • 1419. Podaci o velikom vojvodi Sandalju Hraniću Kosači, kao najmoćnijem velikašu u Kraljevini Bosni. U borbama sa vlastelinskom porodicom Pavlović, oslonio se na Osmanlije uvlaceci ih u unutrašnje borbe u Kraljevini.

Kosače (rodoslovi)

Loza Kosača (1)


Ostaci Soko grada (pivskog) vojvoda Kosača (Šćepan polje)
By Ministry of Culture, Sport and Media, Republic of Montenegro and National Museum of Montenegro (Fond) [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1419. Soko Grad (pivski) tvrđava sa podgradjem (u izvorima se pominje i selo Šćepan Polje, na sastavu rijeka Tare i Pive) pod vlašcu Sandalja Hranića Kosače, pominje se pod ovim imenom ("pod Sokolom," kao mjestom pisanja) u povelji Dubrovniku, kojom bosanski veliki vojvoda (sa braćom) predaje Republici dio Konavlja. Pretpostavlja se da je Soko u ranom srednjem vijeku bio Porfirogenitovo (913-959) i Dukljaninovo - Medjurječje. Kao najsigurnije njegovo mjesto, bio je glavni grad Stefana Vukčića Kosace (1435 - 1466) sve do pada pod osmansku vlast (u svim vojvodinim poznatim poveljama iz XV vijeka, zauzimao je prvo mjesto). Sam herceg Stefan se naziva: "od Sokola".
  • 1419. Stefan Vukčić Kosača je određen za budućeg nasljednika velikog vojvode Sandalja Hranića Kosače.

  • 1420. Ivan VI, nadbiskup barski, do 1422.

Grb Balšića, iz 1420. godine
(po Rihentalovom zborniku)
  • 1420 - 1421. Zetske snage Balše III Balšića, u ratu sa Venecijom, nijesu sposobne osvojiti dobro utvrđeni grad, pa nanose velike štete samo imanjima u okolini Kotora.

Kotor u drugom skadarskom ratu (1419 - 1423) / Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1420 (mart) Kotorani su izglasali uslove za predaju grada Mlečanima, pominjući gradski dug od 6000 dukata.

ICONX1

  • 1420. icon war pad Budve, Grblja i Luštice pod Mlečane.

ICONX1

  • 1420. Kotor je sporazumno prišao Mletačkoj republici, do 1797. godine, poslije dugih, nekoliko puta ponavljanih molbi gradske opštine (15. marta 1420. godine, datiran je tekst o duždevom pristanku).

ICONX1


Mletački lav na bedemu (Kotor)
by Norwood - GNU Free Documentation License, Version 1.2 or any later version published by the Free Software Foundation; with no Invariant Sections, no Front-Cover Texts, and no Back-Cover Texts. A copy of the license is included in the section entitled GNU Free Documentation License. This file is licensed under the Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 Generic, 2.0 Generic and 1.0 Generic license - Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported license.
  • 1420. Kotor i Mlečani. Mletački knez u gradu raspolagaće vrhovnom vojnom, upravnom, sudskom i finansijskom vlašću (po potrebi Venecije, kršio je kotorski Statut i pravne običaje) urušavajući postepeno vjekovni monopol malobrojne gradske vlastele (Grbaljska župa bila je do tada isparcelisana na jednake djelove posjeda, koji su pripadali kotorskoj vlaseli i građanima, ali će se od 1430. mnogi "karati" naći u rukama mletačke kotorske opštine). Štiteći privredu svoje metropole, Mlečani priznaju Kotoru dio prava (ograničena prava mletačkih građana - "cives de intus") koja su olakšavala poslovanje samo na mletačkoj teritoriji. Kotorska, do tada slobodna pomorska i kopnena trgovina, biće prilično ograničena (zabrana trgovine i nemogućnost daljeg sklapanja trgovačkih ugovora sa gradovima u Albaniji, Dalmaciji i Italiji). Iz Južne Italije, ograničeno, uz povremene dozvole i nadzor, Kotor je za potrebe svojih građana mogao uvoziti žito, u zamjenu za: proste domaće proizvode, vunene raše, ribu, usoljeno meso, sir... Ograničeno je i zanatstvo: Kotorani smiju proizvoditi samo one predmete koji su potrebni Mlečanima, ali ne i one koji bi im konkurisali (koji se u Veneciji već proizvode).
  • 1420. icon war poraz vojske Balše III Balšića, pred Kotorom.
  • 1420. Naoružana kotorska galija kreće prema Bojani, radi obezbjeđenja slobodne plovidbe ovom rijekom.
  • 1420. Rihentalov zbornik. U njemu je prvi put objavljena verzija grba Balšića, sa višekrakom zvijezdom.
  • 1420 (april) pomen Njeguša, kao Njegoši (katun) u kotorskom pisanom spomeniku (tri mjeseca prije pada Kotora pod mletačku vlast). Do kraja XIV vijeka se ovaj predio nazivao Ledinac. Od 1432. redovno se upotrebljava naziv Njeguši.
  • 1420. pomen o plati gradskog apotekara u Kotoru : 155 perpera.

Žene srednjovjekovnog Kotora / Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1420 - 1450. Žestoko suparništvo i sukobi Kosača i Pavlovića (Kraljevina Bosna).

ICONX1

1421 balsa III
Stanje posjeda u Zeti, do 1421. godine

  • 1421. icon vladaricon umrli 1 smrt Balše III Balšica, gospodara Zete. Preminuo je na dvoru svog ujaka, despota Srbije, Stefana Lazarevica, u Beogradu.
  • 1421. icon war pad Drivasta, Bara i Ulcinja pod Mlečane, nakon smrti Balše III.
  • 1421. icon war Prva buna u mletačkom Grblju, protiv kotorske vlasti (koja je po odluci gradskog Vijeća, polovinu obradive zemlje dala kotorskoj vlasteli, a drugu polovinu dobrostojecim građanima). Seljaci u Grblju su postali posadnici (kmetovi) Kotorana. U pobuni su im se pridružili seljaci iz Luštice.

Lazarevići (rodoslovi)

Loza Lazarevića (1) Loza Lazarevića (2)


Despot Stefan lazarević
By own work (Musée nationale de Serbie) [Public domain], via Wikimedia Commons

  • 1421. icon vladar Zeta ulazi u sastav Srpske despotovine. Stefan Lazarević (despot Srbije) ujak i naslednik Balše III u Zeti, nastavlja Drugi skadarski rat, u Donjoj Zeti i sjevernoj Albaniji.Od tada se naziva i potpisuje kao "gospodin Srbija i Zetskog primorja".
    kaziprst History of Montenegro - Istorija Crne Gore

 Drugi_skadarski_rat_XV_vijek /History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Nastavak Drugog skadarskog rata
sa Mlečanima 1421. godine, od strane
Srpske despotovine: 1. snage despota
Stefana Lazarevića i 2. mletačke snege.
veca slika


Prikazi na novcu Stefana Lazarevica
  • 1421. icon w Srpska despotovina osvaja od Mlečana: Drivast , Bar , Svetomiholjsku prevlaku i Grbalj.
  • 1421. (posle) Zakon o devširmi (danak u krvi, kao način popunjavanja osmanske vojske) sultana Murata II.
  • 1421. (posle) pretpostavlja se, u sljedeća dva vijeka: došlo je do povećanja nivoa Skadarskog jezera, plavljenja dijela obradivog zemljišta, sela (posebno na zapadnoj strani jezera) kao i stvaranja malih ostrva, od nekadašnjih humova (gorica).

Nadgobni spomenik (Glisnica) iz okoline Pljevalja.
  • 1422. Karavansko svratište i gostionica (Pavla Martinovića, trgovca iz Dubrovnika i njegovih ortaka: "in hospicio Pauli Martinovich et sociorum in loco dicto Brisnice") pominje se u Breznici (Pljevlja) u vezi sa pljačkom (vrijeme procvata karavanske trgovine u Polimlju, dvadesetih i tridesetih godina XV vijeka).
  • 1423. Nikola (Nikša) Arhilupis, iz Kotora, porijeklom Grk, kancelar je srpskih despota do 1440.godine. U Smederevu je posjedovao veliku biblioteku i stekao ugled i bogatstvo. Umro je 1445. godine, a testament mu je sačuvan u dubrovačkom arhivu.
  • 1423. Petar II, nadbiskup barski, do 1448.

ICONX1

  • 1423. (4. april) zbog opasnosti od Turaka, Paštrovići pregovaraju sa Franciskom Bembom, zapovjednikom mletčke flote. Nastoje postati ugovorni podanici Mletačke republike, uz određena prava i obaveze. U neratifikovanom ugovoru sa Bembom, obaveza Paštrovića je bila da kao podanici ratuju za Mletačku republiku (od Kotora do Skadra). Međutim, ovaj ugovor nije bio potvrđen od strane mletačkog dužda (tek 1426. godine, kada Paštrovići prestaju biti dio Srpske despotovine).

Francesco Foscari, mletački dužd
(Lazzaro Bastiani [Public domain],
via Wikimedia Commons
  • 1423 (15. april) na položaj stupa mletački dužd Frančesko Foskari (Francesco Foscari). Godine 1426. potvrdiće ugovor sa Paštrovićima, iz 1423. godine, kojim ovi prilaze Mletačkoj republici, kao i Ugovor u Vučitrnu , a kasnije i Smederevski sporazum sa Srpskom despotovinom. U njegovo su vrijeme desilo se više buna u Grblju, Mlečani su 1443. godine od bosanskog velikog vojvode S.V. Kosače, preoteli grad Bar (držeći ga do 1571. godine) a Crnojevići zavladali Zetom (1451). Abdicirće pod pritiskom Savjeta desetorice, 1457. godine.

Potpis  despota Stefana Lazarevica


Grb despota Stefana Lazarevića
By WikiNameBaks (talk · contribs) [CC BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)], via Wikimedia Commons
  • 1423. Skadarski mir, izmedju despotovine Srbije i Mletačke republike. Djuradj Branković je od despota Stefana Lazarevića imenovan za glavnog pregovarača sa Mletačkom republikom (oko granica u Zeti).
    - Mlečanima ostaju: Skadar, Ulcinj i Kotor ;
    - Despotovini se predaje: Budva i solane u Grblju.
    Đurađ Branković se sporazumio o vraćanju Budve i Paštrovića Zeti (u okviru Srpske despotovine) i potvrdio despotovu vlast nad Barom i Drivastom (sporazum potpisan tek 1426).

ICONX1

  • 1423. Kukanj (tvrdjava, deset km zapadno od Pljevalja, na rijeci Ćehotini) kao mjesto izdavanja jedne potvrde Dubrovčanima, od strane velikog vojvode Sandelja Hranića Kosace (1392-1435) . Tvrdjava je bila poznata kao ljetna rezidencija bosanskih vojvoda Kosaca. Kukanj u župi Breznici se pominje i u povelji aragonsko-napuljskog kralja, Alfonsa V (1442-1458) kao "Cochangu in Brisiniza castello con lo contato"; u poveljama izdatim od strane Fridriha III (1452-1493) pominje se kao "castrum Gukani" (1448) i "civitate Eushane cum castris et pertinentis suis" (1454).
  • 1423. prema jednom zapisu na ikoni (rađena od strane jeromonaha Nikodima) pominje se Manastir Reževići.

Stećak iz Ljutića (okolina Pljevalja).
By Ministry of Culture, Sport and Media, Republic of Montenegro and National Museum of Montenegro (Fond) [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1423. Pljevlja (prvo poznato pominjanje ovog trga pod tim imenom, po nekim mišljenjima - ranijeg trga Breznica). Navode se u ugovoru između poslanika vizantijskog cara (Asan) i Stanoja Stankovića, iz katuna Perunitića - o pratnji izaslanika i njegovih ljudi do velikog bosanskog vojvode Sandalja Hranića (Kosače) "usque ad locum Pleueiane" ("u Pljevljane"). Vojvoda Sandalj je tom prilikom boravio u obližnjoj tvrđavi (svom letnjikovcu) icon tvr Kukanj. Pljevlja se navode i u dokumentima iz 1429. i 1430. godine. Od ovog prvog pomena, do pada pod tursku vlast (1465) raspolaže se sa malo podataka o trgu Pljevlja. Jedno kratko vrijeme, naporedo su se upotrebljavala imena: Breznica i Pljevlja.

ICONX1

Sima Ćirković: Pljevlja u srednjem vijeku

ICONX1

  • 1424. i 1425. Prvi se put u tekstovima pominje ranije sagrađeno utvrđenje Stipanica (Stefanica) kao dvor Đuraševića, u planinskom masivu iznad Budve. Vjerovatno se nalazila na mjestu današnjeg manastira Stanjevići, u blizini izvora vode, a podignuta je od strane Đurađa Đuraševića-Crnojevića, oca Stefana (Stefanice Crnojevića) budućeg vladara Zete.

Tvrđave Stefanica i Đurđevac, u Crnoj Gori / Istorija Crne Gore


Jedan od grbova iz Starog Bara
CC-BY-SA-3.0
  • 1424. udaja Jelene Balšić (cerke Balše III) za velikog bosanskog vojvodu Stefana Vukčića Kosacu.
  • 1425. (15. jul) patricijat grada Bara, na vijeću u crkvi sv. Đorđa, odbija zahtjev namjesnika despota Stefana Lazarevića, Masaraka, da se u gradu sprovode despotovi zakoni. Ističući u prvi plan stari Statut grada Bara, odlučili su da se i dalje ravnaju po njemu, kao i ranije.
    kaziprst Plemićki grb iz Bara / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
    1426. icon war Bombarde ("prašte") zaplijenjene od strane despota Stefana Lazarevića, kod Srebrenice.

Despotovina Stefana Lazarevica
[GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1426. Paštrovići prestaju biti dio Srpske despotovine : potvrda pristupa Paštrovića Mletačkoj republici (potvrda ugovora Paštrovića i mletačke flote Franciska Bemba, iz 1423) od strane dužda u Veneciji.

ICONX1

Srednjovjekovni Paštrovići

  • 1426. Ugovor u Vučitrnu, između Srpske despotovine i Mletačke republike:
    - Veneciji su pripali: Budva, Kotor, Ulcinj, Grbalj, Paštrovići
    i Skadar
    (sa okolinom).
    - Bar, Luštica i Drivast su pripali Stefanu Lazareviću.
    Posjedi porodice Crnojević su ostali u sastavu Despotovine Srbije.
  • 1426. prvi pomen Stefanice (ili Stefana) Crnojevića (treći sin Đuraša Đuraševića i praunuk Crnoja Djuraševića). Kasnije ce biti prvi vladar Zete (Crne Gore) iz vlastelinske porodice Crnojevića.

Đurđevac,
položaj nekadašnje utvrde Crnojevića,
u graničnom području prema Mlečanima,
iznad Budve
  • 1426. Đurđevac, vjerovatno kao pomoćno utvrđenje Stefanice (Stefana) Crnojevića, u blizini tvrđave Stefanica, u planinskom masivu iznad Budve (kasnijih Gornjih, Donjih Pobora i Stanjevića ). Prvi pomen: u ugovoru o miru, u Vučitrnu, između Mlečana i Đurađa Brankovića. Bila je privremeno i bezbjednije mjesto za odbranu od dvora Stefanica (ali koje u blizini nije imalo izvor pitke vode). Postoje i mišljenja koja poistovjećuju tvrđavu Stefanica i Đurđevac. Đurđevac је srušen 1435. na zahtjev Mletačke republike (kao granično područje). Unutar utvrđenja, danas postoje ostaci manje crkve, posvećene sv. Đorđu (podignuta 1424-1425).
    kaziprst History of Montenegro - Istorija Crne Gore History of Montenegro - Istorija Crne Gore History of Montenegro - Istorija Crne Gore History of Montenegro - Istorija Crne Gore History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Vazalni grb Stefana Lazarevica
By WikiNameBaks (Own work) [CC-BY-SA-4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)], via Wikimedia Commons
  • 1427. preseljenje Jelene Balšić Hranić u Dubrovnik, gdje je živjela do 1440. godine, kada prelazi u Zetu (ostrvo Baška gorica, na Skadarskom jezeru, gdje ce živjeti kao monahinja).
  • 1427. icon umrli 1icon vladarsmrt despota Srbije, Stefana Lazarevića (19. Jula).
    kaziprst
  • 1427. Natpis na spomeniku (mjestu smrti) despota Stefana Lazarevića sadrži da je on bio: "Gospodin vsem Srbljem i Podunaviju i Posaviju i česti Ugrske zemlje i bosanske i ješte že i Pomorju zetskomu".

djuradj brankovic


Despot Đurađ Branković
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1427. icon vladar Đurađ Branković , despot Srbije, vladao je od 1427-1456. godine.
    kaziprst  History of Montenegro - Istorija Crne Gore - Aspra Đurađa Brankovića Pečat Đurađa Brankovića /History of Montenegro - Istorija Crne Gore / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Brankovica (rodoslovi)

  • 1427 - 1452. vojvoda Altoman upravlja Zetom iz Bara (od 1427 do 1437) u ime despota Đurađa Brankovića. Stolovao je i u Drivastu (u vrijeme prodora bosanskog vojvode S.V.Kosače) a zatim u
    Podgorici
    (od 1445 - 1452. godine). Kotorani mu se 1436. obraćaju kao: "magnifico viro domino Altomano vaivoda in Genta pro illustrissimo domino despoto Rassie". Kasnije, 1454. godine, od strane Kotorana je okarakterisan kao "vrlo lukav vojvoda sa velikim iskustvom u zetskim prilikama".

ICONX1


"Targa",
metalni konjički štit
By Joanbanjo (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

Šlem (XV vijek)
By Viollet-le-Duc [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1429. Gimnazija u Kotoru. Gramatikalna škola u Kotoru, osnovana početkom XIV vijeka, dobija 1429. godine status gimnazije.
  • 1429. Poslednji Balšić, Stefan (Stefan de Marmonte, kako su ga zvali Dubrovčani) sin pogubljenog Konstantina Balšića i brat od strica Balše III, bezuspješno pokušava da povrati posjede Balšića. Prilazi Mlečanima i kao plaćenik ratuje u Lombardiji i Furlaniji.

"Smederevski" stražarski šlem (XV vijek)
  • 1430. icon tvr završeno zidanje Smedereva.
  • 1430. prvi pomen Bjelica (de Zenta Bielize). Kasnije, u turskom defteru (iz 1521) su selo, sa 80 kuća i 4 zaseoka.
  • 1430. Knjiga dužnika dubrovačkog trgovca Mihaila Lukarevića, koji je boravio u Novom Brdu.
  • 1430 - 1440. Podaci o doseljenju Heraka (rodonacelnika Herakovića) na katun Njeguše.

Breznica i Crna Stena
(župe u Velikom vojvodstvu Kosača)
By Bratislav (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1430. Pljevlja, kao ustaljen naziv za trg (umjesto naziva Breznica, koja se te godine poslednji put pominje u dokumentima). Još krajem XIII i početkom XV vijeka, za trg Breznicu se postepeno koristio i naziv Pljevlja (u dubrovačkim dokumentima, kao Breznica: 1423 i 1426. a kao Pljevlja: 1423 i 1429 ).
  • 1431. pominjanje karantina u Kotoru . Od 1434. biraju se tri plemića za sanitetski nadzor u gradu.

Oklop i oružje iz XV vijeka
(Srpska despotovina)
By Miroslav Cika (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons
  • 1431. spomen Crkve Sv. Trojstva, u Škaljarima.
  • 1431. pominju se prvi put u kotorskim izvorima Plješivci, a u mletačkim 1445. kao Pješivci (među katunima koji su privremeno primili mletačku vlast).
  • 1431. prvi pomen Cuca (Zuce) u kotorskim spisima. Nakon pada Velikog herceštva (Hercegovine) Kosača (1465) i Zete (1496) pod osmansku vlast - počinje masovnije naseljavanje katuna Cuca - najprije iz Hercegovačkog sandžaka, pa iz Kuča (Skadarska oblast - Skenderija) i drugih krajeva (Kao selo su uvedeni u turskim defterima iz 1521. i 1523. godine, a 1614. po podacima Marijana Bolice imaju 175 domova). Kasnije su drugo po veličini starocrnogorsko pleme (u XVI vijeku poslije Njeguša, a kasnije nakon Ozrinića).
  • 1432 (4. aprila) vojvoda Zete, Altoman, kao najvažniji despotov službenik u oblasti - "opštini" Budva izdaje povelju, po milosti Đurađa Brankovića.
  • 1431. Spor između Budve i Kotora, u vezi sa trgovinom solju. (Altoman, vojvoda Đurađa Brankovića, koji je stolovao u Baru - u dokumentima vezanim za ovaj slučaj, pominje se kao: dominus Altomanus, vaivoda domini despoti, dominus Altomanus vaivoda in Albania pro domino despoto).

ICONX1

  • 1432. (jun) icon war Druga buna u Grblju, protiv kotorske vlasti, zbog otimanja zemljišta i povećavanja nameta. Mlečani nijesu uspjeli u posredovanju (njihove savjete Kotorani nijesu usvojili).

1433. godine (po izvoru iz Dubrovnika)
nekada razvijeno rudarsko naselje
Brskovo - napušteno je mjesto
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1433. icon tvr Brskovo, kao napušteno mjesto (kako ga u jednom istorijskom dokumentu tretiraju Dubrovčani).

ICONX1

  • 1433. icon war Nova pobuna u Grblju, protiv vlasti u Kotoru. Pod uticajem srpskog despota Đurađa Brankovića, Grbljani su bili primorani na popuštanje.
  • 1433. U rješavanju spornih pitanja između Kotora i Despotovine Srbije, pominju se kao despotovi opunomoćenici: vojvoda Altoman ("spectabiles ac generosi viri dominus vaivoda Altomanus in Zenta pro eodem illustri domino despoto") vlastelin iz Srbije, Nikola Vitomirović ("dominus Nicolaus Vitomir") kao i kotoranin Nikola de Arhilupis, kancelar na despotovom dvoru. U Kotoru su iste godine potpisali ugovor sa gradskim knezom: vraćanje Despotovini Svetomiholjske eparhije i dijela Paštrovića, dok bi srpske snage, za uzvrat, učestvovale u smirivanju situacije u Grblju.
  • 1435. icon umrli 1icon vladarsmrt velikog bosanskog vojvode Sandalja Hranića Kosače.

 grb Kosača//History of Montenegro - Istorija Crne Gore


Grb Kosača, u Dubrovniku
{{JD-nepodliježe zaštiti}}http: //upload.wikimedia.org/wikipedia/bs/f/f6/Grb_Kosaca.JPG
  • 1435. icon vladar Stefan Vukčić Kosača, kao nasljednik Sandalja Hranića. Vojvodstvo Stefana Vukčića Kosače se u toku njegove vladavine pominjalo kao : "Veliko vojvodstvo", "Veliko Vojvodstvo od Svetoga Save", "Vojvodstvo Savino", "Vojvodstvo Savina" ( do danas se naselje u Herceg Novom naziva Savina) .U sjevernom djelu oblasti kojom je vladao veliki vojvoda Stefan Vukčić Kosača nalazio se manastir Mileševa. Kao oblasnog vladara to ga je upućivalo da vodi racuna o kultu svetoga Save (tim prije što je svetitelj počivao u manastiru, na njegovoj teritoriji). Zato mu je vojvodstvo nosilo ime svetitelja, a on se nazivao hercegom od svetoga Save, potpisujući se i kao "cuvar groba svetog Save".

ICONX1


Stećak Petka kristijanina
pod Soko gradom u Pivi
(1435 - 1448)


Kasniji, veliki herceški pečat Stefana Vukčića Kosače, sačuvan na priznanici njegovog sina,
Vlatka Hercegovića,iz 1470. godine
  • 1435 (10. oktobra) najstariji poznati veliki vojvodski pečat Stefana Vukčića Kosače (povelja Dubrovniku). Poznata su i dva manja njegova pečata, srednji (sačuvan na devet isprava: 1450 - 1466) veliki herceški pečat (sa grbom) i mali herceški pečati.
  • 1435. pominju se Negusi (Njeguši) u mletačkim izvorima, kao podanici vlastelinske porodice Đuraševića (potomaka Đuraša Ilića) iz Gornje Zete, kasnijih Crnojevića - na koje se žali zetski vojvoda Altoman, namjesnik Đurađa Brankovića (zbog njihovih upada i prisvajanja zemljišta kotorske opštine). Ovaj katun se pominje i u jednom kotorskom dokumentu iz 1437. godine.
  • 1435. (18. oktobra) poslednji put se od strane Mlečana pominje vlastelin iz Gornje Zete, Đuraš Đurašević, ovoga puta kao Crnojević. Bio je otac Stefanice Đuraševića (Crnojevića).
  • 1435. srušena manja tvrđava Crnojevića, zvana icon tvr Đurđevac pošto se nalazila na mletačkoj teritoriji, ali dosta vremena nakon što je to predviđeno (ugovorom u Vučitrnu, između Đurađa Brankovića i Mlečana, 1426).
  • 1435. Smederevski sporazum , o novoj granici Srpske despotovine i Mlečana, u primorju Zete.

ICONX1

  • 1435. Prvi pomen Katuna Crne Gore (kasnija oblast Katunske nahije). Ova se oblast naziva "catunos Cernagore" i "catuni Cernaore". U srednjem vijeku je bila periferna oblast i planinski kraj bez većeg značaja, koji su za svoje katune koristili i vlaški stočari. Od prvobitnog imena "Katuni" u osmanskom periodu vlasti je stvoren naziv Katunska nahija (kao nahija, prvi se put pominje 1656). Stariji doseljenici u Katune (kraj XV vijeka) su pretežno iz srednjovjekovne države Zete. Gotovo polovina mlađih doseljenika (XVI i XVII vijek) je iz Hercegovine i Bosne, zatim iz Brda, Raške i drugih krajeva. Kasnije ce zbir bratstava formirati pojedina plemena u Katunskoj nahiji (za razliku od brdskih plemena, koja vode porijeklo od jednog rodonačelnika). Početkom XVII vijeka, u spisu Marjana Bolice, po tadašnjoj osmanskoj evidenciji, Katuni (Katunska nahija) su obuhvatali: Njeguše, Cetinje, Ćekliće, Bjelice, Cuce, Ozriniće, Bjeloše, Braiće, Pobore i Maine. Plemenski sastav ove nahije se kasnije mijenjao, pa Braići, Pobori i Maine u nju više ne spadaju, od 1718. godine (u sastavu su Mletačke republike). Tokom XVIII vijeka, Katunskoj nahiji su se priključili : Zagarač, Komani i Pješivci.
    kaziprst Katunska nahija / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1435. prvi pomen sela Bokova i Kosijera, u mletačkom dokumentu .
  • 1437. vojvoda Altoman (u pismu pape Evgenija IV) pominje se sa titulama "vicedominus" (kao najvažnija ličnost, nakon despota Đurađa Brankovića, u krajevima Zete i Albanije) i "capitaneus" (oblasni vojvoda). Kao "capitaneus" Mlečani su nazivali turske sandžak-begove, a kasnije i oblasne gospodare Crnojeviće.


Povelja despota Đurađa Brankovića, iz 1430. godine
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1437. (krajem) icon war napadi turskog sultana Murata na Ugarsku i Srbiju. Despotovu Zetu Osmanlije nijesu direktno napadale, već su to prepustile svom vazalu, bosanskom hercegu Stefanu Vukčiću Kosači (njegov upad u Zetu, 1441-1444. godine).
  • 1438 (jesen) Kao najvažniji saradnik, po nalogu Đurađa Brankovića, vojvoda Altoman je povučen iz Zete u Srbiju, usled sve češćih turskih upada.
  • 1439. Altoman, vojvoda, ponovo postavljen za namjesnika Đurađa Brankovića u Zeti, sa sjedištem u Baru. Zetski vojvoda Altoman nije imao direktnu vlast nad vlastelinskom porodicom Crnojević, koja je, sa širokim ovlašćenjima, bila odgovorna samo srpskom despotu.
  • 1439. (19. avgust) icon war pad Smedereva pod osmansku vlast, poslije tromjesečne opsade.

ICONX1

  • 1439. icon war pad veceg dijela Srpske despotovine pod osmansku vlast (osim Zete i Novog Brda).
  • 1439. Turci stižu do granica župe Breznica (Hercegovina Kosača) nakon privremenog osvajanja većeg dijela države Đurađa Brankovića (osim Novog Brda i Zete). Od 1444. godine Hercegovina se ponovo graniči sa Despotovinom Srbijom.

  • 1440. povlačenje srpskog despota Đurađa Brankovića u Zetu (Bar) a zatim u Mletke. Đurađ Branković predlaže mletačkom Senatu da mu ustupi Ulcinj.Jula iste godine se iz Italije preko Dubrovnika vraća u grad Bar, gdje će boraviti devet mjeseci.
  • 1440. sagradjena icon crkva Bogorodičina crkva na ostrvu Beška (Beška gorica) na Skadarskom jezeru, od strane Jelene Balšić Hranić.
    kaziprst Beška /History of Montenegro - Istorija Crne Gore Beška /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Stećak
By Martin Brož (Martin Brož's camera) [CC-BY-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1440. pomen "Cetine" kao predjela (Cetinjsko polje sa istoimenom rječicom i selima) u kotorskim izvorima. Isti naziv je prisutan: 1444 i 1475. godine. Kasnije (od sredine XVI vijeka) obično se upotrebljavao naziv Cetinje.
  • 1440. pominje se katolička Crkva Sv. Ivana Krstitelja, na brijegu Sveti Ivan (Sanđovani) u Kotoru, a služila je za potrebe mletačke vojske koja je čuvala gradske zidine. Srušena je sredinom XIX vijeka.
  • 1441. (27. jun) icon war Pad Novog Brda pod osmansku vlast. Đurađu Brankoviću ostaje samo Zeta.

ICONX1


Tvrđava Koznik
Autor:Shoznich (GNU 1.2 - CC BY-SA 3.0 RS)sr.wikipedia.org/wiki - http://upload.wikimedia.org/ wikipedia/sr/9/92/Kastrum_Koznik.jpeg
  • 1441. (6. maja) Koznik (Cosnich) tvrdjava (jugoistocno od Pljevalja, pored srednjovjekovnog rudnika gvožđa) pominje se u Velikom vojvodstvu Kosača kao "Castrum Koznik " (Dubrovacki arhiv) a 1448. u povelji Fridriha III - hercegu Stefanu Vukčiću Kosači (1435-1466). U podgradju (selo Kozica i 1,5 km dalje, u Kotlini) otkriveni su na groblju (tzv. "grčko groblje") brojini rimski (iliro-rimski) spomenici. Stari rimski put (tzv. zimska ruta, zbog nemogućnosti prelaska preko Jabuke, data popisom na Pojtigerovoj tabli) širok 3,5 m, vodio je pored ove utvrde do rimskog naselja Kolovrat ( kod Prijepolja) a korišćen je i u srednjem vijeku.
  • 1441. pominjanje tvrđave i podgrađa Ostrog kao posjeda velikog vojvode Stefana Vukčića Kosače. Ova se tvrđava pominje još i 1444 (povelja kralja Alfonsa V) potom 1448. i 1454. godine.

Vazalni grb Đurađa Brankovića
By WikiNameBaks (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

Vazalni grb Đurađa Brankovića
By WikiNameBaks (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1441. (12. aprila) povelje despota Đurađa Brankovića gradu Budvi (prije napuštanja Zete i sklanjanja od Osmanlija u Dubrovnik i Ugarsku). Iz Dubrovnika, despot prelazi u Ugarsku.
  • 1441. (16. april) sinove Đurađa Brankovića, Grgura i Stefana hvataju i osljepljuju Turci. Despot Đurađ će u Dubrovniku, 8. maja, saznati za osljepljenje svojih sinova.
  • 1441. (1. avgusta) predaja Budve despota Đurađa Brankovića u ruke Mlečana. Njima je predato i paštrovsko utvrdjenje, Lastva. Takođe i Bogdašići, Lješevići, Luštica i sve zemlje Svetomiholjske eparhije. Mlečanima prilaze ratničke družine Mrkojevića i Gradojevića (izmedju Bara i Ulcinja).
  • 1441. despot Đurađ Branković (kao i mnoga vlastela i trgovci) ostavlja na čuvanje u Dubrovniku milion turskih aspra u težini 3533 litre, 2 unce i 3 aksadje. (U XIV vijeku, u jedan dukat su išle 32 osmanske aspre, a u XV vijeku 40-45. Jedan dubrovački groš vrijedio je tursku aspru.

ICONX1

  • 1441. Ivan Crnojević, sin zetskog vlastelina Stefanice Crnojevića, uzet kao taoc, boraviće na dvoru bosanskog vojvode (hercega) Stefana Vukčića Kosače. U Velikom vojvodstvu (Herceštvu) ce ostati više od deset godina.

Sima Ćirković: Herceg Stefan Vukčić Kosača i njegovo doba

  • 1441. (početak septembra do kraja novembra) icon war Bosanski veliki vojvoda i herceg, Stefan Vukčić Kosača - kao turski vazal, uz iznuđenu podršku Stefanice Crnojevića, prodire u Zetu (kao dio Srpske despotovine) namjeravajuci je prisajediniti svom Velikom vojvodstvu.

kosacauzeti1441
Prodor bosanskog Velikog vojvodstva
Kosača u Srpsku despotovinu. Posjedi:
1. osvojeni od strane Stefana V. Kosače;
2. Srpske despotovine; 3. Mlečana;
4. Dubrovačke republike.

Ulica u Starom Baru
By Dudva (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1441. Pod vlast Kosača u Gornjoj Zeti padaju: trg Podgorica, Medun i Soko (štitarski) kao i za kratko vrijeme, Bar u Donjoj Zeti (20. septembra). Raznim poklonima i ustupcima , bosanski vojvoda je nastojao na svojoj strani zadržati zetsku vlastelu (Vukca Nikolića, Nikolu Lješevića, Kalodjurdja Djuraševića, Hota Junka) kao i najznačajnije katunske ratničke družine (Bjelopavliće, Mataguže i dr.).
  • 1441. spomen Crkve Sv. Marije, u Škaljarima.
  • 1442. "Gorički zbornik" Nikona Jerusalimca. Sastavljen za Jelenu Balšić-Hranić, u periodu od 1441-1442.godine.
  • 1442. icon war Bar po drugi put, do 1443. pada u ruke velikog bosanskog vojvode Stefana Vukčića Kosače.
Utvrđeni Sveti Stefan
(fotografija iz austro-ugarskog vremena) By Snapshots Of The Past CC-BY-SA-2.0 via Wikimedia Commons
  • 1442. Sveti Stefan, tvrđava na istoimenom ostrvu, u Paštrovićima. Prvi se put pominje prilikom sukoba Paštrovića sa bosanskim hercegom Stefanom Vukčićem Kosačom. U njemu su se, prije stalnog naseljavanja stanovništvom, sklanjale porodice iz okolnih paštrovskih sela, pred najezdama Osmanlija i gusara. Dobio je ime po Crkvi Sv. Stefana (arhidjakon Stefan Prvomučenik) sagradjenoj još u vrijeme Nemanjića. Potpuno iseljavanje stanovništva iz grada-tvrdjave Svetog Stefana, izvršeno je 1955. godine.
  • 1442. icon tvr Klobuk, tvrdjava vlastelinske porodice Pavlovića, pada u ruke velikog bosanskog vojvode Stefana Vukčića Kosače.
  • 1442. (septembar) icon war opsada grada i bitka za Bar (u rukama bosanskog vojvode Stefana Vukčića Kosače). Od strane Mlečana (snage skadarskog kneza Franceska Kvirina) grad je držan pod opsadom, a u bitci pod njim, odbijene su pridošle snage bosanskog vojvode. Mlečani ne uspijevaju zauzeti sam grad. Stefan Vukčić Kosača ce prije sklapanja mira pred mletačkim Skadrom, opustošiti njegovu okolinu.
  • 1442. (od polovine jula, do kraja godine) veliki vojvoda Stefan Vukčić Kosača od jula napušta Zetu , nakon neuspijelih pregovora sa Mlečanima (zadržavajući do kraja godine samo posade u tvrđavama). Tri brata Stefana Crnojevića staju na stranu Mletačke republike (Kojčin od Venecije dobija zvanje velikog vojvode, sa godišnjom platom od 900 perpera) i nalaze se u sukobu sa Stefanom Crnojevićem. Naime, u strahu za sina Ivana, Stefan Crnojević se nije zamijerao bosanskom velikom vojvodi S.V. Kosači , pa odbija primamljive mletačke ponude.

ICONX1

Spisak mletačkih rektora i načelnika grada Budve/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1442. Lampro Junijev Bolica, jedan je od vođa pobune protiv mletačke vlasti u Kotoru. U doba samostalnosti grada, bio je kotorski službeni procijenitelj (1396) nabavljač hrane za grad i auditor (1398).
  • 1442. podaci o usavršenom načinu zapinjanja samostrela, mehanizmom "CUM MOLINELLO" i "BALISTAS CUM MOLINELLO" (bez drugog objašnjenja). Dolazi do smanjenja dimenzija samostrela. Poznato je da su u Evropi XV vijeka samostreli poboljšani pomoću "kozje noge" i "vretena i zupcanika" (engleskog i njemačkog).

Otpisanije bogoljubno, Jelene Balšić
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1443.pominje se kao monahinja u Zeti,Jelena Balšić-Hranić, ranija gospodarica Zete i vojvotkinja od Huma (Kraljevina Bosna).
  • 1443. obnovljena kovnica novca u Kotoru, pod mletačkom vlašću. Postojala je do 1640. pa ponovo obnovljena, pod Francuzima, 1813. godine (kovao se srebrni "frank").

ICONX1

  • 1443. icon umrli 1 smrt Jelene Balšić-Hranić, na ostrvu Beška (Beška gorica) na Skadarskom jezeru.
    kaziprst Otpisanije bogoljubno / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Otpisanije bogoljubno /History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1443. icon war zauzimanje samostana Bogorodice Ratačke (na rtu Ratac, izmedju Sutomora i Bara) od strane Mletačke republike.

Mletački lav na bedemu grada Bara
Mletački lav na bedemu grada Bara

  • 1443.(4. jun) icon war Nova bitka za Bar i predaja grada Mlečanima. Oko 80 ljudi bosanskog vojvode Stefana Vukčića Kosače (pod komandom Marka Borisa) dva dana se uporno suprostavljalo mletačkim napadima (flota i suvozemne snage) i izginulo je dvije trećine boraca. Na kraju su se njih 23 predali u citadeli gradske tvrdjave. Uz mletačke propusnice, pušteni su prema Dubrovniku.
    Bar će biti pod Mlečanima - do pada pod osmansku vlast, 1571
    .

Stari Bar bedem Stari Bar bedem
Bedemi Starog Bara

  • 1444. (avgust) icon vladar Despotu Đurađu Brankoviću Turci vraćaju na upravu Srpsku despotovinu sa 24 grada. Miri se sa drugim turskim vazalom, vojvodom Stefanom Vukčićem Kosačom i obnavlja svoju vlast u Gornjoj Zeti.
  • 1444. Katun Vasojevića, pominje se u Srpskoj despotovini, u oblasti Meduna (stara Gorska župa).
  • 1444. pomen Pavla Tuza, iz katuna Tuzi (Gornja Zeta) kao vlastelina Đurašina Crnojevića.

ICONX1

  • 1444. (26. marta) pokušaj Stefanice Crnojevića da po sporazumu sa skadarskim knezom Frančeskom Kvirinom pređe pod vlast Mletačke republike.
  • 1444. do 1454. godine, Onogošt se (u poznatim poveljama) ne pominje kao grad Stefana Vukčića Kosače već samo tvrđave u njegovoj neposrednoj blizini, pod vlašću ovog bosanskog velikog vojvode. Stoga se pretpostavlja da je u ovim pismenima Onogošt bio naziv za župu.
  • 1444. Stabna, tvrdjava u župi Piva,iznad rječice Vrbnice, nedaleko od Soko Grada (pivskog) vjerovatno se pominje pod imenom Novi, kao posjed bosnskog hercega Stefana Vukčića Kosače.
  • 1444. Susjed (tvrđava, u narodu poznata kao "Jerinin grad", na istoku kasnije Nikšicke župe) u srednjovjekovnoj župi Onogošt, iznad Gornje Zete, pominje se u latinskoj povelji, kao: "Susit honagust castello con lo contato". Godine 1448. pominje se "castrum Sozet", a 1454. kao "civitate Susied cum castris et pertinentiis".
  • 1444. Ostrog, tvrđava (u povelji: "Ostroch, castello con lo contato ali confini de Albania", odnosno "u blizini granice sa Albanijom"). Nalazila se u Gornjoj Zeti. Pominje se "casrum Ostrog" 1446. i "civitate Ostrocz cum castris et prtinentiis suis", 1454. godine. Neki smatraju da je bila na mjestu sadašnjeg manastira Ostrog ili nešto dalje (utvrđenje "Gradac", pored Perućice).
  • 1444. Soko Grad (štitarski) iznad današnjeg sela Štitara, u Gornjoj Zeti, pominje se od strane kralja Alfonsa (povelja bosanskom hercegu, Stefanu Vukčiću Kosači). Nalazio se na teritoriji vlastelinske porodice Crnojevića. Kao i Medun, vraćen je od strane bosanskog hercega Stefana (nakon njegovog prodora u Gornju Zetu) srpskom despotu, Đurađu Brankoviću. Po odmetanju od Srpske despotovine, mjesto je Stefanice Crnojevića. U narodu se naziva i "Ivan grad" (po predanju koje vezuje njegov nastanak za Ivana Crnojevića).
    kaziprst Soko grad u Štitarima / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Soko u Štitarima
Soko -štitarski:1. citadela; 2. i 8. kula; 3. cistijerna;
4. objekti stanovanja; 5. crkva; 6. ulaz; 7. vrtača

ICONX1

  • 1444. zbog približavanja Stefanice Crnojevića Mlečanima, vojska despota Đurađa Brankovića ulazi u icon tvr Medun i icon tvr Soko (Štitari).
  • 1444. icon naselje Risan (Rixano) se pominje u povelji, kao grad velikog vojvode Stefana Vukčića Kosače. Kao njegov grad, Risan se pominje i kasnije, u poveljama iz 1448. i 1454. godine.
  • 1445. pomen Očinića u kotorskim pismenima.

Novac Đurađa Brankovića
Via Wikimedia Commons by Dimitrije Davidović's book [Public domain]
  • 1445. Vojvoda Altoman, kao despotov namjesnik u Zeti, zamjenjuje Komnina i stoluje u Podgorici.
  • 1445 (8. septembra) despotov vojvoda Altoman (sa Vukom i Đurađem Biomužićem i ostalom zetskom vlastelom) odlukom (presudom) utvrđuje granicu između Hota i Mataguža.
  • 1446 (11. i 31. jula)Mrkovići (dvije ratničke družine) dobijaju povlastice od Mletačke Republike, a 23. januara 1449. ustupljeni su im i novi posjedi u predjelu Poprat.
  • 1446. Kotorani se žale mletačkom duždu franu Foskariu, da su pravoslavni zauzeli rimokatoličke crkve, te mole da se protjeraju njihovi popovi. Prevjeravanje (u pravoslavlje ) je u tom periodu uzimalo sve više maha.
  • 1447. icon war sukob patricija i pučana, u mletačkom Baru.

Žabljak Crnojevića

  • 1448. Stefan Crnojević, vojvoda je despota Srbije, Đurađa Brankovića (do 1451. godine, kada je prihvatio vrhovnu vlast Mletačke republike).
  • 1448. Andrija II, nadbiskup barski, do 1459.

ICONX1

mapabar1448
Pokušaj osvajanja grada Bara od strane
Srpske despotovine: 1. vojvoda Altoman ;
2. vojvoda Stefanica Crnojević ;
3. Paštrovići (vecina);
4. Mrkojevići (katunska ratnicka družina);
5. Mletački posjedi.

ICONX1


Mletački sud iz Bara
By Lazar Pejović [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1448. icon w (sredina jula) Bitka za Bar. U junu je vojvoda Altoman na čelu vojske Srpske despotovine, u pohodu na Donju Zetu. U sadejstvu sa snagama despotovog vojvode Stefana Crnojevića , iz Gornje Zete, zauzeti su mletački: Luštica, Bogdašići, Lješevići i solane. Grbalj priznao despotovu vlast. Bezuspješno opsjedan grad Bar (sredinom jula) zajedno sa Paštrovićima i Crnojevićima. Pobjedi Mlečana (mletački zapovjednik, Danilo Đurić, sa Hvara) najviše doprinijela ratnička družina obližnjeg katuna Mrkojevića (Mrkovića).

ICONX1


Posjedi Mletačke republike u Zeti , 1448.
By Bratislav GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/3.0) via Wikimedia Commons
  • 1448. Budoš (kod Nikšića) se pominje kao tvrđava "Castrum Budosh" , a 1454. kao "civitate Budos cum castris et pertinentiis" . Ranije utvrdjenje u Kraljevini Srbiji, propašcu Nikole Altomanovića - ulazi u sastav banovine Bosne (Tvrtka I) 1373. godine. Tvrdjava je poznata i kao "Hercegova gradina" po velikom bosanskom vojvodi i hercegu Stefanu Vukčiću Kosači.
  • 1448. Moračka gradina, pominje se kao tvrdjava "Castrum Moratsky", a 1454. kao "civitate Morachii cum castris et pertinentiis suis" . Postojala je u ranoj slovenskoj srednjovjekovnoj župi Morača (po Barskom rodoslovu, u predjelu Podgorja). Od 1373. iz satava srednjovjekovne Srbije tvrdjava je (slomom Nikole Altomanovića) prešla pod vlast banovine Bosne - Tvrtka I (kasnije, u dijelu Kraljevine Bosne: Veliko vojvodstvo Kosača).
  • 1448. icon naselje Podgorica (srednjevjekovni trg) pominje se kao sjedište Altomana, vojvode despota Djuradja Brankovića.

ICONX1


Istočni Mediteran, oko 1450. godine
By MapMaster (Own work) [CC-BY-SA-2.5 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.5)], via Wikimedia Commons
  • 1448. Već ranije odvojen od centralne bosanske vlasti, Veliki vojvoda Stefan Vukčić Kosača (uz srpskog despota, Đuradja Brankovića) kao vazal se priklanja Osmanlijama u njihovom napadu na Kraljevinu Bosnu.
  • 1448. Veliki vojvoda od Svetog Save, Stefan Vukčić Kosača - proglasio se u manastiru Mileševa "hercegom od Svetog Save". Po nekim izvorima, titulu "herceg" mu je, u smislu ukazivanja pocasti, dodijelio njemački car Fridrih III, a bila je u rangu srpske titule velikog vojvode, koju je Stefan vec nosio. (Po toj tituli Hercegovina, koja se nalazi u današnjoj Federaciji Bosna i Hercegovina - dobila je svoje ime. U Crnoj Gori, medju narodom se u upotrebi zadržao nezvaničan naziv "Stara Hercegovina", za oblasti duž sjeverozapadne granice, koje su u poznom srednjem vijeku pripadale Vojvodstvu od Svetog Save, odnosno hercegu Stefanu Vukčiću Kosači i njegovim nasljednicima - Hercegovićima.)

Srpska despotovina Đurađa
Brankovića oko 1450.

ICONX1

  • 1449. icon war pobuna u Grblju, zbog zabrane kotorske vlastele da se mogu saditi vinogradi (posijecani su još 1446) kao i preopterećenosti u proizvodji soli za Mlečane. Pridružili im se seljaci Luštice i Paštrovića, uz podršku Budve i drugih gradova pod vlašcu Mlečana. Pobunu su koordinirali sa akcijama vojske Srpske despotovine, kojoj se pridružio vojvoda Djuradja Brankovića, Stefan Crnojević.
  • 1449. oblast Zahumlja se počinje nazivati Hercegovinom (po tituli hercega Stefana Vukčića Kosače, dobijenoj od imperatora Fridriha III).
  • 1449. osnivanje radionice sukna u Novom, od strane hercega Stefana Vukčića Kosače.


Manastir Zagrađe (Piva, 1450 - 1460)
  • 1450. (oko) Petar Crnojević, sin Stefana (Stefanice) Crnojevića i brat Ivana Crnojevića, prihvata islam.
  • 1450. icon tvricon naselje (5. novembar) Bihor - prvi pomen tvrdjave i podgradja, u dubrovackom izvještaju (lat. "Bichor"). Nalazila se u srednjovjekovnoj župi Bihor, na brdu Gradina (1050 mnm) iznad rijeke Lima. Podgadje će u tursko vrijeme prerasti u kasabu.
  • 1450. (do 1460) icon crkva Saborna crkva manastira Zagrađe (Piva) podignuta od strane hercega Stefana Vukčića Kosače.
    kaziprst

Vlaška crkva, na Cetinju
(izgled nakon obnove iz 1864)
Harald Rossa [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1450. (oko) icon crkva Vlaška crkva u Cetinju ( po predanju je podignuta od pruća oblijepljenog blatom, od strane stočara Vlaha, na mjestu bogumilskog groblja -stećaka. Pronadjeni su ostaci manje, starije crkve sa kraja XVI ili pocetka XVII vijeka, oslikane freskama). Na mjestu ove starije, podignuta je nova crkva, a prepravljena je 1864. godine (današnji izgled). Vecina od 150 bogumilskih stećaka je ugradjena u temelje crkve, prilikom njenog obnavljanja (dva još uvijek stoje na ulazu u hram).
    kaziprst Stećak sa Cetinjskog polja Vlaška Crkva -Cetinje Vlasi u Crnoj Gori / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1451 (jul) Stefanica (Stefan) Crnojević (preko kotorskih izaslanika) traži sporazum sa Venecijom, radi prestanka neprijateljstva.
  • 1451. vojvoda Ivan Crnojević se priklanja Mletačkoj republici. Kotoru i Mlečanima je prišao uz određene uslove. Od Mlečana dobija njihovu titulu vojvode, a od Kotora dokument o povlasticama: prihode od carina i solana u Grblju, kuću u Kotoru i platu od 800 dukata godišnje, ako umiri Grbljane.
  • 1451. sukob u porodici Crnojevića i dalje je prisutan, ali Stefan svojoj braći (Kojčinu i Đurašinu) i njihovim potomcima uspijeva oduzeti imanja , uz saglasnost Mletačke republike.


Sultan Mehmed II Osvajač (od 1451 - 1481)
by Gentile Bellini (Cropped).png - Gentile Bellini [Public domain], via Wikimedia Commons

ICONX1

  • 1451. icon vladar Mehmed II Osvajač (1432 - 1481) osmanski je sultan do 1481. godine.

ICONX1

  • 1451. Zetom vladaju Crnojevići, trideset godina poslije poslednjeg vladara Zete iz nekada suparničke porodice Balšić. icon vladar Stefan (ili Stefanica) Crnojević - prvi je vladar Zete (Crne Gore) iz vlastelinske porodice Crnojevića. Na vlasti je je od 1451 - 1464/65. godine. Sin je Đurađa i praunuk Crnoja Djuraševića (rodonačelnika porodice). Bio je oženjen sestrom Djerdja Kastriota Skenderbega (1404-1468) sa kojom je imao sinove: Ivana i Đurađa (o kome nema podataka, kao ni o njegovom potomstvu). Mletačka republika ga, aktom iz 1451. godine, priznaje kao legitimnog vladara, dajući mu godišnju platu , a 1452. i zvanje mletačkog vojvode.
    kaziprst Srednjovjkovni grobovi Crnojevića / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Srednjovjkovni grobovi Crnojevića / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Srednjovjkovni grobovi Crnojevića / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Lokacija manastira Kom / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

Crnojevića (rodoslovi)

Loza Crnojevića (1) Loza Crnojevića (2) Loza Crnojevića (2b)

ICONX1


Bombarda, oko 1450 godine
By PHGCOM [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1451. icon w Rat Herceštva Stefana Vukčića Kosače sa Kotorom i Dubrovnikom, traje do 1454. godine. Na stranu Dubrovnika staje bosanski kralj Stefan Tomaš Ostojić i hercegov sin Vladislav, kao i neki bosanski vazali.
  • 1451. icon war poraz vojske despota Đurađa Brankovića (vojvode Altomana) u sukobu sa Stefanom Crnojevićem.

ICONX1

  • 1452. ratničke družine katuna iz Gornje Zete: Malonšića, Pješivaca, Bjelopavlića i Lužana, prelaze na stranu Stefanice Crnojevića. Granica Gornje Zete Crnojevića se širi do rijeke Morače.
  • 1452. icon w nastavak sukoba Stefanice (Stefana) Crnojevića i srpskog despota Djuradja Brankovića, koji je želio vrhovnu vlast nad Zetom i protivio se njenom približavanju Mletačkoj republici.
  • 1452. (februar) Stefan Crnojevic, u Kotoru od Mletačke republike prima znake vojvodskog dostojanstva, uz polaganje zakletve Mlečanima.
  • 1452. mada je od Republike despotovom vojvodi Ivanu Crnojeviću data i titula mletačkog vojvode, po dolasku na vlast on kao najvišu - koristi domaću vladarsku titulu "gospodar" ili "gospodin". Domaće titule vojvode su u Zeti ostale za najviše Ivanove činovnike. Kasnije, u XIX vijeku, titulu "gospodar" će koristiti i crnogorski knjaževi, Danilo I i Nikola I Petrović.

ICONX1

  • 1452. (mart) nakon što je 40 Grbljana pozvano na pregovore o miru kod vojvode Stefana Crnojevića, ovaj ih je sve uhapsio i svezane ih poslao u Kotor (gdje su 33 bila obješena). Potom je voska Stefana Crnojevića (pomognuta odredima iz Kotora) spalila Grbalj i sasjekla seljacima vinograde. Grbljanima su povećane dažbine.

Polozaj Zabljaka Crnojevica
SVG /CC-BY-SA-3.0
  • 1452. (proljece) icon war Zauzimanje tvrdjave Žabljak Crnojevića, od strane srpskog vojvode Altomana.
  • 1452. icon war Sukob kraj Skadarskog jezera: snage Đurađa Brankovića (vojvoda Toma Kantakuzin) primorane su na povlacenje pred Crnojevićima.

ICONX1

  • 1452. icon war Pred Podgoricom, Stefan Crnojević je slomio otpor medunskog vojvode Miloša, pa dredi Srpske despotovine napuštaju ovaj trg (u koji je bio stacioniran despotov vojvoda Altoman). Srpska despotovina zadržava u svojim rukama obližnju tvrdjavu Medun (Gorska župa). Zastava Mletačke republike, razvijena je u Podgorici.

ICONX1


Johan Gutenberg
Derivative work -
By User:Shizhao, User:Liberal Freemason [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1452. Johan Gutenberg u Majncu otvara svoju štamparsku radionicu, u kojoj primjenjuje novu tehnologiju štampanja knjiga. Četrdeset godina kasnije, u Crnoj Gori će raditi prva državna štamparija u Evropi (sa prvom štampanom knjigom na slovenskom jugu).

ICONX1

  • 1452. (krajem) oslobodjenje Ivana Crnojevića, sina Stefanice Crnojevica, koji se deset godina nalazio kao talac kod moćnog bosanskog vojvode, Stefana Vukčića Kosače. Oslobodjenje je izvršeno zauzimanjem Mletačke republike, zbog zasluga njegovog oca u borbi protiv despota Djuradja.
  • 1452. Herceg i veliki vojvoda Stefan Vukčić Kosača daje gospodaru Zete,vojvodi Stefanu Crnojeviću - pet katuna, od kojih i "Ozrihne" (Ozriniće).
  • 1453. icon war osmanski sultan Mehmed II (El Fatih) osvaja Konstantinopolj (Carigrad).
  • 1453. (17. maja) na inicijativu zetskog mitropolita Josifa, djakon Damjan je napisao i sastavio zetsku verziju "Vlastareve sintagme" (vizantijski pravni spomenik iz XIV vijeka) na 342 papirna lista, u mjestu Kopornija (u srednjovjekovnoj Zeti).

Žabljak Crnojevića
By William Le Queux (1864-1927) (An Observer in the Near East) [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1453. (sredina) icon tvr Žabljak Crnojevića (prva pismena svjedočanstva o tvrdjavi, u nekom mletačkom izvještaju) . Pretpostavlja se da je ova utvrda u Podluškoj župi, postojala od sredine X vijeka. U XIV i pocetkom XV vijeka , na teritoriji je vlastelinske porodice Crnojevića, u okviru Zete Balšića, a zatim pod vlašcu srpskih despota Lazarevića i Brankovića. Prestonica je Zete Crnojevića, do 1478. godine , kada pada pod vlast Osmanlija.
    kaziprst History of Montenegro - Istorija Crne Gore - Žabljak Crnojevića History of Montenegro - Istorija Crne Gore - Žabljak Crnojevića
  • 1453. u Soko Gradu (štitarskom) boravi mletacka posada iz primorja Donje Zete (kao saveznici Stefanice Crnojevića).
  • 1453. Jezera (Durmitor) kao mjesto pregovora o miru , izmedju Velikog vojvode i hercega, Stefana Vukčića Kosače i poslanika iz Dubrovnika.
  • 1454. srpski despot Djuradj Branković je primoran da zanemari izgubljene oblasti Despotovine (dio Gornje Zete pod Crnojevićima) i u potpunosti se posvećuje odbrani od Turaka (Mehmed II).
  • 1454. Ugovorom između Osmanske imperije i Mletačke republike , između stalog, omogućeno je Gornjoj Zeti vojvode Stefana Crnojevića, da legalizuje mletačku zatitu nad svojom teritorijom.
  • 1455. icon war osvajanje tvrdjave i trga Bihor (Despotovina Srbija) od strane Osmanlija.
  • 1455. (oko) icon war prvi pad posjeda hercega Stefana Vukčića Kosače : trga Pljevlja i tvrdjava Kukanj i Koznik pod vlast Osmanlija (Mehmed II).

ICONX1

  • 1455. (oko) icon war pad Onogošta (kasnijeg Nikšica) pod osmansku vlast Mehmeda II Osvajaca. Po predanju, kod osvajanja Onogošta, najprije je stradala tvrdjava i podgradje Moštanica "na sat hoda od Nikšića" na putu prema Primorju.

ICONX1


Po mletačkom spisku katuna Gornje Zete
(bez oblasti vlastelinskih posjeda
Crnojevića) oko 1455. godine

CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) via Wikimedia Commons
  • 1455. mletački Spisak katuna Gornje Zete ( bez katuna na posjedu Crnojevića, ciju samostalnost nije dozvoljavala ova vlastelinska porodica, niti su željeli davati podatke o selima, zbog uvida u broj vojno sposobnih ljudi). U ovom spisu se pominju: Mataguži, Hoti, Grlje, Lužani, Podgoričani, Grude, Kurec, Kuči, Piperi, Bušati, Stankovići, Grnci, Malonšići, Bjelopavlići, Pješivci, Tuzi, Nikšići, Krusi i Spatar. Pretpostavlja se da su Vasojevići u to vrijeme već bili odseljeni, van podrucja Meduna, koje se graničilo sa Gornjom Zetom, pa se ne pominju.

ICONX1

  • 1455. (6. septembra) na zetskom Zboru u Vranjini, pred osmanskom opasnošću, uz saglasnost 51 predstavnika zetskih oblasti, Stefanica Crnojević (zetski gospodar i veliki mletački vojvoda) ugovorom priznaje vrhovnu vlast Mletačke republike.
  • 1455. po dogovoru Mlečana i zetske vlastele, mitropolit iz Krajine (u Manastiru sa crkvom Uspenja Bogorodice) ima duhovnu jurisdikciju na podrucju Zetske miropolije.

Prvobitni posjedi porodice Crnojević
(crveno) u Gornjoj Zeti
GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/3.0) via Wikimedia Commons
  • 1455. područje katuna Bjelopavlića u sastavu države Crnojevića. Potom je jedan dio Bjelopavlića bio u sastavu posjeda hercega Stjepana Vukčića Kosače (da bi od 1477. bio upisan u dio nahije Zeta, Hercegovačkog sandžaka).
  • 1456. icon naselje Nikolj - Pazar se navodi kao trgovinsko središte u stalnom usponu. U tom smislu se pominje i 1458. kada pada pod Osmanlije. Postepeno će preuzimati primat od trga i kasnije kasabe Bihor, ali ce se i sam kasnije utopiti u obližnje, novo naselje, Bijelo Polje (tur. Akova).
  • 1456. (jul) Sultan Mehmed II je sa vojskom pod zidinama Beograda.
  • 1456. icon umrli 1icon vladar (24. decembar) smrt despota Srbije, Djuradja Brankovića.

ICONX1

  • 1456. tvrdjava Medun ustupljena Osmanlijama od strane Miloša, vojvode despota Đurađa Brankovića.
    kaziprst

youtube.com/Medun

  • 1457. icon war osvajanje Podgorice i većeg dijela Gornje Zete, od strane Osmanlija (Mehmed II).

Pečat Ivana Crnojevića
  • 1457. Riječki grad. Kao odgovor na početak izgradnje turske tvrdjave icon tvr Depedogen (u trgu Podgorica) Ivan Crnojević počinje izgradnju tvrdjave icon tvr Rijeckog Grada, na Obodu (kao rezervna pozicija u slučaju osmanskog osvajanja utvrđenog Žabljaka). Za života Ivana Crnojevića, ime Obod mijenja se u icon naselje Rijeka Crnojevića. Prijestonica je države Zete nakon pada Žabljaka, 1478. pa do 1481. godine, sa manastirskom crkvom sv. Nikole (sjedištem zetske mitropolije). U Obodu je radila prva južnoslovenska štamparija, osnovana od strane gospodara, Djuradja Crnojevića.
  • 1457. Frančesko Foskari, mletački dužd, abdicirao pod pritiskom Savjeta desetorice. Na položaju bio od 15. aprila 1423. godine.
  • 1457. Mletački dužd, Pasquale Malipiero, do 1462. U njegovo vrijeme dolazi do konačnog pada Srpske despotovine pod osmansku vlast (Mehmed II Osvajač).

ICONX1

  • 1458 (26. jula) prvi pomen Crne Gore na domaćem jeziku (u Kotorskom arhivu).

ICONX1

  • 1459. icon war pad Despotovine Srbije pod osmansku vlast (Mehmed II).

ICONX1

  • 1459. Lovro II, nadbiskup barski, do 1460.
  • 1459. prvi pomen Dobra (Dobrdsko selo) u kotorskim notarskim knjigama.

  • 1460. Marko, nadbiskup barski, do 1461.

Citadela u Budvi
By Bratislav Tabaš (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons
  • 1460. Nikola Mainjanin, rodom iz Maina, kod Budve, nakon učešća u crkvenom saboru u Mantovi, poslat od strane pape Pia II kao izaslanik u Bosnu, kod kralja Stjepana Tomaševića. Godine 1461. od pape je imenovan za modruškog biskupa (od tada je poznat kao Nikola Modruški ili Nicolaus Modrussiensis). Ponovo je , 1462. bio papin izaslanik u Bosni, a 1463. kod ugarskog kralja Matije Korvina, u Budimu. U službi Svete stolice, umro je 1480. godine, u Rimu.
  • 1460. Božidar Vuković Podgoričanin, rođen u Đulićima (kod tadašnje Podgorice).
    kaziprst Štampana stranica Oktoiha, Božidara Vukovića Podgoričanina (nastao u Veneciji)/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Božidar Vuković / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Božidar Vuković / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Božidar Vuković / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Starčeva Gorica - Božidar Vuković / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Božidar Vuković / Starčevo - History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1461. Gusinje. Naselje osnovano po osmanskom osvajanju oblasti. Od 1461 - 1590. godine, osmanski upravitelji (dizdari) Gusinja, Plava i Bihora - najprije su Omeragići, potomci Omer-age, odnosno Deda Salje, katolika iliro-romanskog porijekla, koji je primio islam i osnovao naselje. Najstarija mahala u Gusinju je Omeragića, a iz kasnijih vjekova su mahale: Bekteševića (nakon 1495) Ibrahimagića, Cekića (nakon 1625) Radončića (nakon 1636) i Hotska (nakon 1645).
  • 1462. Šimun Vosić, nadbiskup barski, do 1473.

ICONX1


Sablja Mehmeda II Osvajača
By Gryffindor (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0-2.5-2.0-1.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Common
  • 1462. (1. septembra) icon war Bitka kod rijeke Breznice (danas Ćehotina) u blizini trga Pljevlja i poraz vojske Hercegovine Stefana Vukčića Kosače, u sukobu sa Turcima sultana Mehmeda II Osvajača. Bitka se dogodila u vrijeme unutrašnjeg rata u Hercegovini - između hercega Stefana i njegovog sina Vojislava (oko obećane međusobne podjele zemlje u Hercegovini) što je olakšalo prodor Osmanlija. Turci su privremeno osvojili župu Breznicu. Podatke o ovoj bici bilježi ljetopis manastira Svete Trojice, kod Pljevalja.
  • 1462. Mletački dužd, Cristoforo Moro, do 1471. U njegovo vrijeme Kraljevina Bosna je pala pod osmansku vlast, mletački Senat dao dozvolu da Stefanica Crnojević zauzme Medun (1463) protiv mletačke vlasti u Budvi izbila pobuna, Ivan Crnojević postao gospodar Zete (1465) i Mletačka republika sklopila mir sa njom (1466).
  • 1463. icon war pad Kraljevine Bosne pod osmansku vlast.
    1463. icon umrliicon vladar Stefan Tomašević, poslednji kralj Bosne, pogubljen po naredjenju sultana Mehmeda II Osvajača (nakon kraljevog pružanja otpora pod Ključem i prekršenog sultanovog obećanja da ce biti pušten po predaji utvrdjenja).
    1463. osnovan je osmanski Bosanski sandžak, sa sjedištem u Sarajevu (Vrhbosna).
  • 1463. Statut kotorske mornarice (srednjovjekovne staleške bratovštine).
  • 1463. (oko) rođen prvi crnogorski i južnoslovenski štampar, jeromonah Makarije.
  • 1463. mletački Senat daje saglasnost da Stefan (Stefanica) Crnojevića zauzme Medun ("ključ obiju Zeta").
  • 1463. Povraćaj Pljevalja i župe Breznica. Stefan Vukčić Kosača, na kratko vrijeme, uzima od Turaka ovu oblast Hercegovine.

Detalji nadgobnih ploča Crnojevića
(vojvode Stefana i gospođe Mare)
u Manastiru Kom, na Skadarskom jezeru
  • 1464. icon umrli 1icon vladar (ili pocetak 1465) smrt Stefana (Stefanice) Crnojevića, vojvode i gospodara Gornje Zete. Sahranjen je u porodičnoj grobnici, na ostrvu Kom (Skadarsko jezero).
  • 1465. konačno osvajanje Pljevalja i župe Breznica, od strane Turaka. Formira se turska nahija Kukanj, a Taslidža će kasnije biti novi, službeni naziv za proširena Pljevlja (koja su kao srednjovjekovni trg Breznica imala svega nekoliko desetina kuća). Osmanlije se do 1465. učvrsćuju u hercegovoj zemlji , do okoline grada Novog. (Njegov grad Novi, u posjedu nasljednika Hercegovića, konačno ce pasti pod Osmanlije, tek dvadeset godina kasnije, 1483).
  • 1465. icon war pobuna stanovništva Budve protiv vlasti Mletačke republike.
  • 1465. prvi pomen vojvode kao starješine Banjana (katun, od XVI vijeka pleme).
  • 1465. icon war podaci o padu Grahova (Veliko herceštvo Kosača) pod osmansku vlast.
  • 1465. (oko) icon war Soko (u Pivi) pada pod vlast Osmanlija, kao i cijela oblast Stefana Vukčića Kosače.
  • 1465. icon war osmansko osvajanje cijele zemlje (herceštva) Stefana Vukčića Kosače, osim grada Novog (Herceg Novi) sa župom Dracevicom i Donje Neretve.

ICONX1

 grb sa pecata Ivana crnojevica 1485  grb Crnojevica priblizno Oktoihu
Grb sa pečata Ivana Crnojevića (1485)
i grb Crnojevića (približno grbu iz "Oktoiha")

  • 1465. icon vladar Vojvoda Ivan Crnojević, poznat i pod imenom Ivan-beg, postaje gospodar Zete. Vlada do svoje smrti, na Cetinju, 1490. godine . Sin je prvog gospodara Zete iz dinastije Crnojevića, Stefanice (Stefana) Crnojevića. U pocetku vladavine je napustio politiku svoga oca, koja se zasnivala na dobrim odnosima sa Mletačkom republikom.
    kaziprst Crnojevići / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Vrijeme Ivana Crnojevića / Istorija Crne Gore


Monogram Ivana Crnojevića
Author:Petar Crnojevic/Wikipedia
  • 1465. icon w(proljece) napad Ivana Crnojevića (sa odredima iz Grblja i Paštrovića) na mletački Kotor.
  • 1465 (22. april) od mletačkog Senata glava Ivana Crnojevića je ucijenjena na deset hiljada mletačkih lira.
  • 1466. sklopljen mir izmedju Zete i Venecije ,najviše zbog bliske osmanske opasnosti (Mehmed II Osvajač). Zbog redovnog ubiranja poreza i primoravanja na pokornost, u Zeti je Ivan od lokalne vlastele uzimao sinove - kao taoce. Mletačka republika mu je isplaćivala godišnju novčanu pomoć i priznavala mu vojvodsku titulu. On se za uzvrat odrekao pretenzija na mletačke posjede u Primorju.
  • 1466. icon umrli 1icon vladar smrt velikog vojvode i hercega Stefana Vukčića Kosače (22. maja, u Novom) . U vrijeme smrti, gospodario uskim primorskim područjem, sa Novim (Herceg Novi).

Obilježja Kosača /History of Montenegro - Istorija Crne Gore


Tvrđava Forta Mare u Herceg Novom
By Hons084 (Own work) [CC-BY-SA-4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)], via Wikimedia Commons
  • 1466. icon vladar Herceg od sv. Save, Vlatko Hercegović (? - Rab, 1489) sin Stefana Vukčića Kosače, upravlja Novim i Risnom. Drugi sin Vladislav Hercegović, kao veliki vojvoda, upravlja krajevima u sjevernoj Bosni. Izgubivši teritorije od Turaka, Vladislav se povlači u Ugarsku, u kojoj mu kralj daje na upravu Veliki i Mali Kalnik.
  • 1469. mir hercega Vlatka Hercegovića sa Osmanlijama.
  • 1469. Taslidža (sa 72 doma) navodi se kao turski naziv trga, uporedo sa nazivom Pljevlja (osmanski defter).
  • 1469. Grbalj je pod okriljem Turaka (nakon nekoliko pobuna kmetova protiv kotorskih zemljovlasnika) . Od 1497. godine - osmanski carski has, do 1647. (kada ga osvaja Mletačka republika, u Kandijskom ratu).

ICONX1

  • 1470. osnovan osmanski Hercegovački sandžak, sa sjedištem u Foči.

ICONX1


Zlatna lira Mletačke
republike (1471 - 1473)
Sailko [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1471. Mletački dužd, Niccolo Tron, vladao je do 1473. godine (u to vrijeme datirana je najstarija mletačka intervencija na zidinama Kotora) dužd Niccolo Marcello, od 1473. do 1474 (dato mletačko plemstvo Ivanu Crnojeviću i njegovoj djeci) i dužd Pietro Mocenigo, od 1474. do 1476. godine (neuspio napad Osmanlija na Skadar)
  • 1471. Najstarija mletačka intervencija na zidinama grada Kotora: kula - bastion, na Gurdiću. Današnji izgled vrata grada Kotora (kod Gurdića) dorađivan je u kasnijim vjekovima. Po nekim mišljenjima, okvir unutrašnjih vrata datira iz XIII vijeka, a postavljen je u zid iz XV vijeka.
  • 1471 (17. jula) u namjeri osvajanja turskih teritorija, od strane hercega Stefana i vojvode Ivana, potvrđene buduće granice između Crne Gore (Crnojevića) i Hercegovine (Kosača-Hercegovića).

Drzava Crnojevica

ICONX1

  • 1471. Ivan Crnojević se nakon velikog pritiska obavezuje na vazalstvo i plaćanje godišnjeg danka Turcima, u iznosu od 700 dukata. Mlečani su uporni u tome da ga pridobiju na svoju stranu, zbog opasnosti po Primorje i njihov grad Skadar.

Drvena (Stara ili Carigradska)
džamija, u Plavu (1471).
Današnji izgled
By Ogixxl at Serbian Wikipedia [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1471. icon dzamija Drvena (Stara ili Carigradska) džamija, u Plavu (današnji oblik dobila je u XVIII vijeku). U vrijeme izgradnje, odmah po osvajanju župe Plav od strane Osmanskog carstva, služila je za potrebe vojske u Plavskom vilajetu - Bihorskoj kazi (u okviru Skenderije, odnosno Skadarskog sandžaka). Oko nje pocinje formiranje kasnijeg naselja Plav.
  • 1473. (24. februara) Ivan Crnojević i njegova djeca odlukom Velikog vijeća, dobijaju plemstvo Mletačke republike, obećanje vojne pomoci, eventualnog utočišta i godišnju subvenciju od 600 dukata. Za uzvrat , gospodar Zete se obavezuje da uz mletačku pomoć organizuje otpor prema Turcima.
  • 1473. Ivan Crnojević prestaje da plaća danak Osmanskom carstvu.
  • 1473. Stefan II Teglatije, nadbiskup barski, do 1485.
  • 1473. icon war osmanska vojska Mehmeda II Osvajača zaposijeda krajeve na lijevoj obali rijeka Morače i Zete.
  • 1473. početak gradnje Crkve Sv. Stefana, u Novom (H.Novi) kao dar (hercegu Stefanu Vukčiću Kosači) od strane Dubrovnika.
  • 1474. Ivan Crnojević traži od mletačkog Senata da ostane gospodar Gornje Zete, ako uspije da je oslobodi od Osmanlija "od jednog kraja do drugog, tj. od Kruševa do Ostroga" (da uno cavo fino I altro, zoe da Chussevo fin a Ostrog . ..)

Bombarda (XV vijek)

ICONX1

  • 1474. icon w neuspio napad Osmanlija na mletački Skadar, zahvaljujući pomoci braniocima grada : oko 8000 vojnika Ivana Crnojevića se, na poziv Mletačke republike, sukobilo sa 12000 Turaka, u planinskoj oblasti, uz Skadarsko jezero.

Ostaci Depedogena
(Ribnica; Stari Grad) u Podgorici
licenses/by-sa/3.0, via Wikimedia Commons
  • 1474. icon dzamija gradnja Mehmed-hanove džamije, u sklopu početka izgradnje osmanske tvrdjave icon tvr Depedogen (u Podgorici). Na području Podgorice, tokom sljedeca četri vijeka, izgradjene su još i džamije: Skender čauševa (Starodoganjska) džamija, kraj XV vijeka; Glavatovićeva, iz 1593 (Jusuf-age Glavata, stradala u bombardovanju, 1943) džamija u Golubovcima (Jusuf-age Glavata) kao i džamije u Berislavcima i Tuzima (1945 urušena) sa pocetka XVIII vijeka; džamija Osmanagića, kraj XVIII vijeka; džamija u Dinošima, 1770; Dračka džamija , iz 1775; Hadrovića džamija (srušena 1956) i Vranjska džamija, iz 1830.
    Vidi još: History of Montenegro - Istorija Crne Gore - Akča Mehmeda II
  • 1474. štampani govor Nikole Mainjanina (Maine, 1427 - 1480) modruškog biskupa, teologa i memoariste - na sahrani kardinala svetog Siksta, u Rimu. Autor je prvog štampanog teksta kod Južnih Slovena, a ostala djela su mu sačuvana samo u rukopisima.
  • 1476. Mletački dužd,Andrea Vendramin, do 1478.
  • 1476. (vjerovatno u ljeto) do marta 1478. godine, Vlatko Hercegović i njegov zet Ivan Crnojević se nalaze u neprijateljstvu. Zeta zauzima neka mjesta, a herceg se povlači se u Novi. Preko svog mlađeg brata Ahmeda (ranije Stefan Hercegović Kosača) sada osmanskog državnog zastavnika (koji se kao vazalni jemac, primivši islam, već školovao kod Osmanlija) Vlatko nastoji da poboljša odnose sa Turcima, šaljući kod sultana i poslanstvo (1477).
  • 1477. Treći sin Stefana Vukčića Kosače, Stefan Hercegović Kosača (Novi 1459 – Kizilčol, 1517) prvi put se javlja pod imenom Ahmed (ferman sultana Mehmeda II). Oko 1470. je bio poslat Osmanlijama, kao jemac svog oca, sultanovog vazala, pa je nakon naučenog turskog jezika i islamskog školovanja u Carigradu i Enderunu - primio islam. Od 1478. državni je zastavnik – mirialam. Ženidbom sa ćerkom sultana Bajazida II, karijera mu napreduje. Kao Hersekzade (ili Hersekli) Ahmed-paša, služio je tri osmanska sultana i učestvovao u osvajačkim pohodima. Od 1497 – 1516. godine – pet puta je imenovan za velikog vezira. Glavni je amiral osmanske flote (od 1506 – 1511). Njegova polusestra Katarina (Blagaj, 1425 – Rim, 1478) ćerka Jelene Balšić-Kosače - bila je pretposlednja kraljica Bosne (do 1461).

Natpis sa medaljona Ivana Crnojevića
  • 1477. napad Ivana Crnojevića na tada osmanski Onogošt, ranije pod vlašću Hercegovića (iz deftera za Hercegovački sandžakat: IBA Tafu defteri 5 m list 271v).
  • 1477. icon w pohod sultana Mehmeda II na sjevernu Albaniju i nanošenje velikih gubitaka crnogorskim snagama, prilikom upada otomanskih odreda u Crnu Goru.
  • 1477. osmanski defter za Hercegovački sandžak (Tapu defteleri, br.5).
  • 1477. Osmanska Taslidža (Pljevlja) kao trg prosječne veličine, bez utvrđenja, ima 101 domaćinstvo (oko 500 stanovnika). U njoj se naplaćivala carina, a lokalnu upravu su vršila dva kneza: "dva vojnuka" (vojnika) Radoslav i Radivoj (preostala lokalna vlastela iz vremena Hercegovine Stefana Vukčića Kosače, kojima su ostavljena imanja).
  • 1477. po osmanskom defteru, u Gornjoj Morači je upisan džemat vojvode Radosava sa 52 kuce, a u Donjoj Morači dva džemata sa 69 kuca. Tada se u Donju Moraču doselio i džemat Bogića (možda legendarnog vojvode) iz Onogošta.
  • 1477. po prvom turskom defteru, Piva i Banjani čine jednu administrativnu cjelinu.

Giovanni Mocenigo, dužd
Domenico Tintoretto [Public domain],
via Wikimedia Commons
  • 1478. Mletački dužd, Giovanni Mocenigo, do 1485.
    Sklopio je mir sa Osmanskim carstvom, 1479. godine i izgubio Kroju, Drivast i Skadar. U njegovo vrijeme (1479) Crne Gora je prvi put pala pod osmansku vlast (do 1481).
  • 1478. icon war grad Kroja pada pod Osmanlije.
  • 1478.(septembar) icon war pad mletačkog Drivasta pod Osmanlije.

ICONX1

  • 1478. icon w Osmanlije osvajaju icon tvr Žabljak (prijestonica Crnojevića) u sklopu osiguranja (sa crnogorske strane) turske ofanzive na Skadar.

ICONX1

  • 1478. Obod (Riječki grad) je nova prijestonica Crne Gore.
  • XV v. icon dzamija džamija sultana Mehmeda II El-Fatiha, na Medunu.
  • 1478. uvodjenje prvog zlatnog novca Otomanske imperije (Mehmed II). Srebrni osmanski novac, sitna akča (aspra) kovana je od strane bega (vođe) Orhana I, od sredine XIV vijeka (prisutna do kraja XVII vijeka). Bakarni osmanski novac "mangir" , uvodi sultan Murat I (vladao od 1359 - 1389).

ICONX1


1880. godina. Ostaci osmanske
tvrđave Mehmeda II Osvajača
- Depedogen (Ribnica) u Podgorici
(građena od 1474 - 1478)
  • 1478. Depedogen, osmanska tvrđava. Završetak njene gradnje, u srednjovjekovnom trgu Podgorici. U narodu poznata kao Stari Grad ili Ribnica (gradjena od 1474-1478).
    kaziprst Depedogen u Podgorici/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1478. Staniša Crnojević, najmladji sin crnogorskog vladara Ivana Crnojevića, sa djelom vlastele upucen na školovanje u Carigrad. Staniša je u Carigradu prihvatio islam, završio visoke škole i promjenio ime u Skender-beg Crnojevic.
  • 1479. sporazum o predaji mletačkog Skadra Mehmedu II.
  • 1479. u Skadru, sultan Mehmed potvrđuje povlastice i imanje manastira sv. Nikole na Vranjini.
  • 1479 (nakon pada skadarske tvrđave) djelovi katuna i ratničkih družina Mrkovića se odmeću od Mlečana i traže novog zaštitnika (Otomansko carstvo) iz razloga sigurnosti i omogućavanja dalje obrade svog zemljišta u okolini grada Skadra.

ICONX1

  • 1479. icon w Prvi pad Crne Gore: ofanziva Turaka i povlačenje gospodara Ivana Crnojevića sa porodicom i dvorskom vlastelom (preko Kotora i Venecije) u Italiju.


Prvo tursko osvajanje Crne Gore
Crnojevića, 1479. godine. Oslobodjena
je 1481. godine. Od 1482 (za Bajazita II)
prinuđna je na status vazalne države,
do izgnanstva Đurađa Crnojevića, 1496.
Nakon toga je pod nadzorom skadarskog
sandžak-bega.


  • 1480. (oko) Porodici Maramonte (Balšić) koja je imala posjede sa druge strane Jadranskog mora, u Apuliji, gubi se svaki trag.

ICONX1

  • 1481. Oslobođenje Crne Gore. Nakon unutrašnjih sukoba i krize u Turskoj (po smrti sultana Mehmeda II Osvajača) Gospodar Crne Gore se vraća iz Italije, protjeruje malobrojne turske snage i obnavlja vlast na svojoj teritoriji.

Sultan Bajazit II (od 1481 - 1512)
[Public domain], via Wikimedia Commons

ICONX1

  • 1481. osmanski sultan icon vladar Bajazit II (1447 - 1512) do 1512.godine (stariji sin Mehmeda II Osvajača). Vodio je velike ratove protiv Ugarske, Poljske, Mletačke republike i Persije. Doveo je Osmansko carstvo do moćne pomorske sile. Abdicirao je u korist sina Selima I.

ICONX1

  • 1481 (proljeće) upad hercega Vlatka Hercegovića u Bosnu (koristeći promjenu na turskom prijestolu) ali se nakon poraza povlači u utvrđeni Novi (Herceg Novi) odbranivši ga uz pomoć 400 ugarskih vojnika kralja Matije Korvina.
  • 1481 (novembar) ponovna opsada Novog (Herceg Novi) od strane Osmanlija.
  • 1482. icon w pad Risna (Boka) grada Vlatka Hercegovića - pod osmansku vlast sultana Bajazita II.
  • 1482 (januar) icon w predaja Novog (Herceg Novi) Osmanlijama sultana Bajazita II. Osvojen je od strane hercegovackog sandžak-bega, Ajaša. Vlatko Hercegović od Osmanlija dobija na upravu malo područje, u predjelu ranijih posjeda svog oca, do 1486. godine, kada se sa porodicom povlači na mletački Rab. Njegovi osiromašeni potomci se pominju sve do početka XVII vijeka.
  • 1482. Cetinje, nova prijestonica Crne Gore. Dvor Ivana Crnojevića, na Cetinju, uništen je prije 1650. godine.

montenegrina.net / Radoslav Rotković: Sazdanje Cetinja, Leksikografski zavod - Titograd, 1984.

ICONX1

  • 1482. do 1512. gradjena icon dzamija džamija sultana Bajazid Velida, u Novom (Donji grad). Sada je crkva sv. Arhandjela Mihaila. Za vrijeme osmanske dominacije, u Herceg Novom i okolini ce postojati sedam džamija. Džamija u donjem gradu je kasnije pretvorena u crkvu sv. Jeronima, a Sinan-pašina džamija se nalazila u novkoj tvrdjavi.
  • 1482. zahtjev Turaka katunu (i nahiji u Skadarskom sandžaku) Mrkojevića za naplatu danka, odmetanje katuna od osmanske vlasti, ali i odbijanje mletačkog Bara da im pruži pomoć. Zbog toga ce biti česti sukobi izmedju Mrkojevića i Barana (patricijata). Tek padom mletačkog Bara, 1571. godine, Mrkojevići su bili prinudjeni da redovno isplaćuju danak.

ICONX1

  • 1482. icon vladarnovi sultan Bajazit II prihvata mletačkog vojvodu Ivana Crnojevića kao vazalnog gospodara Crne Gore , imenuje ga "sakupljačem haraca" u Crnoj Gori (700 dukata godišnje) i ostavlja mu potpunu unutrašnju autonomiju. Sa tim dvojnim titulama (mletačkim i turskim) Ivan će vladati do kraja života.
  • 1482. pomen Cernice (župa Crmnica) kao i sela Tomića (u Brčelima) nazvanom po istoimenom bratstvu (povelja Ivana Crnojevića).
  • 1482. selo Sotonići se pominju u povelji Ivana Crnojevića.
  • 1482. pominje se Mahinsko polje (Maine) kao zapadna granica države Ivana Crnojevića.

Mletačka republika i njeni posjedi
at it.wikipedia [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0-2.5-2.0-1.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], from Wikimedia Commons
  • 1482. (posle) icon dzamija sagrađena džamija u icon tvr Risanskoj tvrdjavi.

ICONX1

  • 1483. granice Crne Gore su bile : ostrvo Vranjina - rijeka Morača - rijeka Zeta - Ostrog - Budoš - Pusti lisac - Crkvice - iznad Risna - planinskim vijencem do Lovćena - Pobori - morska obala (pretpostavlja se, izmedju današnjeg Miločera i Svetog Stefana). Grbalj (solane) Paštrovići i Crmnica su bili samo pod nominalnom vlašcu gospodara Crne Gore.
  • 1484. pominje se Vavila (? - 1512 do 1520) kao vikarni episkop mitropolita Visariona (kasnije i sam mitropolit zetski, od 1493). Sa Visarionom je pomenut i u osnivačkoj povelji (Ivana Crnojevića) Cetinjskog manastira (januara, 1485).

Ostaci Manastira Crnojevića
iz XV vijeka i kasnija Dvorska
crkva (1890) na Cetinju

ICONX1

Cetinjski manastir Crnojevića u Oktoihu petoglasniku
Cetinjski manastir Crnojevića
u Oktoihu petoglasniku

ICONX1

  • 1484. icon crkva Ivan Crnojević podiže Manastir na Cetinju. Osnivačka povelja Hrama Roždestva presvete Bogorodice datira od 4. januara 1485. godine.
    kaziprst Cetinjski manastir sa crkvom Rođenja Bogorodice na Ćipuru/History of Montenegro - Istorija Crne Gore 3d Rekonstrukcija - Cetinjski manastir / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Cetinjski manastir sa crkvom Rođenja Bogorodice na Ćipuru/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir Crnojevića / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Branislav Borozan: Skriveni iskaz gravure iz cetinjskog Oktoiha


Grb Crnojevića na kapitelu
cetinjskog Manastira (1484. godina)
By Lazar Pejović [Public domain], via Wikimedia Commons

3D Manastir Ivana Crnojevića na Cetinju/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore

  • 1485. Zakonik (Sud Carski i patrijaršijski) gospodara Ivana Crnojevića, nakon osnivačke povelje za manastir na Cetinju. Ovim aktom je predviđeno, pored utvrđivanja zaštite manastirskih imanja i davanje manastirskog - azila za progonjene.

Ivan Crnojevic natpis
Natpis Ivana Crnojevića (ktitorski)


Najstariji pečat Manastira Crnojevića, na Cetinju
  • 1485. pomen Cetinja (kao Cetinjsko polje, sa svim selima) u povelji Ivana Crnojevića Cetinjskom manastiru. Cetinje (oblast-polje, sa selima) pominje se potom 1495. godine i u povelji Đurđa i Stefana Crnojevića. Naziv vodi porijeklo po riječici Cetini (Cetinji) koja je nekada tekla (do XVII vijeka) ovim poljem.
  • 1485. prvi pomeni Baica (Bajice) Bjeloša i Ugnjana u povelji Ivana Crnojevića.
  • 1485. prvi pomen imena Ceklinjana (u povelji Ivana Crnojevića).
  • 1485. Kuči se pominju kao nahija od osam sela (vecinom katolickih) u okviru kadiluka Podgorica, po defteru Skadarskog sandžaka. Medun, sa selom ispod tvrdjave , po osmanskom defteru ima 15 domova.
  • 1485. "Skadarski defter", sa osmanskim podacima o Skenderiji, tj. Skadarskom sandžaku. (Tapu defteleri, br.26m)

ICONX1

  • 1485. ("ljeta 6993") Staniša Crnojević, najmladji sin gospodara Crne Gore (Ivana Crnojevića) biva poslat sultanu, kao potvrdu vazalne odanosti. Ovaj ubrzo prima islam i mijenja ime u Skenderbeg (u spomen na ujaka njegovog oca, Djerdja Kastriota Skenderbega). Sa druge strane, za svog najstarijeg sina i nasljednika Djuradja, zaprosio je kćer mletačkog plemica (Antonio Erico).
  • 1485. Filip Gajo, nadbiskup barski, do 1509. godine.
  • 1485. pomen roda Bajičića, iz Bajica-Cetinje, u povelji Ivana Crnojevića.
  • 1485. Turski popis u nahiji Mrkojevići (sa popisom u nahijama Šestani i Krajina) u okviru "Skadarskog deftera". kaziprst
  • 1485. Oblast (katun) Bjelopavlića upisana u defter Skadarskog sandžaka.
  • 1485. Katuni Kuči, Piperi i Bjelopavlići (kao posebne nahije podgoričkog kadiluka) kao i Hoti i Klimenti, po defteru- plaćaju osmanlijama porez od 35 akči po kuci. Imali su filurdžijski status, tj. nijesu direktno potpadali pod turski feudalni sistem. Piperi su tada obuhvatali i oblast kasnijih Bratonožića.
  • 1485. Po osmanskom Defteru, Radič Crnojević mlađi, držao je u Pećkoj nahiji timar sa dva sela (Rakovac i Knežnić) i preko 60 kuća. Njegovi su potom prešli u islam (postoji mišljenje da je to možda bio potomak protjeranog Dobrivoja Crnojevića, možda i bratanić Radiča Crnojevića starijeg, ubijenog u sukobu sa Balšićima 1396. godine).
  • 1485. Mletački dužd, Marco Barbarigo, do 1486.

Agostino Barbarigo, dužd
Marco Basaiti [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1486. Mletački dužd, Agostino Barbarigo, do 1501. godine. Borio se protiv vojske pape Siksta VI i Osmanlija (preoteo im Kipar, ali zapostavio Levant). U tamnici svoje palate u Veneciji, nakon pada Crne Gore, držao je privremeno zatočenog Đurđa Crnojevića, 1497. godine (zbog vrijeđanja državne vlasti i pregovaranja sa Osmanlijama) ali ga je oslobodio zauzimanjem moferatskog markiza i kralja Francuske. Poslije smrti, proširile su se optužbe da je dužd radio mnoge nezakonite radnje, zbog kojih su potom zatvarani njegovi nasljednici.
  • 1488. u Budvi je od nadležnog organa poništena ranija odluka, da domaće lice ne može voditi poslove profesionalnog javnog notara.
  • 1488. Brajići (kao prezime, u kotorskim spisima) a 1489. kao prezime i selo, u povelji Ivana Crnojevića.
  • 1489. pominje se prezime Poborović (kao predstavnik sela Pobora, koje je bar djelimično pripadalo Njegušima).
  • 1489. Aleksa Božidarević, knez Njeguša u državi Ivana Crnojevića. Od 1504. godine, vojvoda je njeguški. Do uklanjanja Stefana Crnojevića (1498) uz njega je bio jedini spahija Crne Gore. Od 1498 - 1513 (dolazak Skenderbega Crnojevića) jedini je predstavnik naroda Crne Gore pred osmanskim vlastima. Zakupnik je sultanovih solana. Njegov sin , muselem Aleksa se spominje 1521. godine, u mahali Radičević (u defteru iz 1523. se ne pominje, osim ranije njegovo zemljište, u vlasništvu Vukasa Radoslavljeva).
  • 1489. pomen Ceklina (Cjetlin u povelji Ivana Crnojevića) kao selo i predio (kasnije najvece pleme u Rijeckoj nahiji). Ime, vjerovatno po staroj icon crkva crkvi sv. Cekle, koju pominje Ivan Crnojević.

ICONX1

  • 1490. icon umrli 1icon vladar smrt Ivana Crnojevića, gospodara Crne Gore.

 grb djurdja crnojevica

  • 1490. icon vladar Đurađ (Ivana) Crnojević, gospodar Zete (Crne Gore). Najstariji je sin Ivana Crnojevića. Vladao je kao osmanski vazal, do 1496. Odustavši od planova o oslobodjenju od vazalstva prema prejakom Osmanskom carstvu, posvetio se unutrašnjim problemima: imovinska pitanja, položaj crkve i osnivanje štamparije.

Testamentalno pismo Đurđa Crnojevića 1499


Štampa krajem XV vijeka
Derivative work - See page for author [Public domain or Public domain], via Wikimedia Commons

ICONX1

  • 1492. do 1496. godine - rad obodsko-cetinjske Štamparije Crnojevića, prve državne štamparije u Evropi, koja izdaje prvu štampanu knjigu na slovenskom jugu. Prije Crnojevića štamparije, radile su samo štamparije u Rimu (1467) Veneciji (1469) Parizu (1470) i Krakovu (1475). Nakon štamparije u Crnoj Gori, otvorene su štamparije u Berlinu (1540) Beogradu (1552) Moskvi (1553) Ljubljani (1575) Varšavi (1580) Zagrebu (1695) Carigradu (1720) Dubrovniku (1783) i Kotoru (1798). Pretpostavlja se da je ova štamparija najprije bila na brdu Obodu, iznad Rijeke (Crnojevića) a kasnije prenešena na Cetinje.
  • 1492. u jednom dokumentu se poimenično nabraja vlastela katuna Malonišića u Gornjoj Zeti (kao i u povelji Đurđa Crnojevića, iz 1494). Malonšići su od strane Osmanlija raseljeni u XVI vijeku.
  • 1492. prvi pomen sela Zagarača, u sastavu katuna Malonšići (u povelji Djurdja Crnojevića). Zagarač je kasnije pleme, u istocnom dijelu Katunske nahije (od XVI vijeku najviše naseljavano stanovništvom iz drugih plemena, posebno Bratonožića) a teritorija mu je proširena u XIX vijeku.
  • 1492. (pretpostavka) Župski Manastir sv. Luke, u blizini Onogošta (Nikšića). Postoje i mišljenja da je podignut od strane plemena Nikšića, 1625. godine.
    kaziprst Župski manastir sv. Ilije /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

  • 1493. rad na štampi prve štampane knjige u Crnojevića štampariji. Kao mjesto "pečatanja" navodi se Cetinje, pa samu štampariju Crnojevića, po dr. L. Tomanoviću (1900. u časopisu "Onogošt") možemo nazivati i Obodsko-Cetinjskom. "Prva ikunabula" - "Oktoih prvoglasnik", završen je 4.januara 1494. godine. Iz Crnojevića štamparije (koliko je do sada poznato) izašlo je pet djela.
    kaziprst Oktoih prvoglasnik / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Oktoih / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Marka Knjaževine Crne Gore iz 1893
Marka Knjaževine Crne Gore iz 1893. godine,
jubilarno pečatirana povodom 400 godina
Štamparije Crnojevića

  • 1493. Vavila, mitropolit zetski. Štampar Makarije ga (kao episkopa zetskog, kir Vavilu) pominje u pogovoru "Oktoiha" (4. januara, 1494).

ICONX1


Grb Crnojevića
u "Oktoihu petoglasniku" (1494)
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1494. "Oktoih petoglasnik", kao druga štampana knjiga u Crnojevića štampariji. Sačuvan je u fragmentima (oko 1/6 knjige) i predstavlja prvu ilustrovanu knjigu na slovenskom jugu.

ICONX1

  • 1494. (22. septembra) štampan "Psaltir s posljedovanjem", u Crnojevića štampariji (Djurdja Crnojevića) na Cetinju. Tehnički je najsavremenija od svih knjiga Crnojevića štamparije, a ističe se po ljepoti naslovnih slova i inicijala.
  • 1494 (poslije) "Molitvenik" (sačuvan u fragmentima) Crnojevića štamparije na Cetinju (najpotpuniji je primjerak sačuvan u manastiru Sv. Trojice, u Pljevljima, koji sadrži 184 stranice).
  • 1494. Lješnjani se prvi put pominju u povelji Đurađa Crnojevića. Kasnija Lješanska nahija, kao takva se prvi put pominje 1692. od strane Mlečana.

ICONX1

  • 1496. posljednja štampana knjiga u Crnojevića štampariji na Cetinju: "Četvorojevanđelje". Nije sačuvan nijedan primjerak ove knjige, ali postoji pretpostavka o njoj, na osnovu podataka o prijepisu ("izvod od formi Crnojević od složenija Makarija" - 1548. Buđenovci - Srem).

Zapisi tekstova Ivana i Đurđa Crnojevića

ICONX1


Otomanski prodori
By Bratislav (Own work) [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1496. Drugi pad Crne Gore pod tursku vlast (gubi status vazalne države u odnosu na Osmansko carstvo). Kao oblast je pod punim nadzorom skadarskog sandžak-bega. Izgnanstvo Đurađa Crnojevića iz zemlje. Gospodar Zete Crnojevića (Crne Gore) je preko izaslanika iskazao podršku francuskom kralju, Karlu VIII (koji je planirao podizanje ustanka u Albaniji i rušenje turske vlasti). Kako mu Porta naredjuje dolazak u Carigrad ili napuštanje Crne Gore, Djuradj bira izgnanstvo. Djuradj Crnojević se u Budvi ukrcava na brod, pa sa porodicom i najbližim prijateljima (60 konjanika) preko Kotora odlazi u Veneciju (rodno mjesto svoje žene). Primljen je kao najamnik u mletačku vojnu službu i upucen u Ravenu.
  • XV v. (kraj) Skenderija, naziv za formiranu osmansku skadarsku oblast. Sjedište joj je bilo u Skadru, a obuhvatala je : Crnojevića Zetu (Crna Gora) oblast Sedmoro brda , trg Podgoricu, gradove Bar i Ulcinj i njihovu okolinu u Donjoj Zeti . kasnije su pojedini crnogorski mitropoliti u svojim titulama imali naziv "skenderijski" (Rufim II Boljević, vladika Danilo, Petar I Petrović Njegoš).

Vlaški vojvoda Radu IV Veliki i njegova žena, Katalina Crnojević od Zete See page for author [Public domain], via Wikimedia Commons

slovo oktoiha

  • 1496. Jeromonah Makarije zajedno sa Djurdjem Crnojevićem napušta Crnu Goru i sklanja se u Italiju, a potom sa Anom (ćerkom Ivana Crnojevića) koja je bila udata za vlaškog vojvodu Radula, prelazi u Vlašku (gdje nastavlja svoj štamparski rad).

Prva stranica Makarijeve «Liturghier» iz 1508 (Nacionalna biblioteka, u Sofiji) See page for author [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1496. (decembra) od strane Otomanske imperije odbijen zahtjev Mletačke republike, da Crmnica pripadne Veneciji.
  • 1496. Stefan (Ivana) Crnojević, srednji sin Ivana Crnojevića,nakon dolaska iz Carigrada, pod nadzorom Osmanlija (skadarskog sandžak-bega) kao spahija upravljao porodičnim imanjem Crnojevića, od 1496-1498. Nije prihvaćena njegova ponuda Porti, da kao vazal upravlja Crnom Gorom, umjesto izgnanog starijeg brata Djuradja Crnojevića. Pred kraj života je od Turaka razriješen i ove funkcije (upravnika timara). Preminuo na Cetinju, 1499. godine, kao monah. Poslednji se put u istorijskim izvorima pominje 1503. godine.
  • XV v. Rumeliom (tur. Vilayet Rumeli, u znacenju "Zemlja Romeja") se u Osmanskom carstvu nazivao njegov zapadni, balkanski dio , za razliku od istočnog (azijskog) dijela, Anadolije.

strelica na gore

300 sa 15 baner prazni