strela predhodna stranakucicakucica











baner prazni

ICONX1


Vladika i mitropolit
Petar I Petrović Njegoš

[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1784. (13. oktobra) svečani čin posvećenja arhimandrita Petra za vladiku icon Petra I Petrovića Njegoša. U prisustvu tri arhijereja, posvećen je od strane mitropolita Arsenija Putnika, u Karlovcima (Ugarska). Odmah je obaviješten crnogorski guvernadur Radonjić da je episkop Petar "po ustavu naše pravoslavne crkve" posvećen "vo episkopa Carnija Gori, Skenderiji i Primorja".
    kaziprst Petrovići/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore Petar I Petrović Njegoš / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • XVIII v. (krajem) Skadar se pretvara u značajno trgovačko i zanatsko središte, ne samo na području Balkana, već na širem području Levanta, a mnogi državno-politički problemi i separatistički pokreti perifernih poglavara (posebno: skadarskog vezira, Mahmut-paše Bušatlije i Ali-paše Janjinskog) uzburkali su Otomansko carstvo.

ICONX1

  • 1785. (jun) icon osmanske snage Mahmut-paše Bušatlije prodiru na Cetinje Zadržao se šest dana i spalio Manastir. Pored izjave plemenskih prvaka o pokornosti, uzeo je 80 talaca i smjestio ih u tvrdjavu Žabljak (Crnojevića).

ICONX1

 Mapa pohara Mahmud pase Busatlije 1785/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Prodor Mahmud - paše Bušatlije u Cetinje i
pohara mletačkih Paštrovića
  • 1785. icon icon Duljevo, manastir u Paštrovićima, zapaljen od Osmanlija ( Mahmut-paša Bušatlija) prilikom povratka Osmanlija iz Cetinja u Skadar, preko teritorije Mletačke republike. Obnovljen je sljedeće godine.
  • 1785. icon icon razaranje Manastira Reževići u Paštrovićima, od strane osmanske vojske (Mahmut-paša Bušatlija, prilikom prolaska za Skadar, a nakon upada u Cetinje).
    kaziprst Manastir Reževići / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir Reževići / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1785. (avgust) Mahmut-paša Bušatlija dolazi u sukob sa Portom i icon pobjeđuje sultanovu vojsku pod komandom Abdi-paše.

ICONX1

  • XVIII v. (kraj) Krstaš barjak na crvenom polju, sa bijelim krstom u sredini, ratna je zastava plemenskih vojnih odreda, a krstaš barjak sa crvenim krstom na bijelom polju glavna ratna zastava (alaj-barjak) u Crnoj Gori, za vrijeme mitropolita Petra I Petrovića.

Vezirov most kraj Podgorice.
Izgled po crtežu sa kraja XVIII vijeka

By J.J.K(end of 18th Century) [CC0], via Wikimedia Commons
  • 1786. Đerđa II Junki, nadbikup barski, do 1787.
  • 1786 (februar) povratak vladike Petra I iz inostranstva u Crnu Goru.
  • 1786. Mahmut-paša Bušatlija je u Nikšiću pogubio glavare Rovaca (zbog njihovog ucešca na strani Crnogoraca, 1785).
  • 1787. Đerđa III, nadbikup barski, do 1790.
  • 1787. Mahmut-paša Bušatlija, uz pomoć Malisora, ponovo porazio sultanovu vojsku (Mehmed-paša Cavušoli) icon pod Skadrom.

ICONX1

Providurova palata u Kotoru
Opadanjem moći Venecije, Providurova palata u Kotoru (lijevo)
pretvorena je u kasarnu (1788)
devet
godina prije pada Mletačke Republike

Kasniji grb sa pečata
crnogorskog mitropolita Petra I

By WikiNameBaks (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1788. sukob vladike Petra I i guvernadura Jovana Radonjića, zbog dolaska austrijske misije u Crnu Goru.
  • 1788 (sredina jula) na Cetinju održan zemaljski sabor.
  • 1788. (kraj jula) icon napad Crnogoraca (uglanom Crmničana i Riječana) na Žabljak (Crnojevića) pod komandom Mihaila Plamenca i serdara Đuraškovića.
  • 1788. (jul) icon napadom 2000 Crnogoraca i 400 Austrijanaca na utvrđeni Spuž, rukovodio austrijski major, Filip Vukasović. U sukobu sa Piperima ranjen skadarski Mahmut-paša Bušatlija, koji je sa svojom vojskom došao u pomoć opkoljenoj tvrđavi.

 Stara Crne Gora/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Nahije i plemena Stare Crne Gore
Stara Crna Gora - Old Montenegro / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

Plemena Stare Crne Gore/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1


Vladika Petar I
(francuski crtež)

By Unknown Frenchman (early 19th century) [CC0], via Wikimedia Commons
  • 1789. icon Crnogorci ponovo napadaju na Spuž, osvajaju ga i ruše. Pobjeđuju i osmanski odred poslat spužanima kao pomoć od strane Ibrahim-paše.
  • 1789. (15/26. decembra) icon Crnogorci napadaju Žabljak , a kod Odrinjske gore razbijaju vojsku iz Skadra, poslatu kao pomoć opkoljenima u utvrđenju.
  • XVIII v. (kraj) icon bokeljska Palata Tripković, podignuta zaslugom kapetana Abdrije Jozova Tripkovića, iz čuvene pomorske porodice.
  • 1790 (28.01/8.02) icon napad skadarskog vezira Mhmut-paše Bušatlije (sa 12000 vojnika) preko Komana,odbijen od strane Crnogoraca, gdje su mu nanešeni ozbiljni gubici.

ICONX1

  • 1790. "Vladici, glavarima i narodu crnogorskom" upućena (preko pristaništa u Budvi) velika količina oružja i municije, kao pomoć Habzburške monarhije (Leopold II). U transportu iz Primorja učestvovalo oko 1200 ljudi.

musketa 1795
Musketa (1795)

ICONX1

ICONX1

  • 1790. (oko) doseljavanje većeg broja Trebješana (okolina Nikšića) u Poviju i Stubicu, a zatim u Gornju Moraču. Na to su bili prinuđeni zbog neuspijelog napada na Nikšić. Kasnije se jedan dio Trebješana preselio iz Morače u Rusiju.
  • 1791. Frano II, nadbikup barski, do 1822.
  • XVIII v. (kraj i početak XIX vijeka) formiranje teritorije i plemena Uskoci ("..koji su iz Prekotare u Drobljak uskakali.." iz raznih uzroka) u sjeverozapadnom dijelu drobnjačke teritorije (gdje su se već nastanili Trebješani, oko rijeke Tušine). Uskoke su sačinjavali i prebjezi iz: Morače, Kuča, Pješivaca, Rovaca, Hercegovine, Sandžaka i dr. Imali su svoje plemenske starješine: vojvode, serdare, kapetane i kneževe. Poslije bitke na Grahovcu, 1858. godine, Uskoci ulaze u sastav Knjaževine Crne Gore .

  • Zastava Otomanske armije od 1793 do 1923. godine
  • 1793. Mahmut-paša Bušatlija ponovo otkazuje poslušnost centralnoj vlasti (mada mu je od 1789. oprošteno ranije odmetništvo). Porazio je icon kod Skadra carsku vojsku, kojom je komandovao Ebu-Bekir-paša (30000 vojnika).

Zastava Mahmut-paše Bušatlije, sa
pohoda na Crnu Goru, 1796. godine

[CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons/By Bratislav (Own work)
  • 1796 (početkom) priprema kaznenog napada skadarskog vezira Mahmut-paše Bušatlije - na brdska plemena Bjelopavliće i Pipere, kao odmetnike od sultana ("les rabelles"). Udarnu snagu vojske skadarskog vezira, činili su Albanci brđani (katolici i muslimani) iz Malesije, a mogao je mobilisati do 40000 vojnika. Turska vojska (oko 20000) će u avgustu, iz Skadra doći do Podgorice, ostavljajući tu dio snaga, a potom se uputiti prema Sužu, zauzimajući položaje blizu brda Visočice.

ICONX1


Stega, iz 1796. godine
By Lazar Pejović [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1796. (20. jun) Stega - dokument, kojim su se Crnogorci (na saboru u Cetinju) obavezali da ce biti složni i jedinstveni u borbi sa Osmanlijama, kao i da će pružiti pomoć Brđanima (u vezi sa predstojećim napadom skadarskog vezira Mahmut-paše Bušatlije). Njen autor je vladika Petar I. Glavnina crnogorske vojske je potom upućena prema Slatini.

ICONX1

  • 1796. (jul)icon Bitka na Martinićima. Pod vođstvom vladike Petra I Petrovića Njegoša i guvernadura Jovana Radonjića, oko 3400 Crnogoraca i Brđana - protivnapadom su odbili tursku vojsku (skadarski vezir, Mahmut-paša Bušatlija, sa oko 18000 ljudi) i nanijeli joj značajne gubitke. Glavni okršaj odigrao se ispod brda Visočice, gdje je zaustavljena i razbijena turska glavnina (Ibrahim-paše, bega iz Tirane, kao i paša iz Kavaje i Dibra) i natjerana u povlačenje. Između ostalog, pored mnogo oružja, zarobljeno je 13 turskih ratnih zastava (tri alajbarjaka). kaziprstSpomenik na Martinićima/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1796 (sredina septembra) skadarski vezir, Mahmut-paša Bušatlija se priprema za novi napad na Crnu Goru. Brojne trupe dovodi u Doljane, kod Podgorice, gdje postavlja privremeni vojni logor. Potom se vezir sa vojskom ulogorio se u Lješkopolju, na lijevoj obali Sitnice. U isto vrijeme crnogorska vojska se okuplja na Cetinju, a vladika Petar I sa 400 Katunjana pravi logor kod Vučjeg studenca (Lješanska nahija). Za nekoliko dana im se pridružuje još 4000 ratnika, uglavnom iz Katunske nahije i stacioniraju se kod Busovika i Vučjeg studenca. Manji crnogorski odredi zatvaraju pravce prema Lješkopolju (stacioniraju se na visovima, duž desne obale Sitnice, do Busovika). Rezervna crnogorska strategijsko-odbrambena linija bila je Krnjička Kamenica - Gradac.

ICONX1


Posmrtna maska Mahmud paše Bušatlije
  • 1796. (22. septembra) icon Bitka na Krusima. Vezir je izdao zapovijest da mu trupe prijeđu na desnu obalu Sitnice i krenu uz brdoviti teren na crnogorske položaje. Na glavnom pravcu udara turskih trupa nalazilo se selo Krusi. Njega su branili Lješnjani i 400 Katunjana, kojima je u pomoć došao čitav odred iz rejona Busovnika. Crnogorci su u prvom udaru potisnuti, a potom u protivudaru, kod sela Krusa, odredi iz Crmničke i Riječke nahije zaustavljaju Turke i spajaju se sa crnogorskom glavninom Petra I. Započeta je bitka prsa u prsa, koja je trajala više od tri sata : oko sela Krusa, na visovima iznad rijeke Sitnice, kao i ostalim padinama iznad Lješkopoljske ravnice.
    Na bojištu je poginuo skadarski vezir icon Mahmut-paša Bušatlija (naslijedio ga je sinovac, Mustafa-paša Bušatlija - Škodra-paša). Ranjeni Ibrahim-paša jedva se spasio u povlaćenju turske vojske. Poginulo je 3400 turskih vojnika i oficira (među kojima i 300 najbližih Mahmut-pašinih saradnika).
    kaziprst Poprište bitke na Krusima/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Spomenik na Krusima/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

pohodi mahmut pase

mpb1 mpb2

  • 1796 (oktobar) Crnogorci propuštaju jedinstvenu priliku da zavladaju Zetom i prošire soje granice : kao pobjedici na Krusima, gonili su razbijene turske jedinice samo do obala rijeke Morače.
  • 1796. iseljavanje muslimana iz Lješanske nahije, nakon bitke na Krusima: u Podgoricu, Bar, Skadar, Ulcinj, Sandžak , Kosovo i područje današnje Turske.

ICONX1

1796. Bjlopavlići i Piperi/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Godine 1796.
pored Stare C. Gore (1) brdska
plemena: Bjelopavlići (2) i Piperi (3)
ulaze u sastav Crne Gore.

  • 1796. Plemena Bjelopavlići i Piperi ušli u sastav Crne Gore.

ICONX1

  • 1796. (oktobar) formiranje centralnog suda - Praviteljstvo suda crnogorskog i brdskog, kao prvi organ neplemenske vlasti u Crnoj Gori. Oformljen je (na inicijativu vladike Petra I) od strane skupštine narodnih glavara.
mali grb PetarI

  • 1796. u Crnoj Gori donešen Zakonik, sa 16 članova (dopunjen 1803).
  • 1796. od sticanja faktičke nezavisnosti, Crna Gora ce potpisati više od 80 medjunarodnih ugovora.
  • 1796. na presto stupa icon Pavle I Petrović (1754-1801) ruski imperator, do 1801. godine, kada je ubijen u zavjeri. Sin je Petra III i Katarine I. Pružio je zaštitu malteškim vitezovima i postao njihov veliki majstor. Relikvije malteških vitezova, koje se danas čuvaju na Cetinju, u Crnoj Gori, tada su bile predate na čuvanje ovom ruskom imperatoru (braniocu Malte od Napoleona i Velike Britanije). kaziprst Pavle I Petrović Ikona Presvete Bogorodice Filermose/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore


Crkva Sv. Petra i Pavla,
u Risnu (1796)

By Janusz Recław (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0-2.5-2.0-1.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1796. icon Crkva Sv. Petra i Pavla, u Risnu.
  • 1797 (1/12.03) Ruski imperator Pavle I u Moskvi prima izaslanika vladike Petra I, Nikolu Ćirkovića (Nikola Davidović-Crnojević). Vladici Petru I dodijeljen Orden Aleksandra Nevskog - prvog reda (najveće rusko ratno odlikovanje) ali je odbijen pismeni zahtjev za "rusko javno pokroviteljstvo" nad Crnom Gorom (zbog politike nezamijeranja ostalim velikim silama).
    kaziprst Orden Svetog Aleksandra Nevskog/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Orden Aleksandra Nevskog/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1797 (jun) uspostavljena stalna zemaljska straža od 200 naoružanih ljudi, osnovan građanski i krivični sud i donešeni neki od propisa u Crnoj Gori (sabor u Cetinjskom manastiru).
  • 1797 (kraj juna) ponovo odbijen zahtjev Crne Gore za rusko „javno pokroviteljstvo”. Carska vlada i imperator Pavle I donose odluku da crnogorskom narodu dodijele jednogodišnju finansijsku subvenciju u iznosu od 1.000 zlatnika za izdržavanje Praviteljstva.

Mletačka kula u Budvi: 1797. godine ukunuta je Mletačka republika, a njeni posjedi u primorju predati su Austriji (Kompoformijski mir)
By Bjoertvedt (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1797 (14.07) Crnogorci na poziv naroda icon ulaze u Budvu i (povlačenjem Mlečana) uspostavlja se privremena crnogorska vlast u ovom gradu, Grblju, Mainama, Poborima, Paštrovićima i Brajićima. Dana 18.07. plemstvo Budve vladici Petru I predaje dokument sa zahtjevom da se grad preda predstavnicima austrijskog imperatora. Krajem avgusta, nad ovim krajevima vladika je predao vlast austriskom đeneralu Rukavini. To je prvi susret Crnogoraca sa vojskom Austrije u njihovom susjedstvu, prilikom njihovog zaposijedanja nekadašnjih oblasti Mletačke republike u Primorju i Boki Kotorskoj.
  • XVIII v. (kraj) zamiranje ulcinjskog gusarstva.

ICONX1

  • 1797 (3/15.09) vođenje spoljnje politike spada u isključivu nadležnost vladike Petra I Petrovića Njegoša, kao vrhovnog zemaljskog poglavara (odluka narodnog sabora).

letacki lav


Ganića kula
(replika građevine iz 1798) Rožaje

By Mazbln (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0-2.5-2.0-1.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1797. (17. oktobra) Ukidanje Mletačke republike, Kompoformijskim mirom sklopljenim izmedju Austrije i Francuske. Po njemu će Boka Kotorska pripasti Austriji (zauzeta od nje prije potpisivanja mira, avgusta 1797).
  • 1797. Boka pripada austrijskoj Habzburškoj monarhiji (mir u Kampoformiju) do 1806. godine. Nastavlja se uspon pomorske privrede.
  • 1797. icon Ganića kula (Rožaj) u podnožju Ganića krša, sa lijeve strane rijeke Ibar. Prvobitno, osmansko vojno utvrđenje, a kasnije je služila za stanovanje.

ICONX1

  • 1798. (18. oktobra) prvi dio Zakonika opšćeg crnogorskog i brdskog (Zakonik Petra I) od 1 - 16. člana, donešen na skupštini u manastiru Stanjevići.

ICONX1


Osmanagića džamija u Podgorici:
1. Stradala u bombardovanju i
2.Nakon obnove
- By Mazbln (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html), CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/) or CC BY-SA 2.5-2.0-1.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.5-2.0-1.0)], via Wikimedia Commons
  • 1798. (18. oktobra) Institucija sudske i upravne vlasti u Crnoj Gori: Praviteljstvo suda crnogorskog i brdskog ("Kuluk").
  • 1798. Tomas Bradi (1752 – 1827) austrijski general, u posjeti Petru I Petroviću Njegošu. Nastojao je osujetiti Petra I da Boku Kotorsku prisajedini Crnoj Gori. Od aprila 1804. vojni je i civilni komesar Boke Kotorske. Godine 1805. Dalmaciju je predao francuskom generalu Molitoru, a Boku prepustio Rusima.
  • 1799. pustošenje icon Manastira Dobrilovina u kanjonu Tare, od strane Osmanlija.
  • 1799. sagrađen veliki Hram icon Uspenja Presvete Bogorodice (Manastir Savina) u Herceg Novom.
    kaziprst Manastir Savina, Herceg Novi / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1799. Franjo Andreola, mletacki štampar, nastanio se u Kotoru, nakon propasti Mletačke republike, gdje je nastavio sa radom. Štampao na latinici i ćirilici.
  • XVIII vijek (krajem). Osmanagića džamija zvana i "Lukačevića" (koji su je oržavali). Temeljno je renovirana do 1997.


Manastir Savina u Herceg Novom (1799)
By Lessormore (Own work) [CC BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)], via Wikimedia Commons
  • 1801. icon Rijeka Crnojevića se počinje formirati kao stalno naselje.
  • 1801. na presto stupa icon Aleksandar I Pavlovič Romanov (1777- 1825) ruski imperator. Iste godine ukida novčane subvencije Crnoj Gori.

  • XIX v. upotreba bašibozuka (na turskom: lude glave) kao neredovnih konjaničkih i pješadijskih trupa osmanske vojske: hrabrih, ali neposlušnih, sastavljenih obično od Albanaca, Kurda i Čerkeza. Bili su čuveni zbog svireposti u borbi, pljačkanju i nasilju nad stanovništvom (često su ih redovne trupe morale razoružavati).
  • XIX v. (prva polovina) Podignute su, izmedju ostalih, i icon džamije: 1802. džamija u Dobroj Vodi; u Nikšiću i okolini, to su Grudska, iz 1804 i Nudolska, iz 1817; godine 1819. Kučanska džamija (Rožaje) i džamija u Biševu, 1820. godine . U Ulcinju i okolini: džamija u Kolonzi, iz 1813; u Sukobinu, iz 1820; Selite i Štodra, iz 1835; Gornji Kravari, iz 1849; Draginje, iz 1856. U Krajini: Ckla, iz 1816 i Mali Ostros, iz 1844.
  • 1802. ponuda crnogorskog vladike Petra I Napoleonu Bonaparti o udruživanju snaga i zajedničku borbu protiv Osmanskog carstva i Austrije, ali su konkretizaciju sporazuma Francuzi odložili za godinu dana. Ovo približavanje Crne Gore Francuskoj , Rusija je protumačila kao opasnost za njene interese na Balkanu.
  • 1803. (17. avgusta) drugi dio Zakonika opšćeg crnogorskog i brdskog (Zakonik Petra I) od 17 - 33 . člana, donešen na Skupštini u Cetinju.

Unutrašnjost kuće u Njegušima
By MrSco Uploaded by BokicaK [CC-BY-2.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/2.0)], via Wikimedia Commons
  • 1804. (od januara) Pokušaj ruske vlade da organizuje pobunu u Crnoj Gori i izvrši oružano svrgavanje vladike Petra I.
    Uplašena glasinama o francuskom jakobinskom uticaju na vladiku Petra I, nakon njegove ponude o zajedničkoj borbi Crnogoraca i napoleonovih snaga protiv Osmanskog carstva i Austrije (novog gospodara na Primorju) ruska vlada nije uspjela u pokušaju (aktivnosti general-lajtanta Marka Ivelića, stacioniranog u Kotoru, sa "zastrašujućom" ruskom carskom gramatom, čije je kopije širio po Crnoj Gori) da preko crnogorskih starješina izazove oružanu pobunu protiv vladike. Za neprijateljski stav Rusije prema njemu, Petar I je, između ostalog, optuživao Austriju i grbaljskog arhimandrita Stefana Vučetića (kojeg je ubrzo i raščinio).

Grbaljski knez i knjeginja,
iz 1804. godine
(po ilustracijama iz
putopisne knjige Wiliama Millera)
  • 1804. Pisma podrške vladici Petru I izražena od strane crnogorskih prvaka , sa „sveobštega sobranija”, poslata su ruskom imperatoru, ruskom Svetom sinodu, Kolegiji inostranih poslova i đeneral-lajtnantu Marku Iveliću. Rusija se potrudila što prije zataškati ovaj politički i diplomatski sukob sa crnogorskim vladikom (vladarem) i crnogorskim narodom.
  • 1804. (5. maj) u Kotoru je uspostavljen ruski konzulat za Crnu Goru. Za konzula je izabran Aleksej Mazurevski. Izmedju ostalog, ispitivao je okolnosti pod kojima je Petar I održavao tajne veze sa Francuzima i pokušavao da odstrani francuski uticaj iz Crne Gore. Ovaj konzulat je prestao sa radom, nakon odredaba iz Požunskog mira, 1805. godine, kojim je Austrija od Francuske dobila Boku.
  • 1804. prvi car Austrije, Franjo (Franc) I (1768 - 1835) vladao je do 1835.godine. Bio je poslednji car Svetog Rimskog Carstva (kao Franc II) od 1792. do 1804. godine (1806. godine ovo Carstvo formalno prestalo da postoji).
  • 1804. dovršena izgradnja Crkve Svete Trojice, u Budvi (Stari Grad).

  • 1804. suđenje u Kotoru: bivšem znamenitom sekretaru vladike Petra I, Dubrovčaninu Franju Dolćiju, u režiji ruskog konzula Mazurevskog i general-lajtanta Marka Ivelića. Na procesu je fatički suđeno vladici Petru I, koji je posredstvom Dolćija promijenio mišljenje o suštini zbivanja u Francuskoj i pokušao da uspostavi političke veze sa Napoleonom.

Vukolaj Radonjić, guvernadur
Vukolaj_Radonjic_by_Adam_Stefanovic.jpgBy Adam Stefanović (1832-1887) (National museum Belgrade) [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1804. (15. maj, do januara 1832.) Vukolaj Radonjić (1770-1832) poslednji je crnogorski gubernadur. Vršio je dužnost gubernadura još 1798 -1799. godine i bio član Narodne skupštine. Nahijski sudija, od 23. septembra 1799. i predsjednik Senata starih. Zbog prkosa i sukoba sa vladikom Petrom II Petrovicem Njegošem, 16. januara 1832. godine je osudjen i zatvoren , a 32 člana porodice Radonjić protjerana u Kotor (imovina zaplijenjena i podijeljena, a kuće zapaljene i srušene). Nakon puštanja iz manastirske tamnice u Cetinju, od posledica zatocenistva, Vukolaj Radonjić je umro u Kotoru, 30. maja 1832.
    kaziprst Vukolaj Radonjić guvernadur//History of Montenegro - Istorija Crne Gore Vukolaj Radonjić guvernadur/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Crnogorska ženska i muška nošnja
By Lazar Pejović [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1804. icon sukob ustanika i turske vojske, kod sela Vrba (blizu Pljevalja). Starohercegovački ustanici su ubili 20 turskih vojnika paše Selmanovića, ali su naknadnom akcijom velikih snaga travničkog vezira natjerani na povlačenje. Turci su se svirepo obračunali sa stanovništvom pljevaljskog kraja, a mnoga srpska sela su opustjela.
  • 1805. tvrdjava icon Klobuk u rukama Francuza.
  • 1805. Crna Gora za susjeda dobija Francusku, koja je mirom u Požunu (Bratislava) dobila Boku i ostale austrijske oblasti u primorju Crne Gore.
  • 1805 (maj) Plan o državnim reformama u Crnoj Gori, nije sproveden u djelo, ali je ukazao na neke kategorije građanskog društva i antiplemenske svijesti.
  • 1806. (februar) Povlačenje austrijske vojske iz Boke i Primorja. Crnogorsko- bokeljske i ruske snage ulaze u Boku Kotorsku (Austrija samo formalno gospodari područjem, koje je već bilo dodjeljeno Francuskoj).
  • 1806. Bokom vlada Rusija, do 1807. godine.

Napoleonovi vojnici
By Carle Vernet (Carle Vernet, La Grande Armée de 1812) [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1806 (početak juna) icon Prvi sukob Crnogoraca sa Napoleonovim vojnicima. Povlačenje Francuza do Cavtata i Brgata. General Marmon opisuje: "Crnogorci provale u Konavle koji pripadaju Dubrovniku. Neoprezno poslti (francuski) manji odredi bijahu potučeni, a glave odsječene, kako je to običaj na Istoku. Naši se vojnici uplašiše. Dvije hiljade četri stotine Rusa pratilo je bande što su se spuštale s planina ... tako da je nastala prava strka."
  • 1806 (sredina juna) icon borba sa Francuzima na Brgatu. Crnogorci (oko 3500) Bokelji i 1200 Rusa, pod komandom vladike Petra I i kneza Vjazemskog na juriš zauzimaju Brgat. Poginulo je 312 francuskih vojnika i oficira (među njima i general Delgog).
  • 1806 (do 6. jula) icon Crnogorci i Rusi vrše opsadu francuskog Dubrovnika. Oko 4 - 5000 francuskih vojnika je odbačeno do Dubrovnika, gdje su se povukli i bili blokirani.
    kaziprst Rusko-crnogorska opsada Dubrovnika/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1


Maršal Marmon (Marmont)
Jean-Baptiste Paulin Guérin [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1806. icon Bitka kod Herceg Novog, kao jedna od najtežih na ovim prostorima u XIX vijeku. Francuzi (general Marmon) trpe velike gubitke u sukobu sa Crnogorcima, Bokeljima i Rusima. Napoleonova vojska je imala oko 3000 mrtvih i ranjenih (među njima jedan general, 18 štabskih i 37 viših oficira). Crnogorci, Bokelji i Rusi su imali oko 800 mrtvih i ranjenih. Zarobljeno je 50 francuskih topova i transportnih lađa sa materijalom.
    kaziprst General Marmont/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Francuski vojnici/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Maršal Marmon/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1806. (početkom decembra) icon napad Crnogoraca i Bokelja (pod komandom serdara Sava Petrovića, vladičinog brata) i Rusa - na Korčulu. Zarobljen je francuski garnizon, sa komandantom Orfengom. Korčula je u ovom ratu osvajana nekoliko puta.
  • 1806. (krajem) sultan Selim III, na zadovoljstvo Francuza, hatišerifom objavljuje rat Rusiji.
  • 1806 - 1807. godine, Budva je bila pod tursko-crnogorskom upravom.
  • 1807 (12/24. aprila)icon uspješna odbrana Nikšića od strane Mušović Osman-kapetana (oko 1745 - 1830) prilikom napada crnogorskih snaga Petra I. Osman Mušović je ranije učestvovao u bitci sa Crnogorcima i Brđanima, na Martinićima (1796) kao paša, predvodeći vojne snage nikšićke kapetanije. Posle 1820. godine se po naredjenu bosanskog valije morao sukobiti sa Moračanima.
  • 1807. (7 - 16. jula) icon napad Rusa i Crnogoraca na francusku posadu u tvrdjavi Klobuk. Opsada razbijena zahvaljujući hercegovačkim velikašima (sa Ali-agom Dedićem) i francuskim trupama iz Dubrovnika (general Lone).
  • 1807. na ruski zahtjev,krajem jula, crnogorske jedinice se povlače sa položaja u Hercegovini.
  • 1807. vladika Petar I se (31.07/11.08) iz Kotora povlači na Stanjeviće, gdje u avgustu počinje raditi njegovo Praviteljstvo (kao i prije rata sa Francuzima).

General Loriston
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1807. Francuske trupe generala Loristona, 11. avgusta ulaze u Herceg Novi, a 18. avgusta u Kotor (shodno zaključenom miru u Tilzitu, između Rusije i Napoleona). Bokom vlada Francuska, do 1813. godine. Bokeljska trgovačka flota velikim djelom je uništena.

  • 1807. pravoslavni Kotorani od Francuza dobijaju rimokatoličku icon crkvu sv. Nikole. Stradala je u velikom požaru 1896. i na njenom ju mjestu podignuta nova pravoslavna crkva (1902).
  • 1807 (oktobar) susrete vladike Petra I sa francuskim generalom Loristonom, guvernadur Radonjić je pred narodom okarakterisao kao "vladičino samodržavlje", a pred Rusima kao "grubo samovlašće", budući da za te aktivnosti nije dobio dopuštenje ni jednog člana zemaljskog praviteljstva.
  • 1808. Crna Gora odbija ponudu Francuske (upravnik dalmacije, general Mormont) za otvaranje konzulata na Cetinju i gradnju puta preko Crne Gore. Mada je ova ponuda bila faktičko priznavanje Crne Gore od jedne velike sile, nije prihvaćena zbog straha od reakcije Rusije.
  • 1808. prvi štampani rad o Crnoj Gori, u Parizu.
  • 1808. Crnogorsko-turski sporazum u Kupiduhu (2.06/3.07)sa 12 precizno naznačenih članova.
  • 1808. icon Bitka u Brajićima (10/22. avgusta) nakon narodnog ustanka i poraz Francuza (deset streljačkih četa regularnih trupa iz Budve). Poginuo komandant bataljona 23. francuskog puka - Žoze i ađutant generala Delzona - Mišel. U icon drugom napadu Francuza, 14/26. avgusta, borbe su trajale šest dana - do povlačenja Brajića (kao i 300 Crnogoraca) preko crnogorsko-francuske granice, gdje su se Napoleonovi vojnici zaustavili. Ovaj ustanak u Brajićima je poremetio odnose crnogorskog vladike sa Francuzima.
  • 1809. (12. avgusta) jedan od najstarijih međunarodnih ugovora Crne Gore, izmedju vladike Petra I i francuskog generala Bertrana. Bio je na snazi do 3. oktobra 1810.
  • XIX v. aga (gazda; dobro stojeći; veleposjednik). Ovim imenom se u Osmanskoj državi XIX vijeka nazivaju feudalni posjednici kmetskih selišta na spahilucima. Kao titula se dodavala iza ličnog imena, a mogla je biti i kao počasna titula za svakog bogatijeg i uglednijeg muslimana. Age su smatrane nižim staležom od begova. U ranijim vjekovima naziv se koristio u vojnoj strukturi Osmanskog carstva, za visoke dvorske činovnike i pripadnike nižeg plemstva.

  • 1810. u Petrogradu izdata knjiga ruskog pomorskog oficira sa fregate "Venus", Vladimira Bronevskog, sa opisom Boke i Crne Gore (iz vremena Napoleonovih ratova) kada je od 1805 - 1810. boravio na ovim prostorima.

ICONX1

  • 1810. do 1820. dekada "gladnih" godina u Crnoj Gori , kao tragičan istorijski fenomen, praćena je pasivizacijom ruske politike prema Crnogorcima.

ICONX1

  • 1811. Narodna kancelarija (pri Praviteljstvu suda crnogorskog i brdskog) kao sudska institucija u vrijeme Petra I. Narodni sekretar je rješavao manje sudske sporove. Kancelarija je, izmedju ostalog, dostavljala sudske pozive i izdavala razna uvjerenja i pasoše .
  • 1811 (sredinom) Napoleon iznosi uvjerenje da Francuzi, u Boki Kotorskoj i Dalmaciji, ne rasolažu snagama za efikasan vojni udar na Crnu Goru.
  • 1811. utvrđeno osjetno smanjenje broja muslimanskog stanovništva u Taslidži (Pljevlja) i samom kadiluku, izazvano mnogobrojnim ratovima osmanske države sa susjednim zemljama i pogibijom iz ovih krajeva regrutovane vojske.
  • 1812. Za skadarskog vezira je izabran Mustafa-paša Bušatlija (1812-1831), u narodu i široj evropskoj javnosti poznat i pod imenom Škodra-paša. Stalna napetost na crnogorsko-turskoj granici.
  • 1812. krajem juna, uspostavljene prve veze vladike Petra I sa Britancima (serdar Savo Plamenac, kao izaslanik) i započeta saradnja u borbi protiv Francuza. Prvi sastanak sa britanskim pukovnikom održan je u Baru (posredstvom turskog gradskog kapetana).
  • 1812. pljačkanje icon Manastira Reževići od strane francuskih vojnika.
    kaziprst Manastir Reževići / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir Reževići / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1812 (jul) icon Bitka na Ljubotinju i spriječavanje daljeg prodora Hasana Hota (istaknuti hotski prvak) u Crnu Goru. Napadači su natjerani na povlačenje iz Crne Gore.
  • 1812. poraz Napoleona posle preduzetog pohoda na Rusiju.
  • 1813. od aprila do juna mjeseca, traju intezivni razgovori serdara Sava Plamenca ( "otpravnika poslova" vladike Petra I) sa Englezima.
  • 1813. proglašenje vanrednog stanja u Provinciji (13. avgusta) od strane generala Gotjea i neredi u Boki Kotorskoj (izazvani od hrvatskih vojnika u francuskoj armiji). Stanovnici Boke pozivaju crnogorskog vladiku Petra I da izvrši zauzimanje Boke.
  • 1813. crnogorski vladika Petar I je donio odluku da 27. VIII / 8. IX krene u pohod za oslobođenje Boke Kotorske.Tim povodom uputio je specijalni proglas ”serdarima, vojvodama, barjaktarima i drugim glavarima i starješinama i svemu hrabrome narodu crnogorskome i brdskom”.
  • 1813. Crnogorska vojska je prešla granicu 22. IX (n. k.) a sljedećeg dana zauzela Budvu.
  • 1813. Dana 30. IX, poslije zauzeća Vrmca od strane crnogorsko-bokeljske vojske, vladičin Glavni stan bio je smješten u Tivtu.Donesena je odluka da se jedan odred uputi ka Herceg Novom, pošto su prethodno zauzete Verige, dok je jedan ojačan odred, pod komandom Sava Petrovića, oslobodio Risan.
  • 1813. britanska korveta „Bashante”, pod komandom kapetana ser Vilijema Hosta (po dogovoru sa vladikom Petrom I) bacila je sidro u vode Herceg Novog (13. X 1813) i tu služila kao garancija da crnogorske vojne akcije uživaju britansku podršku. Istovremeno je izvršena i pomorska blokada francuskog Kotora.kaziprst Sir William Hoste/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Book:Adriatic campaign / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1813. Uz moralni oslonac na britanske snage , vladičine trupe su pod komandom Sava Markova Petrovića, Vuka Radonjića i Sava Plamenca izvršile icon napad na Herceg Novi i tvrđavu Španjolu. Taj je napad započeo 2/14. X 1813. i „poslije dva dana i dvije noći” vladičnim trupama je pošlo za rukom da ovladaju ovim uporištima, da zarobe čitavu posadu, zaplijene 33 artiljerijska oruđa i veliku količinu municije.

Kotorski novac Napoleona
  • 1813 (27. oktobra) kovanje francuskog opsadnog novca u Kotoru: pet franaka od jedne unce i deset franaka od dvije unce. Između ostalog, na aversu je slovo N, kao Napoleonov inicijal. 30. oktobra, u promet su puštene i 3000 kovanica od jednog franka.
    kaziprst Napoleonov francuski novac iz Kotora
/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Napoleonov francuski novac iz Kotora
/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Napoleonov francuski novac iz Kotora
/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Napoleonov francuski novac iz Kotora
/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Napoleonov francuski novac iz Kotora
/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Napoleonov francuski novac iz Kotora
/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1813. odluka o vraćanju Ilirskih provincija Austriji (dogovor Rusije, Pruske i Austrije u Rajhenbahu, kao i ugovor u Teplicu).

ICONX1

Boka Kotorska
Boka Kotorska

  • 1813.(29. oktobar) izglasavanje ujedinjenja Crne Gore i Boke Kotorske, na skupštini u Dobroti. Istom odlukom riješeno je da se sjedinjene provincije stavljaju pod pokroviteljstvo tri savezničke države: Rusije, Austrije i Velike Britanije.

  • 1813. Ruski car Aleksandar I Pavlovič Romanov nije podržao ujedinjenje Crne Gore i Boke (izglasano u Dobroti, oktobra 1813. godine) obzirom na dogovor Rusije, Pruske i Austrije u Rajhenbahu, kao i ugovor u Teplicu (odluka o vraćanju Ilirskih provincija Austriji).

ICONX1


Budva, 1900.godine,
na austougarskoj razglednici

[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1813 - 1814. nakon oslobodjenja od Francuza, Budva je pod zajedničkom crnogorsko-bokeljskom upravom.
  • 1813. (1. novembra) rodjen Petar II Petrović Njegoš, crnogorski vladika i vladar, od 1830 - 1851. godine.

ICONX1


Sir William Hoste
[Public domain], via Wikimedia Commons

Britanska "Kotorska medalja"
By Silas Thomas Hood [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1814. nakon povlačenja Francuza, britanski pomorski kapetan, ser Vilijem Host predao je Crnogorcima ključeve osvojenog Kotora (sredinom januara) i napustio Boku. Bez opšte britanske moralno­političke i podrške u naoružanju ­ čitava vladičina ekspedicija u Boki Kotorskoj 1813. ne bi bila zamisliva. Host jd ostavio svu zaplijenjenu artiljeriju na raspolaganje crnogorskom vladici.
    kaziprst Sir William Hoste 1814 and Kotor/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1814. od sredine januara, Glavni stan crnogorskog vladike Petra I je u Kotoru.

Zastava Carevine Austrije (1804 - 1867)
  • 1814. (30. septembra , do 9. Juna 1815) Bečki kongres, sazvan je poslije propasti Napoleonovog carstva. Boka Kotorska i dio crnogorske obale (do Kufina) pripali su Austriji. U granicama Carevine Austrije (od 1867. Austrougarske) do 1918. godine, bili su gradovi: H. Novi, Risan, Perast, Kotor, Budva, Kastel Lastva, kao i predjeli Paštrovića, Maina, Pobora, Brajića , Krivošija, zapadnih padina Lovćena i Paštrovačke gore. Bokeljska mornarica postepeno propada, a samo su Trst i Rijeka dobijali subvencije. Boka se prvenstveno pretvara u ratnu luku (Tivatski zaliv).

ICONX1


Austrijska uniforma, 1804.
By R. Knötel +1914 (www.grosser-generalstab.de/tafeln/knoetel.html) [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1814. sredinom juna, icon pohod austrijskih trupa u Boku Kotorsku (oko 30.000 oficira i vojnika, praćene sa 40 brodova). Do 20. juna, prethodnica je stigla pod zidine Herceg Novog, a jedan dio austrijskih trupa kretao se morskim putem prema Budvi i Svetom Stefanu (da bi po uspostavi vlasti u tim mjestima djelovale prema Kotoru). Crnogorsko-bokeljske snage u Boki su bile izložene ubistvenoj kartečnoj vatri austrijske artiljerije sa brodova. icon Na prilazu Kotoru, manji odred od 300 Crnogoraca i Bokelja dva dana se suprostavljao Austrijancima, pretrpivši gubitak od 50 ljudi. Na kraju se morao povući.
  • 1814 (jun) icon zarobljavanje austrijskih snaga (300 vojnika) od strane Crnogoraca, prilikom njihovog iskrcavanja u Budvi.
  • 1814 (22. novembar) Ugovor o prekidu neprijateljstva između Austrije i Crne Gore (guvernadur Vuko Radonjić/grof Zanović - kapetan Voter) i predaji Kotora sa čitavom provincijom Austrijancima. Vladika Petar I je (sa Glavnim stanom) napustio Kotor (23. novembra) i krenuo za Stanjeviće.
  • 1814. General Milutinović, bio je prvi komandant austrijske okupacione vlasti u Boki Kotorskoj. Kao osvjedočeni protivnik Crne Gore, nije slučajno izabran na tu dužnost. Sistematski je stvarao nestabilno stanje prema crnogorskoj granici.
  • 1814. Dovršena izgradnja crkve icon Sv. Trojice (Manstir Reževići).
    kaziprst Manastir Reževići / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Manastir Reževići / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

  • 1815. jedna od najtežih godina u vladavini Petra I, zapamćena po oskudici i gladi i nastojanjima naroda da sam traži spas u seobama u tuđe zemlje.
  • 1815. konačna likvidacija gusarstva u Ulcinju, od strane Austrije, koja je ovladala gotovo čitavim Jadranom.
  • 1815. Krajem aprila, Humci su, pod vođstvom Đorđija Radonjića, preko austrijske teritorije krenuli za Bar, a odatle za Carigrad i Odesu.
  • 1817. Veliki broj porodica iz Riječke i Lješanske Nahije, spremao se za seobu u Srbiju.
  • 1818. (sredinom februara) ruska carska vlada je sačinila referat o Crnoj Gori za imperatora Aleskandar I.
  • 1818. icon Turski udar na Pipere. Vladika je uložio protest kod Mehmed-bega Abdovića i Selman-age Mećikućića.

ICONX1

  • 1818. Po okončanju sabora u Crmnici sazvana je za 10 / 22. oktobar i opštezemaljska skupština. Zemaljski sabor je obavijestio Petra I da je donešena odluka o ukidanju zvanja guvernadura Vuku Radonjiću .
  • 1818. U Petrogradu idata knjiga "Zapisi morskog oficira za vrijeme kampanje admirala Senjavina u Sredozemnom moru, od 1805 do 1810. godine" (sa opisima Boke i Crne Gore) autora Vladimira Bronevskog (1784 – 1835) ruskog pomorskog oficita (fregata "Venus") koji je u toku ratova sa Napoleonom došao u Boku Kotorsku. Na našem jeziku djelo je objavljeno 1995. godine: "Zapisi o Crnoj Gori i Boki".

  • 1820.icon Bitka na Morači je poslednji veliki okršaj sa Turcima, iz vremena vladike Petra I Petrovića Njegoša. Oko 120000 turskih vojnika bosanskog vezira ulazi u Gornju Moraču, 29. septembra. Na putu prema Donjoj Morači vršeno je paljenje sela. Moračani, Rovčani i dio Pipera, kojma su u pomoć pritekli Pješivci i Bjelopavlići (do 1000 ljudi) zadržali su u Donjoj Morači dalji prodor Turaka, natjeravši ih na povlačenje. U borbi je poginuo pješivački serdar, icon Mrkoje Mijušković.

ICONX1

  • 1820. Morača ulazi u sastav Crne Gore.
  • 1820. "Istorijsko i političko putovanje u Crnu Goru" Viala de Somijera, francuskog pukovnika u doba Napoleona I (nekadašnji Napoleonov komandant mjesta Herceg Novi, 1808. godine i Kotora, 1810). U Crnoj Gori prevedena i objavljena, 1994.
  • 1821. (4. jun, u Boljevićima, Crmnica) rođen Ilija Plamenac , od 1843. sveštenik, 1851. plemenski kapetan, crnogorski vojvoda i senator (od 1862) i ministar vojni, od marta 1879. godine (jedan od najbližih saradnika knjaza i kralja Nikole I).

Stefan Mitrov Ljubiša
See page for author [Public domain or Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1824. u Budvi rođen Stefan Mitrov Ljubiša, književnik i političar.
  • 1824. Vićenco II, nadbikup barski, do 1839.
  • 1824. manastirska škola pri icon Đurđevim Stupovima, kod Berana (osnivač, iguman Mojsije Zečević).
  • 1825. na presto stupa icon Nikolaj I Pavlović (1796 - 1855) ruski je imperator (do 1855) kralj Poljske (1825-1831) i veliki knez Finske (1825-1855). Otac mu je ruski imperator Pavle I Petrović.
  • 1825. pljačkanje i paljenje manastira icon Đurđevi Stupovi, kod Berana, od strane Turaka.
  • 1827. topografska karta austrijanca F. Vajsa izrađena za potrebe Turske, najbolje oslikava kasnije nagle promjene površine Skadarskog jezera, u XIX vijeku (1846-1848). Ona prikazuje nekadašnja veća sela po obodu jezera.
  • 1827. dolazak Simeona (Sime) Milutinovića Sarajlije u Crnu Goru, gdje je boravio do marta 1831. Autor je :"Pjevanija crnogorska i hercegovačka" (1833, Budim) drame "Dika Crnogorska" (1828) i "Istorija Crne Gore od iskona do novijeg vremena" (1835). Petar I ga postavio za licnog sekretara i učitelja svom sinovcu, Radu Tomovom. Sima Milutinović je bio učesnik oba srpska ustanka.

ICONX1

  • 1828. ukidanje Budvanske biskupije i njeno pripajanje kotorskoj (1830). Područje Kastel Lastve (kasniji Petrovac na moru) će od tada, po pitanju katoličkih vjernika, takođe pripadati kotorskoj biskupiji.
  • 1828. rođen je Ali-beg Šabanagić (Gusinjski) sin Hasan-bega. Posljednji je izdanak čuvene begovske porodice Šabanagić (potomak jednog od sinova Veli-bega, gusinjsko-plavskog dizdara sa kraja XVI vijeka). Nakon uspješnog ratovanja sa Crnogorcima, dobija čin mir-mirana (1880) i imenovanje za sandžak-bega Pećkog sandžaka (1882). Ali-paša Šabanagić (Gusinjski) je ubijen 1889. godine, na ulazu u Rugovsku klisuru.
  • 1829 (krajem ili početkom 1830) "Vasojevićki zakon od 12 tacaka", usvojen na plemenskoj skupštini. Njegove odredbe se smatraju rigoroznim. Nekoliko istoricara zagovara tezu da ovaj zakon nije ni postojao.

ICONX1

  • 1830 (18. oktobra) iconicon smrt vladike Petra I Petrovića Njegoša. Proglašen za sveca, 1834. godine.

  • 1830. Vladika iconPetar II Petrović Njegoš.
    kaziprst Petar II Petrović Njegoš / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Crnogorski pasoš iz vremena Petra II P. Njegoša/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Petar II Petrović Njegoš
By Ђорђе Д. Божовић at en.wikibooks [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/)], from Wikimedia Commons

Njegoševa bilježnica sa perom
By Lazar Pejović [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1830. (15. novembar) tajni sastanak crnogorskog gubernadura Vukolaja Radonjića sa austrijskim generalom Ticom, u 1830 u kotoru sastanak Kotoru (naselje Puč). Najvjerovatnije je bilo riječi o statusu manastira Stanjevića i Maina. Njegoš je to saznao i odmah okupio jedan broj starješina na dogovor. Donesena je odluka da se gubernarudu oduzme zvanje i zemaljski pečat i da se Radonjić kazni smrtnom kaznom.
    kaziprst Vukolaj Radonjić guvernadur/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1830. (17. novembar) crnogorski glavari osuđuju gubernadura Vukolaja Radonjića na smrt (po njegovom povratku iz Kotora) ali će kazna kasnije biti zamijenjena progonstvom, njega i njegove porodice, u Austriju. Kuća mu je zapaljena i uništena , a guvernadurstvo ukinuto.
    kaziprst Vukolaj Radonjić guvernadur/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

 Crna Gora 1830 g
Crna Gora 1830 godine

ICONX1

  • 1830. Početkom decembra, Radivoje Petrović (budući Petar II Petrović Njegoš) odložio je raspravu s austrijskim vlastima o statusu Stanjevića i Maina (zainteresovanost Monarhije za kupovinu ovih manastira).
  • 1830 (u prvoj polovini tridesetih godina) nedaleko od Cetinjskog manastira bilo podignuto 5­6 kuća, koje su izgradili crnogorski trgovci.
  • 1831 (kraj septembra) na Cetinje stižu ruski izaslanici - Ivan Ivanović Vukotić i Matej Petrović Vučićević.

Pečat Crnogorskog senata
(Pravoteljstvujušći senat crnogorski i brdski)
  • 1831. (2. oktobar) Pravoteljstvujušći senat crnogorski i brdski, nazivan i Crnogorski senat (imao je sudsku i izvršnu vlast). U sklopu Njegoševih državnih reformi formirani su Gvardija i Perjanici. Gvardija je manji sud i izvršni organ, u isto vrijeme, a postojala je na prostoru svih nahija i Brda, sa kapetanima na čelu (doprinijela izgrađivanju centralne vlasti u Crnoj Gori, a kao izvršni organ sprovodila je u djelo odluke Senata).
  • 1831 (sredinom oktobra) Crnogorci izvršili napade na otomanska naselja u okolini Podgorice.
  • 1832. Ivan Vukotić, predsjednik crnogorskog Senata, do 1834.
  • 1832. (4/15. januar) pismena presuda crnogorskog Senata da se bivši gubernadur Vukolaj i Marko Radonjić zatvore i da im se porodice protjeraju iz Crne Gore. Nesporne zasluge Radonjića se nijesu sominjale i niko u zemlji nije digao glas protesta protiv očigledne surovosti države prema jednoj porodici.
  • 1832 (februar) Crna Gora u Zetu šalje svoje oružane odrede, radi uzimanja pravoslavnog stanovništva u zaštitu. Crnogorci izvršili napade na otomanska naselja u okolini Podgorice.

Vojvodа i senator
Novica Cerović
  • 1832. Novica Cerović (1805 - 1895) plemenski je knez Drobnjaka, od 1841. god. crnogorski vojvoda i senator. Sa Petrom II Petrovićem Njegošem organizovao ubistvo gatačkog muselima Smail-age Čengića (1840) na Mljetičku. Umjetnički slobodno prikazan u spjevu "Smrt Smail-age Čengića", od Ivana Mažuranića. Na Cetinju nastanjen od 1841. godine. Istaknut je učesnik u ratovima: 1852 - 1853 i 1862 - 1863.god. u napadu na Kolašin 1858. godine, a od 1876 - 1878. u štabu je knjaza Nikole I (u Hercegovini i operacijama prema Baru i Ulcinju).
    kaziprst Novica Cerović
 / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Novica Cerović / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1


Zastava Zapadne Hercegovine
By Guilherme Paula (self-made, based in Image:Western Herzegovina.gif) [GFDL CC-BY-SA-3.0 (or CC-BY-SA-2.5-2.0-1.0 via Wikimedia Commons
  • 1833. Hercegovački pašaluk (ovaj sandžak je odvojen od Bosanskog pašaluka i dobija novi status). Ali-paša Rizvanbegović Stočević , kapetan Stolca (1813 - 1833) postaje hercegovački vezir (polu-nezavisni vladar) do 1851 (prvi i posljednji u Hercegovačkom pašaluku) zahvaljujući podršci sultanu Mahmudu II, protiv pokreta Husein-paše Gardaščevića.
    kaziprst Ali-paša Stočević/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Ali-paša Hercegovački/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Zadužbine Ali-paše na Buni

ICONX1

Njegoš i Ali-paša Rizvanbegović


Ali-paša Rizvanbegović
  • 1833. početak prepiski izmedju Petra II Petrovića Njegoša i Ali-paše Rizvanbegovića-Stočevića, vezira Hercegovine. Prepiska je intezivnija od 1836. a tiče se uspostavljanja mira na granici.
  • 1833. na putu za Petrograd, Njegoš dolazi u Beč, 4. jula (zadržao se do 18. jula). Upoznao se sa Vukom Stefanovićem Karadžićem.
  • 1833 (6/18. avgust) na dan Preobraženja, u Spasopreobraženskoj katedrali, u Petrogradu - crnogorski gospodar, Petar II Petrović Njegoš je rukopoložen za vladiku, u prisustvu imperatora Nikolaja I i njegove svite, nekoliko ministara, oberprokurora Svetog sinoda i nekoliko mitropolita. (U Crnoj Gori će ovo biti zvanično i svečano saopšteno na zemaljskoj skupštini, na Cetinju, 26.12.1833. godine).
  • 1833. Zakon otačastva, dijele državne podanike na Crnogorce i Brdjane.
  • 1833. uvedena opšta poreska obaveza u Crnoj Gori (Zakon otačastva). Prvi pokušaj uvođenja poreske obaveze u novcu, za pokretnu i nepokretnu imovinu (dacija) potiče iz vremena vladike Petra I Petrovića Njegoša (u "Zakoniku obščem crnogorskom i brdskom"). Ovaj pokušaj iz 1798. godine nije uspio, zbog nepostojanja administrativnog i represivnog aparata.
  • 1833. vladika Petar II Petrović Njegoš kupuje štampariju.

Crnogorsko provodno pismo (1834) i kasniji "pasport" (1843)
  • 1834. Crnogorsko provodno pismo, naziv za pasoš (putnu ispravu) u vrijeme Petra II Petrovića Njegoša, do 1843. godine (od kada će se nazivati "crnogorski pasport" i biti izdavan od strane Senata). Provodno pismo je štampano u vladičinoj štampariji. Prvi poznati crnogorski pasoš – potvrda, bio je izdat još 1751. godine, od strane vladike Save, a njegov prepis se čuva u Državnom arhivu Venecije.
  • 1834. prva svjetovna osnovna škola, u icon Cetinjskom manastiru , do 1837. U početku je brojala oko 30 učenika, sa učiteljem Petrom Ćirkovićem, iz Kotora. Ponovo je otvorena od 1841.godine. Reformisana je u vrijeme knjaza Danila. Od 1862. je četvororazredna. Od 1879. g. škola se nalazi u zgradi van Manastira.
  • 1834 (krajem) vladika II Petrović Njegoš, sa brojnom pratnjom, posjetio crnogorske manastire na austrijskoj teritoriji: Stanjeviće i Maine.

Krsto (Kenjo) Stankov Janković
  • 1835. (21/22. mart) icon odred Ceklinjana, Ljubotinjana i Kuča, predvođen Krstom Jankovićem (Kenjom) iz Drušića, napao je osmansku posadu i ušao u grad icon Žabljak. Sa odredom od 20 Crnogoraca ponovo je Krsto Janković privremeno zauzeo tvrdjavu Žabljak, 1852. godine i odlikovan Obilica medaljom.

ICONX1

  • 1835. do 1848. godine, icon car Austrije Ferdinand I (1793-1875). Od 1830. krunisan za Hrvatskougarskog kralja, nosio je ime Ferdinand V. Abdicirao 2. decembra 1848. godine u korist sinovca Franca Jozefa I (Franjo Josif).

ICONX1


Grof Teodor (Fedor) Karačaj (1787 – 1859)
  • 1835 – 1839. Grof Teodor (Fedor) Karačaj fon Valje-Scaka (1787 – 1859) službovao u Kotoru (kao austrijski pukovnik - zapovjednik grada i tvrđave). Poznavalac više stranih jezika, sakupio je opširnu građu o narodu, kulturi, običajima, istoriji i geografiji Austrijske Albanije (Kotorske provincije) Crne Gore i Turske Albanije (ostavio 369 strana u rukopisu, sa mnogim kartama, bakrorezima i drugim prilozima). Nešto iz te opširne studije, objavljeno je u djelu "Karaczay, Kowalewsky i Wilkinson", 1851. godine. Na Cetinju je 1836. opisao prvu posjetu jednog evropskog suverena Crnoj Gori (saksonski kralj, Filip II Avgust). Predano se bavio i slikarstvom (akvarelista) ostavivši kvalitetne dokumentarne likovne bilješke (između ostalog slikao i Petra II Petrovića Njegoša).
  • 1835. štampan prvi crnogorski časopis, kalendar "Grlica" (sa oznakama vjerskih praznika , poukama vjernicima i posebnim djelom : prikazom istorijskih i literarnih tekstova). Štampan je u Njegoševoj štampariji.

ICONX1


Tablja
-"Dalmatia and Montenegro" (1848) by John Gardner Wilkinson (1797 - 1875) [Public domain or Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1835. sagradjena icon Tablja (iznad manastira na Cetinju) kao odbrambena kula , ali nedovršena za korišćenje od strane artiljerijske posade. U svrhu odbrane nikada nije bila upotrebljavana. Na njoj su najčešce isticane posječene glave neprijatelja.

ICONX1

  • 1835. (oko) prva gostionica - han, na Cetinju.
  • 1836. u Njegoševoj štampariji su objavljene "Poslovice" Vuka Stefanovića Karadžića, a zatim i "Srpski bukvar radi učenja mladeži crkovnomu i graždanskomu čitaniju" (prvi bukvar u Crnoj Gori). "Srpska gramatika" biće objavljena 1838. godine, a Šercerova "Istorija" 1839 (u prevodu Dimitrija Milakovića).
  • 1836 (kraj jula) da bi stavio do znanja novom crnogorskom vladaru da se okane pretenzija prema Grahovu, Ali­paša Stočević je sa relativno znatnim snagama, ojačanim odredima konjice (pod komandom gatačkog muselima Smail­age Čengića) zaposio ovo mjesto.

ICONX1


Kučanska džamija
(Rožaje, 1830)

By rozaje (rozaje) [FAL], via Wikimedia Commons
  • 1836. (1. avgusta) icon Boj na Grahovu (Čelinski potok) i poraz Starohercegovaca i Crnogoraca. Brojnoj turskoj vojsci suprostavilo se oko 600 Crnogoraca (Katunjana) i Grahovljana. Turci su bili predvođeni hercegovackim vezirom, Ali-pašom Rizvanbegovićem (Stočevićem) Hasan-begom Resulbegovićem i Smail-agom Čengićem. Opkoljenim Grahovljanima (koji su pod vojvodom Jakovom Dakovićem odbili da plaćaju harač) i Crnogorcima (njih 300, koji su im pritekli u pomoć, ne čekajući glavninu crnogorske vojske vladike Petra II) nanijeti su značajni gubici. Poginuo je brat vladike Petra II Petrovica Njegoša - Joko i osam njihovih rodjaka. Turci su spalili oko 250 domova, a narod u Grahovu (nahija nikšićkog kadiluka, u okviru hercegovačkog sandžaka) prinudili na redovno plaćanje harača.
  • 1837. Pero Petrović, predsjednik crnogorskog Senata, do 1853.
  • 1837. (12. oktobra) mitropolit Petar II konačno, pod pritiscima Beča, pristaje da Austriji preda (proda) icon manastir Maine (na kraju Budvanskog polja).

ICONX1


Herceg Novi, 1837
  • 1837. do 18. jula 1841. vršen posao razgraničenja Crne Gore i Austrije, kada je potpisan protokol o graničnoj liniji.

ICONX1

  • 1837. Njegoševa misija u Rusiji. Vladika je u Petrograd stigao krajem maja mjeseca. Ruska vlada je došla do uvjerenja da mora izmijeniti svoju tradicionalnu politiku prema Crnoj Gori i snažnije se založiti za učvršćivanje centralnih institucija vlasti. Sa svojom pratnjom (Đorđijem Savovim Petrovićem, Dimitrijem Milakovićem, pratiocem Davidovićem) i potpukovnikom Jakovom Nikolajevičem, crnogorski vladika se vratio na Cetinje u drugoj polovini avgusta 1837.
  • 1837 (septembar) zemaljski sabor na Cetinju, sazvan od strane crnogorskog vladike. Na njemu su učestvovali predstavnici svih crnogorskih plemena i nahija.
  • 1837. u Crnoj Gori su uspostavljene kapetanije, kao osnovne administrativno-upravne jedinice (uglavnom u granicama plemena). Njihovi kapetani su imali administrativnu, sudsku i vojno-policijsku vlast.
  • 1837. početak ostvarivanja redovnih poreskih prihoda u Crnoj Gori. Plemena koja su obila da plaćaju državni porez, bila su kažnjavana.
  • 1837. Vlada Monarhije smatra da Njegoševe državne reforme predstavljaju opasne radnje po austrijske državne interese.
  • 1838. iconicon Biljarda, podignuta od strane Petra II Petrovića Njegoša, kao rezidencija. Manastir ostaje samo kao vjerski centar. kaziprst Biljarda / 
History of Montenegro - Istorija Crne Gore Biljarda / 
History of Montenegro - Istorija Crne Gore Biljarda Cetinje/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Biljarda / 
History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1838 (1. novembra) sklopljen ugovor na Cetinju, po pitanju Grahova. Ali-paša će konstatovati da je tekst Cetinjskog sporazuma potpisan i sročen bez njegovog odobrenja i saglasnosti. Pitanje Grahova je uređivano i budućim ugovorima: iz 1840. 1841. i 1842. godine.
  • 1838. saksonski kralj icon Fridrih August II posjetio Crnu Goru.

Jegor Petrović Kovaljevski
  • 1838. (maj) Jegor Petrović Kovaljevski, ruski diplomata, rudarski inžinjer, publicista i putopisac - doputovao u Crnu Goru, radi utvrđivanja eventualnih nalazišta zlatne rude. U drugoj posjeti, 1852. godine na Cetinju će podržati novog crnogorskog vladara Danila. Njegov treći boravak u Crnoj Gori (u vrijeme Krimskog rata) imao je za cilj utvrđivanje vojnih mogućnosti Crnogoraca. Autor je knjige: "Crna Gora i sloveneske zemlje" iz 1872. godine (Petrograd).
  • 1838. za svog nasljednika Petar II Petrović Njegoš (koji nije imao ni punih 30 godina) određuje Pavla Perova Petrovića (umro na školovanju u Petrogradu, 1843. godine).
  • 1839. nakon svog pristanka, dvije godine ranije, mitropolit Petar II zvanično predaje (prodaje) Austriji manastir icon Stanjeviće.
  • 1839. Abdulmedžid (1823 - 1861) osmanski sultan, od 1839 - 1861.
  • 1839 (kraj juna) icon Bitka kod sela Jastreb, u Bjelopavlićima i poraz jakih snaga Bećir-bega Bušatlije (pomognutog albanskim prvakom Hasan-begom i muselimom podgoričkim i spuškim Mehmedspahijom Lekićem). Crnogorci su se u početku samo odlučno branili, a kada im je u pomoć pritekla vojska iz okolnih crnogorskih i brdskih plemena, Turci su natjerani u bjekstvo. U boju je icon poginuo Bećir-beg Bušatlija i oko 50 njegovih vojnika, dok se isto toliko, prilikom povlačenja, podavio u rijeci Zeti.

  • 1840. (21. septembar) icon Borbe kod crnogorskih sela Salkovina i Dodoši. Na bojištu je ostalo oko 100 Turaka (Mehmedspahije Lekića i spuškog age Mehmed-age Mićikućića) koji su se potom povukli.

Smail Aga Čengić
  • 1840. (23. septembra) ubistvo gatačkog, pivskog i drobnjačkog muselima icon Smail-age Čengića, na Mljetičku (Uskoci) u zavjeri organizovanoj od strane vladike Petra II Petrovića Njegoša i kneza Drobnjaka, Novice Cerovića. Njegovu smrt opjevao je veliki hrvatski književnik, Ivan Mažuranić.
  • 1840 Kazneni pohod na pobunjena starohercegovačka plemena, uslijedio je od strane vojske hercegovačkog vezira Ali-paše, pod komandom Hasan-bega Resulbegovića i Baš-age Redžepagića. U icon više oštrih sukoba, poginuo je ne mali broj ratnika sa obje strane, posebno Drobnjaka. Poslije okončanog kaznenog pohoda na Drobnjake, Ali-paša je ponudio Njegošu da sklope mir, koji je uslijedio 7. novembra 1840. godine. kaziprst Ali-paša Stočević/History of Montenegro - Istorija Crne GorePleme Drobnjaci/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Medalja za hrabrost (1841)

ICONX1

  • 1841. Poštanska služba u Crnoj Gori, uvedena kada je u budžet predviđena stavka "za poštijera" (prvi crnogorski poštar je bio Špiro Martinović).
  • 1841. ustanovljena crnogorska srebrna Medalja za hrabrost.
  • 1841. (jul) razgraničenje Crne Gore i Austrije.

Državna kasa Crne Gore iz vremena Petra II
Sailko (Sopstveno dijelo) [CC BY 3.0 (http://creativecommons.org/
licenses/by/3.0)], preko Vikimedijine ostave
  • 1841 (jul) u Dubrovniku dogovoren mir između sandžaka Hercegovine i Crne Gore (sastanak bivšeg guvernera Smirne, Selim-bega i vladike Peta II Petrovića Njegoša).
  • 1841. (25. septembra, na Njegušima) rođen Nikola Petrović, budući crnogorski knjaz (1860 -1910) i kralj (1910 - 1921).

ICONX1

  • 1842 (24. septembra) potpisan sporazum u Dubrovniku, između „nezavisne oblasti Crne Gore” i „pašaluka hercegovačkoga", kojim se utvrdjuje granica. Pitanje Grahova stavljeno pod nadležnost medunarodne komisije. Iz Carigrada je prispio odgovor od Porte: da ne priznaje Ugovor i da nije spremna da ustupi ikome nijedan pedalj zemlje. Tako je pitanje Grahova ipak ostalo neriješeno. Njegoš i Ali-paša su nastavili dalje pregovaranje i pojačava se prepiska među njima.

Kosmač, autrijska granična tvrđava
i kasarna, u Brajićima, iznad Budve
(građena od 1842 - 1849)

/By Dennis Jarvis from Halifax, Canada [CC-BY-SA-2.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0)], via Wikimedia Commons
  • 1842. početak izgradnje icon Kosmača, austrijske granične kasarne i tvrđave u Brajićima, iznad Budve (800 mnm).
    kaziprst Kosmač-tvrđava/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Kosmač-tvrđava/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1843. na čelo Skadarskog ejaleta došao Osman-paša Skopljak (porijeklom Bošnjak).
  • 1843. dograđivanje ranije započete kule "Humac" na Grahovu, od strane Grahovljana , uz ododbrenje vladike Petra II.
  • 1843 (29. jula) Njegoš je sa velikom pratnjom i svim perjanicima stigao u Ostrog, očekujući iz Nikšića dvadesetak izaslanike Ali-paše. Niko nije vjerovao u uspjeh pregovora, zbog gomilanja turskih trupa prema Skadru i Hercegovini, ali i zbog pronošenja vijesti (navode je i austrijski izvori) da će crnogorski vladika od strane nekih turskih pregovarača biti ubijen u Ostrogu.

ICONX1

  • 1843. (avgust) icon ubistvo 12 izaslanika Ali-paše Rizvanbegovića od strane Crnogoraca (oružane pratnje) u Pješivcima, na mjestu koje se od tada naziva Bašina voda. Njegoš je ove turske izaslanike (koji su dospjeli do Donjeg Ostroga) odbio da primi, savjetujući im da se vrate za Nikšić. O ovom neviteškom događaju je ostalo mnogo nepoznanica, kao i razna objašnjenja: od osvetoljubivosti crnogorskog vladara, zbog zle sudbine njegovih ranijih izaslanika kod Turaka, do Njegoševog odabira i kažnjavanja krivaca zbog nagovještaja zavjere protiv njega (podatak da je ostalih osam turskih izaslanika „pobjeglo” na „brzim” konjima ) i td. Postoje i mišljenja, da su među ubijenim osmanskim prvacima bili su isključivo oponenti Ali-paše Rizvanbegovića, koji su mu ugrožavali vlast i da je navedeno počinjeno po dogovoru crnogorskog vladara Petra II i Ali-paše. Poslije pokolja na Bašinoj Vodi nastala je žestoka propaganda protiv Petra II. U nju su bile uključene i austrijske vlasti.
  • 1843 (13. septembar)icon Borba u Piperima. Dok je crnogorski vladika sa svojom vojskom bio na položajima prema vojsci hercegovačkog vezira, u okolini Grahova, skadarski vezir Osman-paša izdaje naredbu da se izvrši napad 8000 turskih ratnika na Pipere. Kapetan martinićki šalje u pomoć odred od oko 50 vojnika. Turske snage su se poražene povukle.


Tvrđava Lesendro,
na Skadarskom jezeru

By Piergiorgio Mariniello (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

ICONX1

  • 1843. (16. septembar) icon zauzimanje tvrđave Lesendro (u posjedu Crnogoraca bila 11 godina) i većeg ostrva Vranjine (na Skadarskom jezeru) od strane Turaka (Osman-paša Skopljak). Tom prilikom jen izginulo svih 25 članova crnogorske posade Lesendra.Pod Osmanlijama, utvrda ostala do 12. januara 1878. godine.
    kaziprstTvrđava Lesendro/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Crnogorski pasoš (1843 - 1851),
sa potpisom Petra II
Markus cg1 from wikimedia.org/wikipedia/hr /Ova slika je u javnom vlasništvu ...
  • 1843 (28. septembar) icon sukob djelova vojski Ali-paše Hercegovačkog i vladike Petra II, na sjevernoj crnogorskoj granici, oko Grahova. Ali-paša je krenuo prema granici sa 15000 vojnika (1000 konjanika) gdje ih je sačekala crnogorska vojska (4500 boraca). Mada je došlo do direknog sukoba samo pojedinih odreda, stradalo je i bilo ranjeno oko 30 Crnogoraca i 150 turskih vojnika. Ali-paša je predložio vladici da se vojske raziđu i uspostavi mir.
  • 1843 (9. novembar) Crnogorsko-turski ugovor u Kotoru je obavezivao i jednu i drugu stranu da se na crnogorsko-hercegovačkoj granici postave panduri s obije strane granice, koja se ne može prelaziti bez pasoša.

ICONX1

  • 1843. do 1851. izdavani pasoši (ranije "Crnogorsko provodno pismo") od strane Crnogorkog Senata, sa nazivom: "crnogorski pasport". Potpisivani su od strane predsjednika Senata ili Petra II Petrovića Njegoša lično. List obrasca u formi diplome, štampan je u Njegoševoj štampariji na Cetinju, sa grbom Senata u vrhu isprave, a ovjeravao se i malim pečatom.
  • 1844 (januar) Njegoš dolazi u Beč, iznoseći (ruskom predstavniku kod bečke vlade, kao i samim Austrijancima) problem sa turskom okupacijom ostrva na Skadarskom jezeru i molbu da se po tom pitanju zauzmu kod Otomanskog carstva.
  • 1844. (30. maja) ubistvo icon Nikole Vasojevića (1797 - 1844) samozvanog kneza Holmije (Vasojevići) od strane perjanika vladike Petra II Petrovića Njegoša, u selu Donji Zagarač.

Ser Džon Gardner Vilkinson
See page for author [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1844. Ser Džon Gardner Vilkinson (1797 - 1875) "otac britanske egiptologije" (sistematski istraživao Egipat i Nubiju, još od 1821. godine) obilazi Dalmaciju, Crnu Goru i Bosnu i Hercegovinu. O tom putovanju (1848. godine) objavljuje dvotomnu knjigu "Dalmacija i Crna Gora".
    kaziprst Dalmacija i Crna Gora (1848)

ICONX1

  • 1845 (početkom) započeta gradnja kapele (grobna crkvica) na Lovćenu (Jezerski vrh) od strane Petra II Petrovića Njegoša, posvećene njegovom stricu, Svetom Petru Cetinjskom.
    kaziprst Kapela na Lovćenu 1845/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1846. (do 1848) nagli rast nivoa Skadarskog jezera (do 3 metra) zbog prodora Drinjače (rukavca Drima) u rijeku Bojanu i nanošenja šljunka i mulja. To je dovelo do velike seobe stanovništva iz svih okolnih sela: Zete, Crmnice i Rijeke Crnojevića. Odlukama Berlinskog kongresa ( 1878. godine) Turska je bila obavezana da izvrši vraćanje ovog rukavca, čime bi se postiglo da se Drim svim svojim tokom uliva u more - što se nije dogodilo i pored svih inicijativa sa crnogorske strane. Skoro cijeli tok Crnojevića rijeke je potopljen. Posebno su stradale velike poljoprivredne površine na zapadnoj strani jezera, za koje još uvijek postoje i turske tapije.

ICONX1

  • 1846. Petar II Petrović Njegoš ljetuje u baroknoj palati Balović, u Perastu (nova palata kazade Zubaci, iz XVIII vijeka). U njoj je napisao pjesme: "Paris i Helena" i "Noć skuplja vijeka".
  • 1846. i 1847. Za "gladnih godina" Osman-paša Skopljak otvara u Skadru magacine sa žitom, isključvo za podmićivanje Crnogoraca, što je, posebno preko pograničnih plemena - postepeno i opasno razaralo crnogorsku državu.
  • 1846. (oktobar - januar 1847) Njegoš putuje u Beč, tražeći od ruske vlade novčanu pomoć za Crnu Goru. Njegov zahtjev za put u Petrograd i prijem kod ruskog vladara je odložen: "kada se za to ukažu mogućnosti".
  • 1847. icon Sukobi u Crmnici. Senat je čvrsto držao vlast, donoseći efikasne protivmjere da se suzbije zlokobna vezirova djelatnost u hranom oskudnoj Crnoj Gori i izazivanje podjela u njenim graničnim područjima (posebno u Crmničkoj nahiji). Barski zapovjednik, Selim-beg, sa 3-4000 vojnika, upao je na teritoriju Crmnice sa ciljem da pomogne djelovima nekih plemena, pobunjenih protiv crnogorske vlasti (pod vođstvom Markiše Plamenca). Nakon krvavih sukoba (4-5. april) u Boljevićima su, 6. aprila, pobunjenici i Turci doživjeli poraz od novoprispjelih crnogorskih odreda.

Grmožur (1847) tvrđava na Skadarskom
jezeru, kasniji zatvor
  • 1847. Sređivanje stanja u Crnoj Gori, poremećenog djelatnošću Osman-paše skadarskog. Domaćim krivcima se progledalo kroz prste zbog "velike gladi i muka", ali ne i onima koji su od Turaka pored hrane uzimali i oružje, sa namjerom da ga upotrijebe protiv svojih (crnogorski senator Mušikin, njegov sin i brat, strijeljani su ispred Biljarde).
  • 1847. Grmožur, tvrđava na istoimenom ostrvu Skadarskog jezera (nedaleko od sela Godinja, Crmnica) podignuta od strane Turaka (Osman-paša Skopljak) nakon pretrpljenog poraza od Crnogoraca, u Crmnici. Na kulu su postavljena tri topa, a oko ostrva su često plovile tri naoružane lađe.

Tvrdjava Besac, iznad Vira crmničkog (danas Virpazara)
By BuhaM (Own work) [CC BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)], via Wikimedia Commons
  • 1847. icon Besac, tvrdjava u Crmnici, iznad Vira (danas Virpazara) podignut je od strane mitropolita Petra II Petrovića Njegoša. Bio je to odgovor na tursko utvrđivanje Grmožura (Osman-paše Skopljaka). Za izgradnju ove tvrđave, Petar II je utrošio 80000 srebrnih fiorina. Po nekim mišljenjima, tu su već postojali ostaci srednjovjekovne utvrde, dograđene od Osmanlija, po padu Gornje Zete.
  • 1847. obnovljena crkva icon Sv. Nikole u Manastiru Praskvica.
    kaziprst
  • 1847. ustanovljena Obilića medalja, kao vojno odlikovanje za hrabrost (korišćen lik vladike Petra II, a prva serija je u zlatu).
    kaziprst Obilića medalja (1847)/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Obilića medalja /History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1848 (kraj maja) Njegošev proglas Bokeljima i Dubrovčanima.

Car Franc Jozef I
By Johann Ranzi [Public domain], via Wikimedia Commons

ICONX1

  • 1848. (2. decembra) icon Franjo Josif I (Franc Jozef I) austrijski car do 1916. godine (i kralj Bohemije ; od 1867. i apostolski kralj Ugarske).
  • 1848. do 1892. godine, fiorin je zvanična moneta Austrije. Postaje najprisutnija moneta u Crnoj Gori.
  • 1848. dvotomna knjiga "Dalmacija i Crna Gora", autora Ser Džona Gardnera Vilkinsona.
    kaziprst Dalmacija i Crna Gora (1848)
  • 1849. dovršena izgradnja icon Kosmača, austrijske granične kasarne i tvrđave u Brajićima, iznad Budve, na 800 mnm. Ovo utvrdenje je posjetio austrougarski car Franjo Josif, 1875. godine.

  • 1849. Nautička škola, u Kotoru, do 1918.
  • 1849. kupovina manastira icon Podmaine, od strane svještenika Filipa Tanovića.
  • XIX v. (sredina) Pleme Kuči počinju naseljavati Doljane.
  • XIX v. (sredina) opis pet srednjovjekovnih barskih epitafa (napisanih na latinskom jeziku) na Katedrali Sv. Đorđa, u Baru (danas Stari Bar) koji je sačinio francuski konzul, Ijasent Ekar. Ovu katedralu Turci su pretvorili u Sultan-Ahmedovu džamiju, oštećenu u napadu Crnogoraca, 1878. Epitafi potiču iz perioda od sredine XI do XIV vijeka, a posvećeni su barskim nadbiskupima. Ostaci katedrale (džamije) po oslobodjenju grada pretvoreni su u barutanu, koju je 1881. uništio udar groma.
  • 1850. "Povjesnica Crne Gore od najstarijih vremena do 1830" (jedna od prvih etnografskih monografija Crne Gore) autora Milorada Medakovića (Zvonigrad, Lika, 1824 – Beograd, 1897) istoričara i novinara. Bio je učitelj na Cetinju (od 1844) zatim prvi ađutant Petra II Petrovića Njegoša, a nakon boravka u inostranstvu i bavljenja novinarstvom, sekretar knjaza Danila (od 1854). Nakon sukoba sa knjazom napustio je Crnu Goru, 1857. Autor je: "Život i običaji Crnogoraca" (1860) "Crna Gora i neka objašnjenja o njoj" (1868) "Petar II Petrović Njegoš" (1882) "Knjaz Danilo" (1896) i drugih djela.
  • 1850. U zemunskoj štampariji Danila Medakovića, štampan Zakonik Petra I. U njegovoj novoj štampariji u Novom Sadu, biće prvi put štampan i Zakonik knjaza Danila I.
  • 1850 (4. aprila) u cilju liječenja opake plućne bolesti vladika Petar II Petrović Njegoš dolazi u austrijski Kotor, a od 25. aprila je u Prčnju, gdje sačinjava testament (zapečaćen, poslat je ruskom vicekonzulu, J. Gagiću). Iz istih razloga, iz Kotora (8. juna) polazi parobrodom za Italiju, gdje se zadržava kratko (do 4. jula).

Baron Lazar Mamula
Vinzenz Katzler [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1850. Lazar Mamula (1795 - 1878) Srbin iz Like, austrijski baron, nosilac viteškog reda Marije Terezije - dobija čin general- majora (od 1865 je artiljerijski general). Na ulazu u Boku Kotorsku, godine 1853. podigao je utvrđenje na ostrvu Lastavica (kasnije po njemu nazvano Mamula). Od 1857. zapovjednik, a od 1859. do 1865. godine - namjesnik je u Dalmaciji (jedan je od najljućih protivnika crnogorske nacionalne politike; niko sa toliko dosljednosti nije sprovodio ekspazivnu politiku habzburške krune na Balkanu, kao baron Mamula). Biće vjenčani kum crnogorskog knjaza Danila, 1855.

Cetinje, 1851. godine
By Unknown 1851. [CC0], via Wikimedia Commons
  • 1850 (novembar) Njegoš putuje preko Trsta za Beč, a zatim u Napulj i Rim. U Beč se vratio maja 1851. godine (gdje je konstatovano da mu se bolest rapidno razvila). Na Cetinje se vratio 23. avgusta 1851. godine.
  • 1851. (mart) na susretu u Napulju, njemački bankar Karlo Rotšild daje Petru II Petroviću Njegošu - ideju za kovanje crnogorskog novca.Ne zna se koliko je iskovano probnih primjeraka ovog novca. Sačuvan je otisak peruna u crvenom vosku.
  • 1851. Ukinut Hercegovački pašaluk i teritorija mu spojena sa Bosanskim pašalukom.
  • XIX v. (druga polovina) Podignute su, između ostalih, i icon džamije: u Bistrici (B. polje) iz 1810; godine 1833. Djul-begova džamija u Gusinju; 1850. džamija u Mikulićima; 1852. Ali-pašina džamija u Gusinju (izgorjela 1873) a 1889. džamija u Pečuricama; u Donjim Murićima, iz 1861; u Runju, iz 1862; u Sutivanu, iz 1870; 1883. džamija u Zaljevu (sredstava za otkup imanja radi gradjenja dao kralj Nikola I). Iz 1897. god. je Šbovića džamija, u Plavu , a iz 1895. Nova džamija (Gusinje). U Ulcinju i okolini: Donji Kravari, iz 1875; Leskovac, iz 1880, Gornji Rasiš, iz 1886; Kruče i Pistula, iz 1890.
  • 1851. prva srpska narodna osnovna škola, u Taslidži (Pljevlja) na inicijativu crkveno-školske opštine (izdržavana uz pomoć manastira Svete Trijice, a kasnije i uz pomoć srpske vlade: u knjigama i novcu).
  • 1851. objavljivanje Ljetopisa popa Dukljanina (Barski rodoslov) na hrvatskom jeziku.

  • 1851. (31. oktobra) iconiconsmrt Petra II Petrovića Njegoša (21 godinu po stupanju na čelo Crne Gore). Privremeno je sahranjen u crkvi Blagovještenja Cetinjskog manastira (do 1855).

ICONX1

  • 1851 (9. novembar) skupština narodnih prvaka na Cetinju izglasala i rješenje da se Pero Tomov Petrović - proglasi za „gospodara” Crne Gore. Ovo je izazvalo zaprepašćenje ruske diplomatije, a njihova konzularno­-diplomatska služba u Beču obavijestila je testamentalnog nasljednika Danila (koji se tada nalazio u austrijskoj prijestonici) o "opasnim i dramatičnim potezima prezidenta Senata".
  • 1851 (23. novembra) Danilo Petrović, iz Beča upućuje pismo imperatoru Nikolaju I, tražeći od njega da potvrdi Njegošev testament, posebno onaj dio koji se odnosio na njega, kao nasljednika.
  • 1851. (novembar) poslata poruka Danila Petrovića, iz Beča na Cetinje: da zemlju treba proglasiti za knjaževinu, ukolko crnogorski narod želi da uđe u zajednicu evorpskih građanskih država.

Pero Tomov Petrović

Knjaz Danilo Petrović Njegoš
  • 1851 (2. decembar) produženo je zasijedanje skupštine narodnih prvaka, na Cetinju. Izabran je Pero Tomov Petrović - za "knjaza" Crne Gore. Danilo Petrović će iz Beča krenuti za Cetinje, dva dana kasnije (sa podrškom ruske vlade i imperatora). Uz Danila su neočekivano stali i : viceprezident Senata Đorđije Petrović, istaknuti katunski prvak - senator Stevan Perkov Vukotić, kao i Novica Cerović (jedan od najuticajnijih Crnogoraca).
  • 1852 (13. januar) Narodnom skupštinom - okončana su opasna razilaženja u državnom vrhu oko Njegoševog nasljedstva (postupilo se shodno sugestijama iz Petrograda i po testamentu vladike Petra II). Proglašenje Crne Gore za knjaževinu, nepovoljno je primljeno u Beču i Carigradu, ali je dalo podsterek oslobodilačkoj borbi hercegovačkih i brdskih plemena.

  • 1852. icon Danilo I Petrović (Njeguši, 25.05.1826 - Kotor, 01. 08. 1860) ozvaničen kao knjaz Crne Gore, do 1860. godine.

Vladarski monogram knjaza Danila I Petrovica

  • 1852. icon "Knjaz", kao vladarska titula u Crnoj Gori, do 1910. godine. Ovim je prihvacen oblik rijeci "knez" na ruskom jeziku, pošto je u Crnoj Gori već postojala titula kneza za seoske (plemenske) starješine. Od 1852. ove starješine više nijesu mogle koristiti navedenu titulu. Do 1878. se koristila titula "Njegova Svjetlost Knjaz Crne Gore", a potom "Knjaževsko Visočanstvo". Od 1900. godine koristi se titula "Kraljevsko Visočanstvo". Po ustavu iz 1906. vladar je "Knjaz Gorpodar" (Gospodar je bila titula iz vremena Crnojevića).

Petrovići (rodoslovi)

Loza Petrovića (1)

ICONX1

  • 1852 (početkom) neka hercegovačka i brdska plemena, po instrukcijama sa Cetinja - javno odriču davanja Turcima, a crnogorske čete počinju krstariti po Hercegovini.

Vuk Vrčević (1811 - 1882)
  • 1852 – 1855. Vuk Vrčević (Risan, 1811 – Dubrovnik, 1882) sekretar je crnogorskog knjaza Danila I. Do dolaska na Cetinje, bio je učitelj (u Grblju i Risnu) administrativni činovnik u raznim oblastima Dalmacije, sakupljač narodnog blaga i folklorist (publikovao više zbirki na ovu temu). Od 1861 – 1878. austrijski je konzularni agent i vicekonzul u Trebinju. O svom boravku u Crnoj Gori ostavio je korisne memoarske bilješke.

ICONX1


Ivan (Ivo) Vizin (1806 - 1868)
  • 1852. Ivan Vizin (1806 - 1868) iz Prčnja (Boka Kotorska) porodičnim porijeklom iz Istre - prvi je pomorac sa prostora današnje Crne Gore i šesti, iza Magelana, koji je oplovio svijet. Brikom "Splendido" pod habsburškom zastavom, isplovio je iz belgijske luke Atverpen. Sedam godina kasnije, uplovio je u englesku luku Plimut. Odlikovan je od strane cara Franja Josipa I.


ICONX1


Nikolaj I Romanov, ruski car
  • 1852 (februar - jul) Knjaz Danilo posjetio Rusiju. Car Nikolaj I odlikovao crnogorskog vladara Ordenom svetog Stanislava I reda, a obaviještena su ruska diplomatska predstavništva u Berlinu i Beču o odluci carske vlade da prizna crnogorsku knjaževinu i crnogorskog knjaza.

ICONX1

  • 1852 (kraj aprila) Turska u Hercegovini koncentriše redovne trupe na granici sa Crnom Gorom.
  • 1852. Ali-beg Gusinjski (Šabanagić) kao kajmakam u Gusinju (nakon završenih visokih vojnih škola u Istanbulu i posla kajmakama u Sarajevu).

Izgled grba knjaza Danila I
na kasnijem odlikovanju

By Lazar Pejović [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1852 (od jula) hitne radnje knjaza Danila I na unutrašnjem ustrojstvu države Crne Gore.
  • 1852 (20 septembar) knjaz Danilo je sazvao narodnu skupštinu na Cetinju (ispred manastira u cetinjskom polju) kojom je započeta era "svjetovne autokratije" u Crnoj Gori. Na njoj je učestvovalo 4000 Crnogoraca. Odlučeno je, između ostalog: da se do donošenja novog zakonika sudi po Zakonu Petra I i da se poštuju ustanovljene poreske klase i poreske stope. Na skupštini je ustanovljena i tjelasna kazna, kao jedna od sankcija u krivičnom pravu. Novoizabrani Praviteljstvujušči senat imao je 14 članova, na čelu s Perom Tomovim Petrovićem, kao prezidentom.
  • 1852. ustanovljen Orden knjaza Danila.

Lipovska četna zastava
Kolašinske brigade (sredina XIX vijeka)

By Lazar Pejović [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1852. Krstaš barjak (crveno polje oivičeno zlatnožutim porubom, sa bijelim krstom na sredini) postaje četna (stotinaška) zastava, u vrijeme crnogorskog knjaza Danila.
  • 1852. (jesen) do 1862. godine , icon ustanci u Hercegovini. Ustanci hercegovačkog pravoslavnog stanovništva protiv osmanske vlasti. U velikoj mjeri ove je ustanke podsticala, pomagala i kontrolisala Crna Gora, a u jesen 1852. u Drobnjake su prebačeni vojvoda Mirko Petrović i Novica Cerović (radi objedinjavanja akcija crnogorskih četa).

 Starohercegovacka plemena u Crnoj Gori
Starohercegovacka plemena u Crnoj Gori

  • 1852 (26. oktobar) icon zasjeda u klancu Duga (između Nikšića i Gacka) i napad 200 Katunjana, na turski prateći odred (oko 300 vojnika) angažovanih na transportu ratnog materijala za garnizon u Nikšiću.
  • 1852 (krajem) pobunjivanje nekih crnogorskih plemena od strane skadarskog Osman-paše Skopljaka, uz ulaganje velikih svota novca (kao i ranije, 1847) i njihovo odbijanje da plaćaju porez Crnoj Gori. Posebno su Piperi bili izloženi velikim pritiscima iz Skadra. Odmah pošto je knjaz Danilo I sa vojskom došao u Stijenu Pipersku, novembra mjeseca, naredio je da se kuće (kolovođa pobunjenika protiv državne vlasti) popale.
  • 1852 (23/24. novembra) icon osvajanje Žabljaka (Crnojevića) od strane Crnogoraca (što će biti jedan od neposrednih povoda za napad Turske na Crnu Goru, 1852-53. godine).
  • 1852. (početak decembra) Skadarski vezir Osman-paša s odredom od 6.000 vojnika započinje napad na Žabljak i okolinu, ali mu se u borbama suprostavlja oko 9000 Crnogoraca. Crnogorska vojska će držati osvojeni grad više od mjesec dana.
  • 1852 (17, decembra) prebacivanje turske vojske iz Bitolja za Skadar, u sklopu plana napada na Crnu Goru.
  • 1852 (25. decembra) Zbog uznemirenosti Rusije (zaoštravanje odnosa sa Turskom) knjaz Danilo naređuje napuštanje osvojenog Žabljaka, koji je od strane Crnogoraca (24/25. decembra) većim djelom razoren.
  • 1852 (krajem) Pripreme za rat Crne Gore i Turske. Glavnina turskih turpa bila je koncentrisana na prostoru Podgorica-Spuž, a Ismail-paša će nadirati pravcem Nikšić-Ostrog-Spuž. Sporedne turske trupe: prodiraće od Bara prema Sutormanu, Viru Crmničkom i Rijeci Crnojevića.
    Glavnina crnogorske vojske, raspoređena je linijom Orja Luka-Zagreda-Zagarač-Krusi-Kokoti. Tu će crnogorske snage braniti glavni strategijski pravac: Grada-Rijeka Crnojevića-Cetinje. Prema Baru i Sutomoru je komandovao Đorđije Petrović, a prema Podgorici i Nikšiću: Mirko Petrović i Novica Cerović. Strategijskom rezervom (Komani-Zagreda-Cerovo) sastavljenoj pretežno od Katunjana, komandovaće knjaz Danilo.
  • 1852 (do 1858) icon icon tvrđava i kasaba Bihor, tokom sukoba sa crnogorcima, potpuno su uništeni i napušteni.

ICONX1


Otomanski vojnici 1854
  • 1852 (26. decembra) Omer-paša Latas (ranije Mihailo Latas, iz Like) bosanski beglerbeg i komandant trupa u Bosni i Hercegovini - od Porte dobija naređenje za napad na Crnu Goru. On će predvoditi osmansku vojsku u icon pohodu na Crnu Goru ("Prvi Omer-pašin napad"). Ovaj crnogorsko-turski rat (1852-1853) ojačao je međunarodni položaj Crne Gore. Bio je prvo vojevanje u ratnoj istoriji Crnogoraca, koje je njihova zemlja vodila kao država po planu svoje vrhovne komande. Teško je ustanoviti broj crnogorskih žrtava u ovom dvomjesečnom ratu. Posebno su stradala mjesta oko Grahova, Piperi, djelovi Bjelopavlića, Pješivci i neki rejoni Crmničke nahije. Turski gubici (podaci austrijskog i ruskog porijekla) su bili: 4.000 poginulih i 6.000 ranjenih vojnika i oficira (trupe Omer-paše pretrpjele su gubitke od 2.000 poginulih vojnika i oficira).
    kaziprst Omer-paša Latas/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1852 (27. decembar) objelodanjen sultanov ferman, u Sarajevu (drugi dan po crnogorskom napuštanju osvojenog Žabljaka). Nagoviješten je sveti rat protiv Karadaga (Crne Gore). Prorokove zastave su istaknute na svim javnim zgradama u gradu.

Abdulmedžid, osmanski sultan i Omer-paša Latas
  • 1853. (početkom januara) Omer-paša Latas stiže u Podgoricu. Početak rata Crne Gore i Turske.
  • 1853 (14. januara) glavnina otomanskih snaga (12000 vojnika) krenula je ka icon Martinićima, poharavši ih (rušili su palili sve pred sobom, čak i crkve, sjekući sve zarobljenike, uključujući djecu i starce). Ova se vojska spaja sa trupama Reiz Ismail-paše (u dolini Zete).
  • 1853 (od 15. januara) icon Bojevi u Crmnici. Turske trupe su prešle crnogorsku granicu na Sutormanu, napredujući prema Karuču, Limljanima i Boljevićima, u jačini od 6.500 ­ 7.000 oficira i vojnika. Njima se u prvi mah mogao suprotstaviti samo jedan odred Crmničana od svega stotinak boraca (naročito jake borbe vođene su u Limljanima). Bilans ovog krvavog šestočasovnog okršaja bio je težak za tursku vojsku: na bojištu su ostavili 60 mrtvih i 120 ranjenih. Malobrojniji Crnogorci su se ipak morali povući, na novu odbrambenu liniju u Crmnici: od Godinja ka Boljevićima i Viru.
  • 1853. (16. januar) trupe generala Derviš-paše savladale su icon otpor Grahvljana i ušle u Grahovo. Od 16 - 19. januara, vojvoda Jakov Daković sa 50 ljudi se branio iz svoje kule, koja je na kraju zapaljena, pa su nastavili otpor iz pećine. Turcima se predao "na riječ", a zatim je svirepo pogubljen.
  • 1853 (16 - 25. januara) icon Odbrana u Ostrogu. Jedan manji odred, nešto više od pedesetak ljudi (sastavljen od istaknutih narodnih prvaka iz čitave Crne Gore) pod komandom vojvode Mirka Petrovića - zatvorio se u Gornjem ostroškom manastiru i tako je započela čuvena Ostroška opsada. Branioci su izdržali devet dana, odbijajući turske udare. Specijalni odred knjaza Danila (300 ratnika) pod zapovjedništvom prezidenta Praviteljstvujušćeg senata Pera Tomova Petrovića, deblokira Gornji manastir Ostrog i dolazi do branilaca. Sa sarkofagom i moštima Svetog Vasilija Ostroškog, Crnogorci su se potom probili iz manastira ka Cerovu.
  • 1853 (21. januar) icon borba na Planinici. Turske snage su odbačene prema Nikšiću, od vojske pod komandom knjaza Danila.
  • 1853. Đorđije Petrović, predsjednik crnogorskog Senata, do 1857.
  • 1853 (januar) u Crnoj Gori propisana smrtna kazna za dezerterstvo.
  • 1853 (januar) icon udar na turski logor u selu Glavica, u blizini Orje Luke i uništavanje mostobrana (najveći vojni uspjeh snaga knjaza Danila u ovom ratu). Crnogorci su tada upotrijebili neku vrstu eksplozivnih naprava, koje su im pripremili austrijski oficiri. U noćnoj sječi, što je uslijedila poslije juriša, ostalo je na bojištu 1.000 turskih vojnika.
  • 1853 (28. februar) sporazumom u Podgorici, o trenutnom prekidu ratnih dejstava (stalna rusko-austrijska intervencija kod sultana i kasniji ultimativni pritisak izaslanika austrijske vlade) okončan je dvomjesečni tursko-crnogorski rat.

ICONX1

  • 1853. icon "Gospodar"- kao vladarska titula u Crnoj Gori, a korišćena je uz zvaničnu titulu "knjaz" (u jednom dokumentu iz 1853. stoji: "Njegova Svjetlost Gospodar Knjaz", a knjaz Nikola I je titulisan kao: "knjaz i gospodar Crne Gore" ). Titulu "gospodar" su u srednjem vijeku koristili Balšići (na pr. Ðurad I: "Jure de Balsa, dominus Zente") i Crnojevići (na pr. po jednoj povelji: "Gospodar Ivan Crnojević", a na pecatu: "Ivan Crnojević gospodar zetski") .
  • 1853 (mart) odluka knjaza Danila I da prenese posmrtne ostatke rodonačelnika svoje dinastije, vladike Danila, sa austrijske teritorije (manastir Podmaine, kod Budve, gdje je bio sahranjen 22. januara 1735. godine. Njegove kosti su prenešene na Cetinje, 16. juna 1853. godine, a spomenik na Orlovom kršu (mjesto odredio knjaz Danilo I) podignut je kasnije, za vrijeme knjaza Nikole I (1896).

Perjanici/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

  • 1853. uvedena opšta vojna obaveza u Knjaževini Crnoj Gori i formirana lična knjaževa garda od 1000 ljudi.
  • 1853. uvedene četri klase državnog poreza u Crnoj Gori (po osnovu imovnog stanja).

ICONX1

  • 1853. (početkom maja) ustanovljen crnogorski Orden za nezavisnost Crne Gore 1852/53.
  • 1853. u puščana zrna pretapaju se olovni krov Biljarde i slova Njegoševe štamparije.
  • 1853. objavljen Barski rodoslov (Ljetopis popa Dukljanina) u Novom Sadu, na srpskom jeziku.
  • 1853. (april) Posjeta crnogorskog knjaza Danila dvoru u Austriji (na poziv imperatora Franja Josifa) kojom prilikom je zahvalio za podršku Austrije prilikom Omer-pašinog pohoda na Crnu Goru.
  • 1853. (11. jul) narodna skupština, po povratku knjaza Danila I iz Beča.
  • 1853 (jul) Prosper Bure u ime francuske vlade vodi razgovore sa knjazom Danilom I.
  • 1853 (krajem avgusta) ruska vlada je donijela rješenje da se crnogorskoj državnoj kasi uplati naknadno 30.000 rubalja, za pomoć u ratu postradalim područjima.

Stevan Perović Cuca
  • 1853 (u noći, 17/18. novembra) trojica žestokih knjaževih protivnika: Stevan Perović Cuca, Pero Tomov Petrović i serdar Milo Martinović (zajedno sa 26 članova uže porodice) emigrirali su u inostranstvo. Dana 6. decembra, donesena je presuda Senata kojom se opozicioni prvaci osuđuju na progonstvo, konfiskaciju čitave imovine, s tim da ih svako može lišiti života onog trenutka kad ih uoči na crnogorskoj teritoriji.
  • 1853. Knjaz Danilo boravi u Parizu, u privatnoj posjeti kod francuskog cara Napoleona III, iz razloga što nije pristao na zvaničnu posjetu organizovanu preko osmanskog poslanika.

Tvrđava Mamula (1853)
  • 1853. icon Mamula , austrijska tvrdjava (podignuta od strane generala i namjesnika Dalmacije, barona Lazara Mamule) na ostrvu Lastavica (ulaz u zaliv Boke Kotorske).Za vrijeme Mlečana ostrvo se zvalo Rondoni.
  • 1854. i 1855. godine - velika glad u Crnoj Gori.
  • 1854 (februar) Bitka na brdu Previji i na Bihoru, između Crnogoraca ( snaga kombinovanih od brdsko-hercegovačkih plemena, pod komandom serdara Jola Piletića i nekoliko ruskih oficira) i osmanskih snaga. Odbijanje prodora i poraz dijela crnogorskih snaga na brdu Previji, kod Andrijevice. Osmanskim odredima je komandovao Ali-beg Šabanagić (Gusinjski). Ostale crnogorske snage, prema Bihoru, bile su nadmoćnije i uspješnije u prodoru, sa namjerom presjecanja komunikacije između Bosnskog vilajeta i Istanbula ("Bosanski drum" na južnoj granici Sandžaka) a koja akcija nije bila uspješna. U sukobu je poginuo i Hasan-beg Ćorović.

Perjanici

ICONX1

  • 1854. Austrijska poštanska stanica na području Crne Gore, prva je pošta na ovim prostorima (pripala je Crnoj Gori, 1878. nakon Berlinskog ugovora).
  • 1854. (sredinom) knjaz Danilo I uvodi malu vojnu reformu. Izdao je naredbu svim kapetanima da popišu sve vojne obveznike (koji su bili dužni da na kapi nose vojnički znak - mali metalni krst, po kom obilježju je vojska jedno kratko vrijeme nosila naziv "krstonosna"). Svaka jedinica dobila je i svoju zastavu - "krstonosni barjak". Barjak je bio od crvenog platna sa bijelim krstom u sredini. Tada je knjaz ustanovio i starješinske grbove: za senatore, ađutante, kapetane, stotinaše, desečare i perjanike. Nekoliko godina knjaz je za državnu zastavu upotrebljavao i trobojku. Na sličan način nastale su i srpska i hrvatska trobojka.
  • 1854. pobuna u dijelu Bjelopavlića, protiv crnogorske vlasti i samovolje knjaza Danila. Glavnu ulogu u podsticanju pobune imalo je nekoliko starješina iz kuće Boškovića (pop Ðoko Bošković i Risto Bošković).

ICONX1


Vojvoda i senator, Bošković Risto
  • 1854. (1. jul) pohod knjaza Danila na dio Bjelopavlića, sa vojskom od 5 - 6000 ljudi. Glavni vinovnici pobune se sa svojim rodacima povlače u Skadar. Godine 1855. vinovnici pobune su pomilovani (kasnije, na intervenciju ruskog diplomate Kovaljevskog, pomilovani su i tri Boškovića: Ðoko, Risto i Vido). Risto Bošković (1817 - 1903) nekada pogranični komandir prema Spužu, istaknut u borbama (1852 - 1853) nakon neuspjele pobune u Bjelopavlićima (zbog samovolje knjaza Danila) i emigracije u Skadar – biva, nakon pomilovanja, postavljen za vojvodu (1858) a zatim i za senatora (1861). Predvodiće Bjelopavliće u crnogorsko-osmanskim ratovima: 1862. i 1876 – 1878. godine. Napustiće državnu službu, 1882. godine, zbog nesuglasica sa knjazom Nikolom.

Glavna ratna zastava (alaj barjak, u upotrebi i kao državna zastava Crne Gore) od 1854 do 1858
  • 1854. (ljeto) u vrijeme pobune Pipera protiv knjaza Danila, Jole Piletić izjavljuje odanost crnogorskom knjazu. Postao je serdar pipera i crnogorski senator 1860. Godine 1879. zbog sukoba sa crnogorskim knjazom Nikolom I napušta Crnu Goru.
  • 1854. objavljena "Pisma o Jadranu i Crnoj Gori", francuskog književnika i putopisca, Marmije Gzavijea.
  • 1854 (krajem) započete pripreme za donošenje novog crnogorskog zakonika.
  • 1855. na presto stupa icon Aleksandar II Nikolajević (rodjen 1818) ruski imperator, do 1881.

Danilov most (Rijeka Crnojevića, 1855)
By Martin Brož (Martin Brož's camera) [CC-BY-3.0 (http: //creativecommons.org /licenses/by/3.0)], via Wikimedia Commons

ICONX1

  • 1855. (23. aprila/ 5. maja) "Zakonik Danila, prvog knjaza i gospodara Crne Gore" usvojen na glavarskoj Skupštini, na Cetinju. Imao je 95 članova.
  • 1855. osnovana Garda, kao elitna jedinica vojske u Knjaževini Crnoj Gori. U vrijeme osnivanja imala 400 vojnika, na čelu sa kapetanom (šef od Garde). Gardisti su imali posebne vojne oznake. Godine 1858. Garda je imala 1000 vojnika, a 1871. čini jednu brigadu crnogorske vojske (šest bataljona, po 500 vojnika). 1872. Garda se ukida i nije učestvovala kao vojna jedinica u ratu 1876-1878.
  • 1855. knjaz Danilo je stupio u brak s Darinkom, Srpkinjom iz porodice Kvekić iz Trsta. Još ranije, u decembru 1854. knjaz je donio odluku da mu vjenčani kum bude dalmatinski namjesnik, baron Mamula.
  • 1855. Knjaz Danilo I vrši objavu amnestije svim političkim emigrantima. Izuzeti su samo serdar Milo Martinović i Stevan Perović Cuca.

Crkva Sv. Petra na Lovćenu, iz 1845.

  • 1855. posmrtni ostaci Petra II Petrovića Njegoša prenešeni u grobnicu Kapele Svetog Petra Cetinjskog, na Lovćenu.
  • 1855. Poten Karlo, nadbiskup barski, do 1886.
  • 1855. kameni most u Rijeci Crnojevića, podignut od strane knjaza Danila.
  • 1855. dogovor o nenapadanju, izmedju Ali-bega Šabanagića (Gusinjskog) i Vasojevića.

Medun, 1876

ICONX1

  • 1855. (kraj juna) icon prvi kazneni pohod crnogorskog knjaza Danila na pleme Kuče. Razlog: neki kučki glavari i dio stanovništva su izjavili pokornost skadarskom paši i odmetnuli se od crnogorske deržave. Kaznenom ekspedicijom je rukovodio knjažev brat, vojvoda Mirko Petrović.Stradalo je 80, uglavnom nevinih ljudi .
    kaziprst Veliki vojvoda Mirko Petrović/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Političke struje u crnoj Gori u XIX vijeku/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1856. do 1859. Anri Delari (1821 - 1861) je lični sekretar crnogorskog knjaza Danila. Smijenjen je po sugestiji ruske diplomatije. Autor je dvije knjige (objavljene 1862) o Crnoj Gori: "Crna Gora" i "Put u Crnu Goru".
  • 1856. (početak) upućeni su na školovanje u Francusku, knjaževi sinovci: Nikola Mirkov i Božo Dragov Petrović.
  • 1856. dolazi do zaoštravanja crnogorsko-ruskih odnosa.
  • 1856. Marko Miljanov Popović, perjanik knjaza Danila.
  • 1856. (maj) Kuči su ponovo napali na teritoriju Bratonožića, zaplijenili jedan broj stoke i popalili dio kuća. Na Cetinju je to izazvalo ogorčenje. Kuči su obnovili napade.

ICONX1

  • 1856. (kraj juna) icon "Pohara Kuča", kao drugi kazneni pohod crnogorskog knjaza Danila (pod komandom vojvode Mirka Petrovića) na pleme Kuče. Stradalo je oko 260 osoba iz Kuča (pretežno nejači). Zapaljen je veliki broj kuća. U ovom plemenu je uništena turkofilska struja. Otomanske vlasti u Skadru i Podgorici su veoma vješto iskoristile u propagandne svrhe pretjeranu upotrebu sile u Kučima od strane vojvode Mirka.
    kaziprst Veliki vojvoda Mirko Petrović/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Političke struje u crnoj Gori u XIX vijeku/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1856 - 1857. srušena stara Crkva Sv. Jeronima, u Herceg Novom, iz XVII vijeka (zbog klizišta). Podignuta nova župna Crkva Sv. Jeronima.

  • 1856. "Istorija Crne Gore" od hercegovca Dimitrija Milakovića (1804 - 1858, Drezden) objavljena u Zadru. Pisac je prije preseljenja u Dubrovnik bio lični sekretar vladike Petra II i knjaza Danila.
  • 1857. Mirko Petrović, predsjednik crnogorskog Senata, do 1867.
  • 1857 (početkom) Neposredno pred odlazak za Pariz, knjaz Danilo I je za nasljednika imenovao Nikolu Mirkova Petrovića. Sam odlazak u Francusku (gdje je vodio relativno uspješne razgovore) bio je pokušaj knjaza Danila I da se oslobodi diktata ruske diplomatije i da zatraži oslonac na zapadne zemlje. Zbog ovog knjaževog pokušaja, Rusija je bila revoltirana (ruski konzul u Dubrovniku, pokretač je kampanje protiv crnogorskog knjaza) a nije dobio ni podršku srpske vlade.
  • 1857 (septembar) sastank Napoleona III i Aleksandra II u Štutgartu: crnogorska faktička nezavisnost od Porte mora se sačuvati po svaku cijenu. Dogovoreno je i da se sa otomanskim kabinetom povedu diplomatski pregovori o eventualnom ustupanju nekih teritorija pod turskim suverenitetom crnogorskoj državi.

Anto Daković
  • 1857. Anto Daković (1823 – 1889) sin vojvode Jakova Dakovića - imenovan za grahovskog vojvodu. Istakao se u borbama protiv Omer-paše Latasa, 1852/53. godine (nosilac visokog ruskog odlikovanja) u Bici na Grahovcu (1858) kao i borbama tokom 1861/62. godine ( u boju na Dugi, 1861. posjekao nikšićkog junaka Omera Bečića). Zbog neslaganja sa knjazom Nikolom I, napustio Crnu Goru, od 1862. do 1870. godine (od ruskog cara dobio spahiluk u Odeskoj guberniji). Za brigadira u crnogorskoj vojsci postavljen tokom rata 1876/78. godine. Bio crnogorski senator. Autor je "Memoara" (objavljeni 1955. godine).
  • 1858. osmanskim zemaljskim zakonikom uređivana su vakufska pitanja, na teritoriji pod osmanskom upravom, sve do 1912. godine. Vakuf je predstavljao zemlju ili neki drugi izvor prihoda, koji se zavještava kao neotudjivo dobro u vjerske i dobrotvorne svrhe.
  • 1858. austrijski poslanik u Parizu (baron Hibner) nagovijestio francuskom ministru inostranih poslova mogućnost zajedničke tursko - austrijske okupacije Crne Gore.


Veliki vojvoda Mirko Petrović
By Sideshow Bob at en.wikipedia [Public domain], from Wikimedia Commons
  • 1858. (10. maj) icon bitka na Grahovcu i veliki poraz turske vojske. Turski komandant (Husein-paša) imao je u svom specijalnom korpusu 7.000 vojnika i oficira. Crogorska vojska u jačini od 7.500 vojnika bila je podijeljena na tri dijela (komandanti: Petar Vukotić, Petar Vujović i Đuro Kusovac). Glavni zapovjednik, vojvoda Mirko Petrović, nalazio se sa centralnim odredom, na brdu Srednjak (ranija ratna slava vojvode Mirka Petrovića, zadobijena u odbrani Župskog i Ostorškog manastira, na Grahovcu je dobila najvišu potvrdu). Po nekim izvorima, čitav Husein-pašin korpus bio je uništen (7.000 vojnika i oficira). Po ruskim konzularnim izvještačima iz Trebinja, poginulo 5.000 turskih vojnika i oficira, među njima i đeneral Kadri-paša. Pogibiju je izbjeglo samo nekoliko stotina oficira i vojnika. Crnogorski gubitci: 200 poginulih i 300 ranjenih. Cijeneći ulogu koju je odigrala u bici na Grahovcu knjaz će povećati gardu na 1.000 vojnika. kaziprstVeliki vojvoda Mirko Petrović/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Grahovačka medalja (1858)
  • 1858. ustanovljena crnogorska Grahovačka medalja (niklena, medalja-spomenica - "Grahovac 1858"). Dobio svaki učesnik i učesnica u bici. kaziprst Grahovačka medalja /History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1858 (maj) knjaz Danilo donosi posebnu odluku da se vojvodi Mirku Petroviću dodijeli titula "Vojvoda od Grahovca" (zvanje je, bliže narodnom duhu, u žargonu preinačeno u "Veliki vojvoda").
  • 1858. Hercegovac Luka Vukalović je od strane knjaza Danila (poslije bitke na Grahovcu) imenovan za vojvodu Zubaca, Kruševice, Dračevice i Sutorine.
  • 1858. icon opsada turskog Klobuka od strane Crnogoraca, poslije grahovačke bitke.
  • 1858 (noću, 4/16. maj) Francuske pomorske jedinice (ratni brodovi: "Alžesiras" i "Ejlau") su uplovile u Jadransko more, a viceadmiral Žilijen de la Gravijer 1. juna stiže u zvaničnu posjetu Cetinju. Ovo još više pogoršava odnose Crne Gore i Beča.

Crnogorska stotinaska zastava iz vremena knjaza Danila
Bratislav (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

Stotinaške zastave iz vremena knjaza Danila
By Bratislav [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1858 (krajem maja) nove osmanske trupe u Hercegovini (10 bataljona otomanske vojske sa 24 artiljerijska oruđa) a zatim dodatnih 3200 vojnika sa artiljerijom i komorom.
  • 1858. Derviš Salih-beg (Dedaga Čengić) zaustavio icon prodore hercegovačkih ustanika, pod komandom crnogorskog vojvode Novice Cerovića, koji su namjeravali dejstvovati preko rijeke Tare.
  • 1858 (kraj jula) Rad međunarodne komisije na razgraničenju Crne Gore i Turske, započeo je izlaskom na teren, kod Risna. Komisija je okončala posao krajem avgusta 1858. Posljednja (peta) komisija ambasadora po ovom pitanju, održana je 8. XI 1858.godine.

Glavna ratna zastava (alaj barjak) knjaza Danila I, iz 1858.

Gardijska zastava iz vremena knjaza Danila
By Bratislav [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1858. (28. jula) icon sukobi kod Kolašina. Ovaj napad Crnogoraca na Kolašin (vojvode Novica Cerović i Miljan Vukov Vešović) pruzrokovao je mnoge političke probleme (Kolašinska afera) u vrijeme rada međunarodne komisije za razgraničenje sa Turskom. Popaljeni su turski katuni na Sinjajevini i mjesta: Trebaljevo, Lipovo i Štitarica. Knjaz Danilo je uložio izuzetan diplomatski napor da bi se opravdao pred velikim silama. Pritom je najubjedljivije djelovala činjenica što je oba senatora lišio svih državnih zvanja.
  • 1858 (30.09 - 2. 10) zvanična posjeta Cetinju - komandanta ruske fregate "Polkan" i generalnog konzula.
  • 1858. Nikanor Ivanović (1825-1894) mitropolit crnogorski, do 1860. Prvi je mitropolit poslije uspostavljanja svjetovne državne vlasti u Knjaževini Crnoj Gori i prvi mitropolit koji je bio stranac.

Danilov most na Mrtvici (1858)
  • 1858. Knjaz Danilo podiže most na rijeci Mrtvici.

ICONX1

  • 1858. (oktobar-novembar) Carigradska konferencija predstavnika velikih sila. Rješavana sporna pitanja izmedju Crne Gore i Osmanskog carstva poslije Grahovacke bitke. Crna Gora je dobila Grahovski kraj, rudine, Uskoke, Župu Nikšićku, Gornje Lipovo, Gornje Vasojeviće (Lijeva Rijeka, Konjusi, Kralje i Zabrđe) kao i dio Drobnjaka i Kuča. Pleme Bratonožići i formalno ulazi u sastav Crne Gore.
  • 1858. Podgorica ima 630 muslimanskih i 270 hrišćanskih kuća.
  • 1858. (kraj) medjunarodno priznata, utvrđena granica izmedju Crne Gore i Turske.

    ICONX1

  • 1858. Katunskoj nahiji se privremeno, do 1878. godine, dodaju se novooslobodjeni krajevi: Rudine, Grahovo, Nikšićka Župa i Lukovo.

Jaroslav Čermak /History of Montenegro-Istorija Crne Gore


Jaroslav Čermak
(1830 - 1878).

Rad Jana Vilimeka
  • 1858. Jaroslav Čermak (1830 - 1878) češki slikar, prvi put posjetio Crnu Goru. Početkom šezdesetih godina XIX vijeka, Crnu Goru je posjetio još dva puta. Jedan od izvora Čermakove inspiracije, bili su Crna Gora, Crnogorci i njihovo starohercegovačko okruženje.

ICONX1

  • 1859. putopis Emila Čakra (N. Sad, 1837 - 1884) o Crnoj Gori. O njoj objavio putopise 1862. i 1863. godine.

ICONX1

Crna Gora 1859
Knjaževina Crna Gora 1859. godine

ICONX1

  • 1859. dio plemena Kuča ulazi u sastav Crne Gore (drugi dio ovog plemena je u sastavu od 1878).
  • 1859 (kraj marta) počeo rad Komisije za postavljanje graničnih oznaka (počev od teritorije Grahova). Krajem novembra 1859. udaren je 88. i posljednji granični znak na crnogorsko-turskoj granici (u blizini Spiča).
  • 1859. na Cetinju su se našli zajedno izaslanici Napoleona III i Aleksandra II (kao kumovi na krštenju knjaževe kćerke - knjaginjice Olge).
  • 1859. (jun) dalje zaoštravanje crnogorsko-­austrijskih odnosa dostiže vrhunac. Oko dvadeset naoružanih crnogorskih političkih emigranata, premješta se iz Zadra u Kotor.
  • 1859 (krajem) u Rusiji se nalazilo 1.499 žitelja iz Crne Gore.
  • 1859. na mjestu kasnijeg naselja Pristan, pod Volujicom, kod Bara, zabilježeno je postojanje pristaništa (skromni kameni nasip i mali drveni gat) i samo dva objekta (kuća "Lojdovog" predstavnika i han).


Žabljak Crnojevica iz 1860. godine
(crtež nepoznatog autora
u francuskom casopisu)

[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1860. Crna Gora je imala 120.000 stanovnika. Od toga je u podlovćenskoj Crnoj Gori bilo nastanjeno 65.000, a u Brdima 54.500 stanovnika.
  • 1860 (početkom) zbog jedne male čarke došlo do okršaja žitelja Pipera, Zagarača i Novog Sela s otomanskim stanovnicima iz Spuža. U sukob su se umiješale otomanske regularne trupe iz Podgorice, a žrtava je bilo na jednoj i drugoj strani. Skadarski guverner Abdi-paša odmah je o sukobu obavijestio predstavnike velikih sila.
  • 1860 (kraj maja) okršaj kod Tuđemila.
  • 1860 (sredina) žestok okršaj icon kod Kolašina.
  • 1860 (kraj juna) žitelji iz Šestana prodrli nešto dublje na crnogorsku državnu teritoriju i zaustavili se kod Limljana.
  • 1860 (jul) evropski diplomatski predstavnici su ozbiljno upozorili knjaza Danila I da strogo održava mir.

  • 1860. (31.07) iconicon atentat na knjaza Danila, na rivi u Kotoru, od strane crnogorskog emigranta Todora Kadića (oko 1830 - 13. oktobra, 1860). Od kotorskog suda, knjažev ubica je osudjen na smrt i obješen.
    kaziprst Knjaz Danilo I Petrović/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1860 (kraj jula) Avdi-paša (skadarski vezir) vrši obilazak otomanskih graničnih naselja i utvrda (Bar, Lesendro, Gusinje i Podgorica).

Vladarski monogram Nikole I Petrovica

  • 1860. (2. avgusta) icon Nikola I Petrović, knjaz Crne Gore.
  • 1860. Mitropolit crnogorski Nikanor nije iz Kotora došao na sahranu knjaza crnogorskog, Danila. Od strane knjaza Nikole I i vojvode Mirka Petrovića - obaviješten je da više ne može biti mitropolit Crnogorske pravoslavne crkve. Nije se vraćao u Crnu Goru.

Ilarion Roganović, mitropolit od 1860 - 1882.
sr.wikipedia.org/wiki Public domain USA
  • 1860. icon Mogren,austrougarska tvrdjava, na zapadnoj strani Budve (izmedju plaža Jaz i Mogren).

ICONX1

  • 1860. Ilarion Roganović, crnogorski mitropolit, do 1882.
  • 1860. Načelništvo narodne prosvjete, na Cetinju, a 1862. Školsko nadzorništvo.
  • 1861. icon Abdul Aziz, sultan Osmanskog carstva, do 1876. kada je zbačen sa prijestola. Naredio je Osman -paši napad na Crnu Goru (proljeće, 1862).

Vojvoda Marko Miljanov Popović
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1861. (ili 1862) Marko Miljanov Popović od knjaza Nikole I imenovan za vojvodu i komanduje odredom Kuča u icon ratu (1862). Od 1874. član je crnogorskog Senata, komandant odreda Kuča u ratu (1876-1878) a kasnije i upravitelj varoši Podgorice. Komandovao sa crnogorskim odredom u Plavsko-gusinjskoj aferi, pa se poslije sukoba sa knjazom Nikolom I, 1883. godine vraća u svoje selo (Medun) gdje je živio povučeno, posvećen književnom radu . Djela : "Primjeri čojstva i junaštva" (1901) "Pleme Kuči u narodnoj priči i pjesmi" (1904) i "Život i obicaji Arbanasa" (1904/05).

Luka Vukalović

ICONX1

  • 1861. icon ustanak u Hercegovini, pod vodjstvom Luke Vukalovića. Crna Gora je uputila pomoć ustanicima, što ce biti povod za njen budući rat sa Osmanlijama.
  • 1861 (početkom marta) udar 400 bašibozuka Dedage Čengića (Derviš Salih-bega, sina Smail-age Čengića) na Pivu, gdje su počinjene zastrašujuće represalije prema lokalnom stanovništvu.

Dedaga Čengić (Derviš Salih-beg)
  • 1861. (početkom marta) icon borbe u Pivi i težak poraz bašibozuka od strane odreda vojvode Novice Cerovića, koji je Pivljanima pritekao u pomoć (nakon udara osmanskih snaga gatackog muselima Derviš Salih-bega).
  • 1861. icon borbe kod Ravnog, izmedju snaga Derviš salih-bega i ustanika (vojvode Ilija Đukanov Zvicer i Novica Cerović).
  • 1861. (krajem) Vasojevićki odred (oko 260 ljudi) formiran je kod manastira Đurđevi stupovi, sa zadatkom da preko osmanskog Sandžaka prodre do Srbije i podstakne je da zarati sa Osmanskim carstvom (kao i da donese Crnoj Gori ratnu pomoć obećanu od srpske vlade). Medjutim, u Srbiji je knez Mihailo naredio da se Vasojevići razoružaju, kako Porti ne bi dao povod za sumnju da Srbija želi da izazove rat.
  • 1861. osnovana varošica iconŠavnik, od strane izbjeglica pred Turcima (podignuta radionica za opravku oružja i kovačnica).
  • 1861. (posle) izgrađena icon tvrđava (kršla sa čitavim nizom manjih karaula) u Goranskom (Piva) od strane Omer-paše Latasa. Do 1877. godine je (uz Nikšić) najače osmansko utvrđenje u današnjem sjeverozapadnom djelu Crne Gore.
  • 1862. Austrijska icon tvrđava, Golo Brdo, iznad Sutomora.
    kaziprst Tvrđava Golo Brdo Sutomore (1862)/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Tvrđava Golo Brdo Sutomore (1862)/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Tvrđava Golo Brdo Sutomore (1862)/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Sutomore- tvrđava Golo Brdo/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1862. izgradnja osmanske kasarne na lijevoj obali Lima, od strane Husein Avni-paše (temelji novog naselja Hareme). Povezivanjem mostom, sa naseljem na drugoj obali rijeke, nastalo je mjesto i grad Berane.

Sultan Abdul Aziz i Omer paša Latas

ICONX1

  • 1862. iconOsmansko-crnogorski rat. Od Engleske podržan Osmanski napad na Crnu Goru, uslijedio je na proljece 1862. godine, pod komandom Omer-paše Latasa(1806 - 1871). ("Drugi Omer-pašin napad")
  • 1862. pogibija crnogorsko-hercegovačkog vojvode iz Banjana, Jovana Baćovića (1810 – 1862). Pominje se kao zvanični predstavnik Banjana kod knjaza Danila, 1854. godine. Vođa je uspješnog napada na Kulu Kinkovića (1857) bio je kapetan Banjana i komandant Banjana i Rudinjana (Bitka na Grahovcu, 1858). Vojvoda je banjanski (od marta 1859) a 1861. učesnik je rušenja karaule u Pilatovcima i bitke u klancu Dugi.
  • 1862. icon pljačkanje i paljenje Manastira iconĐurđevi Stupovi, kod Berana, od strane Turaka.
  • 1862. rušenje srednjovjekovnog zdanja icon Manastira na Vranjini, u vrijeme Omer-pašine vojne.
    kaziprst Kasnija crkva sv. Nikole iz XIX vijeka na Vranjini / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Kasnija crkva sv. Nikole iz XIX vijeka na Vranjini / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1862. (19.avgusta) icon Bitka u Šarancima i težak poraz turske vojske (kaznene ekspedicije) koja je namjeravala popaliti durmitorska sela. Jezerci, Šaranci i Uskoci su imali manje gubitke.

Vojvoda i senator Miljan Vukov Vešović
See page for author [CC0], via Wikimedia Commons
  • 1862. icon poraz vojske Husein Avni-paše na Previji , kao i vojske Selim-paše (na Budimlji i Rudešu) - od strane crnogorskih snaga Miljana Vukovića Vešovića. kaziprst Miljan Vukov Vešović / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1862. u Londonu objavljena knjiga Georgine Mur Mekenzijeve i Adeline Pauline Ibijeve : "Travels in The Slavonic Provinces of Turkey in Europ" koja je doprinijela da se britanska javnost podrobnije upozna sa Crnom Gorom.

Bar 1863
Turski Bar, 1863.

  • 1863. Kolašin je u sastavu Novopazarskog sandžaka.
  • 1863. otvaranje trećerazredne Bogoslovije na Cetinju (radila godinu dana).
  • 1863. osnovana osnovna škola u manastiru icon Gornji Brčeli (Crmnica) koja je kasnije preseljena u obližnji manastir Donji Brceli.

ICONX1

Crnogorske vojvode sa Nićiforom Dučićem
Crnogorske vojvode sa Nićiforom Dučićem:
Serdar Škrnjo (Filip) Kusovac, vojvoda
Đuro Matanović, vojvoda Miljan Vuković,
arhimandrit Nićifor Dučić, vojvoda
Krco Petrović, vojvoda Marko Martinović,
vojvoda Ilija Plamenac (oko 1863)

ICONX1

  • 1863. Knjaževska (Državna) štamparija, na Cetinju, štampa prvu knjigu.
  • 1864. Vlaška crkva (sadašnja) na Cetinju je izgradjena od strane Donjokrajaca, na mjestu postojanja stare srednjovjekovne vlaške crkve iz sredine XV vijeka (po predanju Ivaniševića, pdignute od strane stočara vlaha, prvobitno od pletenog pruća).
  • 1864. nova župna Crkva Pomoćnice hrišćana (Muo, kod Kotora).
  • 1864. otvaranje gimnazije u Kotoru (od 1883. radila na maternjem jeziku).
  • 1864. prvi hotel na Cetinju (Lokanda).
  • 1864. (10. decembra) Založnica crnogorska (prva crnogorska banka) osnovana od strane vojvode Mirka Petrovića.

Pop Bogdan Zimonjić
  • 1864. Senator crnogorski, Hercegovac Bogdan Zimonjić, pop i vojvoda gatački (kasnije, kratko vrijeme, 1878. kajmakam u austrougarskom Gacku).
  • 1864. Ustavni vilajetski zakon o uredjenju provincija u Osmanskom carstvu.
  • 1864. u Crnoj Gori postoji 11 škola, sa 417 učenika. Do 1871. bile su otvorene još 24 osnovne škole, kao i 3 van granice (u tadašnjoj Staroj Hercegovini).
  • 1865. Bijelo Polje je administrativno odvojeno od Skadra i kao kaza pripojeno Novopazarskom sandžaku.
  • 1865. Viljem Denton, engleski publicista i teolog, boravio u Crnoj Gori. Djelo: "Crna Gora njen narod i njegova istorija" (London, 1877).

ICONX1

  • 1866. prestanak teritorijalne oznake "Brda" (Brdska nahija) u administrativnoj upotrebi u Knjaževini Crnoj Gori.
  • 1866. Bjelopavlićka i Piperska nahija (podjela ranije Brdske nahije u Crnoj Gori).
  • 1866. (12. maj) rođen u Herceg Novom Leopold Mandić, kasnije kanonizirani hrvatski sveštenik kapucin (rimokatolička Crkva). Bio je poznati ispovjednik i pobornik jedinstva hrišćana.
  • 1866. obnavljanje Manastira icon Dobrilovina (u kanjonu Tare) uz pomoć plemena Šaranaca i otvaranje škole.

ICONX1


Vladarski dvor, na Cetinju

ICONX1

  • 1867. podignut vladarski icon Dvor na Cetinju.
  • 1867. Božo Petrović, predsjednik crnogorskog Senata, do 1879.
  • 1866. "Laboratorija" zgrada vojne radionice i skladišta oružja crnogorske vojske, na Cetinju.

Civilna zastava Austrougarske (1869 do 1918)
[Public domain], via Wikimedia Commons

ICONX1

  • 1867. Austougarska (do tada Austrija).
  • 1867. zakonski je dato pravo Srbima u pljevaljskom kraju, da mogu otvarati svoje škole, ali pod uslovom da ih sami izdržavaju.
  • 1868. Odjeljenje narodne prosvjete, kao preteča crnogorskog Ministarstva prosvjete.
  • 1868. osnovana Cetinjska čitaonica.
  • 1868. prvi crnogorski udžbenik istorije, kao i udžbenici: Prava znanja za osnovnu školu i Mali kratki katihizis (državna štamparija na Cetinju).
  • 1869 (18. septembra) svečano otvaranje Bogoslovije na Cetinju. Počela sa radom u Njegoševoj Biljardi. Prekinula je rad zbog rata, 1876. godine, sve do 1887. Bogoslovsko-učiteljska škola na Cetinju zatvorena je 1905. a njen rad obnovljen 1908. do 1915. godine (kao četvorogodišnje škole).
  • 1869. Đevojački institut, na Cetinju (smješten u Bljardi, do 1872. od kada je u novoj zgradi). Prvu godinu pohađalo 16 djevojčica.
  • 1869. prestanak korišćenja Guvernadurice (prostorija u podrumu Cetinjskog manastira) kao zatvora. U njoj je nekoliko dana, 1832. godine, bio zatocen guvernadur Vukolaj Radonjić, po kome je dobila ime.
  • 1869. Ruski car Aleksandar II Nikolajevič Romanov (1818 - 1881) uspostavlja intezivnije odnose sa Crnom Gorom, nakon posjete knjaz Nikole Petrogradu. Car Aleksandar je 1871. godine kumovao na krštenju crnogorskog prijestolonasljednika Danila.

ICONX1

  • 1869. (5. oktobra) icon Bokeljski (Krivošijski) ustanak (Krivošije, Grbalj, Pobori, Maine i Braići) zbog odluke vlasti o obaveznom služenju vojnog roka. Dana 7. oktobra poraz austrijskog odreda u Krivošijama. Veliki gubitak ljudstva kod dvije ekspedicione vojske Austrije protiv Krivošijana, 19 - 23. i 25 - 27. oktobra. Još teži poraz Austrijanaca u Krivošijama, u trećoj ekspediciji, 16 - 23. novembra. Austrijske trupe su imale oko 1700 mrtvih i ranjenih. Crna Gora se nije direktno miješala u ovaj ustanak, a u njoj se nalazio veliki broj izbjeglica iz Boke, već od novembra 1869. Ugovorom od 1870 (11. januar) utvrđena je amnestija za ustanike.
  • 1869. odlazak delegacije iz Grblja na "Carevinsko vijeće" u Beč (na čelu sa poslanikom Mihailom Bjeladinovićem) u cilju traženja poštovanja svojih starih privilegija u Austrougarskoj. kaziprst
  • 1869. icon zapaljene obje crkve u Manastiru icon Podmaine, tokom Bokeljskog ustanka.
  • 1869. Crnogorsko brzojavstvo (telegaf). 1870. godine donešen je Zakon o telegrafu (brzojavstvu) pod upravom vojvode Ilije Plamenca. Do 1910. Crna Gora će imati 25 telegrafskih stanica.

Arhitekta Dragutin – Dragiša Simin Milutinović (1840 – 1900) iz Beograda
  • 1869. (oktobra) Arhitekta Dragutin (Dragiša) Simin Milutinović (1840 - 1900) iz Beograda, po zahtjevu knjaza Nikole I, upućen je od strane vlade Srbije u Crnu Goru, radi projektovanja budućeg grada u dolini Zete - Danilovgrada. Na Cetinju je, u lošim uslovima rada, za manje od dva mjeseca, uradio projektni plan nove varoši (kasnije ga je dopunjavao). U Crnoj Gori je boravio do 14.08.1870. godine.
  • 1869. (kraj) završen projektni plan nove crnogorske varoši, icon Danilovgrada.
  • 1869. do 1879. Mitrofan Ban, kao iguman icon Manastira Morače, najzaslužniji je za njegov poslednji, veliki procvat.

Orden Sv. Petra Cetinjskog/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore Orden knjaza Danila/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Orden Sv. Petra Cetinjskog
(oko 1869) i Danilov orden (1891)

  • 1869. osnovana osnovna skola, kod Manastira Đurdjevi Stupovi (kod Berana).
  • 1869. (oko) ustanovljen Orden Sv. Petra Cetinjskog .

  • 1870. crnogorska državna himna "Ubavnoj nam Crnoj Gori". Na Cetinju je prvi put izvedena od strane kotorskog pjevačkog društva "Jedinstvo".
  • 1870. po zvaničnoj naredbi, svi krovovi na Cetinju moraju se pokrivati crijepom.
  • 1870. posebna pravoslavna eparhija za Boku Kotorsku (odvojena od karlovačke mitropolije). Od 1873. u sastavu Bukovinsko-dalmatinske mitropolije (prvi episkop, Gerasim Petranović, 1874, u Kotoru).
  • 1870. do 1906. Konzulat Knjaževine Crne Gore u austrougarskom Kotoru.


Crnogorska vojna muzika, oko 1900. godine
(Državni muzej na Cetinju)
  • 1871. Crnogorska vojna muzika ("Banda") osnovana na Cetinju. Prvi nastup: 16. juna 1872. godine, ispred knjaževog dvora. Kapelnik je bio je Čeh, Anton Šule. Od juna 1876. do marta 1878. godine, ova je muzika uglavnom na ratištu (kao i vrijeme Balkanskih i Prvog svjetskog rata). Prestaje sa radom od 1879 – 1889. godine. Od 1889. novi kapelnik je takođe Čeh: Franjo - František Vimer. Ukinuta, 08. 01. 1916. godine.
  • 1871 (23. januar) "Crnogorac" – prvi politički list u Crnoj Gori. Štampan je na Cetinju, u Državnoj štampariji i izlazio jednom nedeljno. List je u potpunosti bio u službi crnogorskog dvora. Izlazio do 15. februara 1873. godine.
  • 1871. Poštanska konvencija izmedju Ausrougarske i Crne Gore (sačinjen i Pravilnik za izvodjenje ovog ugovora).
  • 1871 (10. jul) "Crnogorka" – nedeljni književni list, izlazio na Cetinju, do 18. decembra, kao i od 1884. do jula 1885. godine.
  • 1871. Đula Andraši (1823 – 1890) postavljen za austougarskog ministara spoljnjih poslova (do 1879. godine). Bio je mađarski grof i predsjednik ugarske vlade, od 1867 – 1871. Težio je uspostavljanju potpune dominacije Austrougarske na Balkanu. Nastojao je ograničiti operacije crnogorske vojske u ratu sa osmanlijama (1876 – 1878) a na Berlinskom kongresu se trudio da umanji teritorijalne dobitke Crne Gore. Kako su Crna Gora i Srbija pretendovale na Bosnu i Hercegovinu, došao je na ideju da Austrougarska okupira ovu teritoriju (1878) koja će postati njen formalni dio 1908. godine.

Zgrada Đevojačkog insituta, na Cetinju (1872)
  • 1871. zgrada Đevojačkog instituta, na Cetinju.
  • 1872. ugovor o ekstradiciji zločinaca, izmedju Austrije i Crne Gore.
  • 1872. Cetinje ima 115 kuća i oko 500 stanovnika.
  • 1873. završena izgradnja zgrade bolnice na Cetinju. U funkciji je od 1875. godine. Prvi je ljekar bio dr Valerije Tomić. Od 1878. u bolnici je formirana i apoteka. Uoči Balkanskih ratova, bolnica je uz rekonstrukciju enteriera proširena (dograđeno desno krilo).
  • 1873 (januar) Austrougarske vlasti zabranjuju distribuiranje lista "Crnogorc" na svojoj teritoriji.

Podgoricka čaša, iz Duklje

  • 1873. objavljen nalaz tzv. "Podgoričke čaše", iz IV vijeka. Nađena negdje na lokalitetu (grobnica) u okolini antičkog grada Duklje (vjerovatno desetak godina ranije, a 1872. je bila u posjedu italijanskog konzula Peroda, u Skadru). Danas se nalazi u muzeju Ermitaž, u Petrovgradu. Široki je stakleni tanjir sa oslikanim predstavama iz Starog in Novog zavjeta.

Glas Crnogorca, 1873. godine
  • 1873. "Glas Crnogorca" nedjeljni list, zvanični (službeni) organ crnogorske vlasti (mada to u impresumu nije navođeno). Izlazio je na Cetinju do 1915. godine (kao i od 1917-1922).
  • 1873.Prva pošta na Cetinju .

Crnogorska marka 1874.Crnogorska marka 1874.

  • 1874 (22. maj) Prvo izdanje crnogorskih maraka (lik knjaza Nikole I; nacrt Sima Popovića; štampane u Beču).

Izdanja crnogorskih maraka 1874-1916

ICONX1

  • 1874. Podgorički pokolj - obračun sa Crnogorcima koji su se zatekli na podgoričkom pazaru, kojom prilikom ih je ubijeno 17 (komandant carskih trupa ih nije uzeo u zaštitu). Razlog: ubistvo Jusuf-bega Krnjića (Jusa Mučina) 7. oktobra 1874. godine, od strane Pera Popovića, rodaka vojvode Marka Miljanova. Formirana je zajednička crnogorsko-osmanska Komisija, a četri do pet okrivljenih je kažnjeno smrtnom kaznom.

  • 1874. (2. oktobar) Crna Gora pristupa Svjetskom poštanskom savezu (ima ugovore sa gotovo svim članicama). Prva upotreba vodenih poštanskih žigova u državi.

Avdo Međedović, "balkanski Homer"
  • 1875. (oko) rodjen Avdo Međedović ("Homer sa Obrova") pjevač, kazivač i stvaralac bošnjackih (muslimanskih) epskih pjesama. Preminuo 1955. godine.
  • 1875. Cetinje ima 160 kuća i oko 1400 stanovnika.
  • 1875 (proljeće) organizovanje i naoružavanje ustaničkih odreda u Hercegovini.
  • 1875. (5 - 6. maja) Austrijski car Franjo Josif je posjetio Boku Kotorsku, Budvu, Petrovac i utvrdjenje Kosmač (Brajići).
  • 1875. iconicon pljačkanje i paljenje manastira Đurđevi Stupovi, kod Berana, od strane Turaka.

Nošnja iz Stare Hercegovine
By Jorge Campos (100_4183 Uploaded by BokicaK) [CC-BY-SA-2.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0)], via Wikimedia Commons

ICONX1

  • 1875 (9. jul) iconpočetak ustanka u Hercegovini, nazvan "Nevesinjska puška" (sukob u okolini ovog mjesta: seljaka iz Krekova sa jednim turskim odredom, zbog odbijanja pretresa). Nastojanja Crne Gore da se ustanak smiri i odloži za neko drugo vrijeme, nijesu uspjela.
    kaziprst Lazar Sočica, Bogdan Zimonjić i Peko Pavlović /History of Montenegro - Istorija Crne Gore Kula vojvode Lazara Sočice (Piva)/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1875 (avgust) Na "Lovćenskom skupu" , održanom u tajnosti, pozvani hercegovački glavari su obaviješteni da će Crna Gora - preuzeti rukovođenje hercegovačkim ustankom, a usvojen je i plan djelovanja. Naredba knjaza Nikole : vojvoda Petar Vukotić će sa Grahova rukovoditi ustankom u Hercegovini. Veliku ulogu će imati i knjažev glavni savjetnik, vojvoda Mašo Vrbica, kao i crnogorske vojvode na čelu većih ustaničkih formacija u Hercegovini: vojvoda Peko Pavlović, vojvoda Novica Cerović, serdar Jole Piletić, Milovan Bošković, serdar Savo Jovićević, Bajo Bošković ... Oni će djelovati po naređenjima vojvode Petra Vukotića, kao i rukovodioci ustaničkih odreda u Hercegovini: Lazar Sočica, Vule Adžić, Pero Tunguz, Bogdan Zimonjić, Maksim Baćović, Joksim Knežević, Pero Radović, Đoko Višnjić ... Na taj način će Crna Gora kontrolisati ustanak u Hercegovini, shodno svojim političkim interesima.
  • 1875 (sredinom avgusta) Ustanak u Bosni.

Jozef Holeček
  • 1875. do 1876. Kao dopisnik českih listova , Jozef Holeček pratio hercegovački ustanak i situaciju u Crnoj Gori. Godine 1882. (kao i krajem XIX vijeka) proputovao je Crnu Goru, istražujući fenomen "junaštva" i objavio brojne radove.
  • 1875 (krajem avgusta) odred od 700 Crnogoraca (dobrovoljci) i 2700 Hercegovaca zauzima Nevesinje.
  • 1875. icon "Babinska buna", ustanak u pljevaljskom kraju. Spaljeni hanovi u Babinama i Trlici, rastjerana turska vojna posada na Jabuci. Napadnute su turske posade na Gotovuši i Boljanićima i spaljene zaptijske stanice (turske kasarne) u Bobovu i Glibaćima. Ustanicima se protiv Turaka pridružilo oko 800 dobrovoljaca iz Srbije, kao i dio pljevaljskih Muslimana, koji su kao čifčije dugo eksploatisani od aga i begova.
  • 1875. (avgust-oktobar) icon teške borbe starohercegovačkih ustanika iz pljevaljskog kraja, protiv turskih snaga, u: Kakmužama i Bobovu. Ugroženi turski garnizon u Taslidži (Pljevljima) traži pomoć od Porte, koja šalje jake snage pod komandom Salh-bega i Faud-paše.
  • 1875 (oktobar) iconBitka na Muratovici, u Pivi i pogibija Adžić Vula (1829 – 1875) koji je uz vojvodu Lazara Sočicu bio glavni organizator Pivljana u borbi sa Osmanlijama (Hercegovački ustanak, 1875). Adžić Vule je još 1852. godine u klancu Vrataru ubio poznatog osmanskog nasilnika Ahmeta Krvavca, a 1862. se istakao u Drugom Omer-pašinom pohodu na Crnu Goru (nosilac Obilića medalje).
  • 1875. Crveni Krst Crne Gore je prvo društvo Crvenog krsta na Balkanu i jedna od najstarijih u svijetu. Te godine, na Cetinju je 3 (15) avgusta, osnovan Odbor za pomoć stradajućim Hercegovcima - kao preteča Crnogorskog Crvenog krsta. Prvi presjednik je bio mitropolit
    Ilarion Roganović. Iste godine pod predsjedništvom arhimandrita Visariona Ljubiše, ovaj Odbor prelazi u Društvo Crvenog Krsta Crne Gore, 17 (29) novembra (ratifikacijom Ženevske konvencije o ranjenicima). Knjaževina Crna Gora je bila 22. član Međunarodne organizacije Crvenog krsta.
    kaziprst Grahovo -  Bolnica Crvenog krsta

Borba kod Prenćana (Hercegovački ustanak, 1875)
("Junačka smrt vojvode Tripka Džakovića": ilustracija vojvodine smrti, rad dopisnika londonskog "Tajmsa", Blovica, iz iste godine, objavljena je u više evropskih novina)
upload.wikimedia.org/wikipedia/sr
  • 1875 (6. novembar) icon Borba kod Prenćana i gašenje ustanka u pljevaljskom kraju. Nadmoćne turske snage (Salih-bega i Faud-paše) iz dva pravca napadaju pljevaljske ustanike i dio njih se povlači prema rijeci Tari. Najžešća bitka je vođena kod Prenćana (Pljevlja). Na prenćanskom mostu, u pokušaju da spriječi prelaz osmanske vojske preko rijeke Tare, poginuo je vojvoda Tripko Džaković (Šaranci, Žabljak, 1838 – Prenćani, 1875) jedan od najistaknutijih ustaničkih vođa na desnoj obali rijeke. Trinaest godina ranije, Tripko Džaković se kao barjaktar istakao u borbama protiv vojske Omer-paše Latasa; od 1867. vršio je upravu nad Šarancima i Jezercima, a knjaz Nikola I mu je dao titulu vojvode.
  • 1875 (krajem) čitava ustanička vojska u Hercegovini organizovaće se po ugledu na crnogorsku, po vojnim formacijama i činovima, a formirana je i Glavna uprava hercegovačke vojske.

Vojvoda Lazar Sočica
  • 1875. Vojvoda Lazar Sočica (1838 - 1910) predvodi ustanike i ističe se u oslobođenju Pive (u ratu 1875 – 1878). Potom nosi brigadirski čin. Još 1852. godine, od knjaza Danila je dobio perjanički grb i istakao se u hercegovačkim ustancima (1857 – 1862).
  • 1875. (krajem) velike seobe stanovništva pljevaljskog kraja u Knjaževinu Crnu Goru i Srbiju (Užice, Valjevo i Čačak) nakon propasti ustanka u ovom dijelu Stare Hercegovine. Mnogi srpski domovi su spaljeni i opljačkani ("Visoravan između Pljevaljskog polja i doline limske, bila je gotovo pusta, a kuće popaljene i sa zemljom sravnjene ..."). Vojno sposobno, preseljeno stanovništvo će učestvovati kao dobrovoljci u crnogorskoj i srpskoj vojsci, tokom ratova sa Turskom (1876 - 1878. godine).

Maksim Baćović,
vojvoda
  • 1876 (20. januar) Sukob (na potezu Radovan ždrijelo - Suva smokva) između osmanskih snaga i jedinica pod komandom: vojvoda Maksima Baćovića i Peka Pavlovića. U toj borbi smrtno strada banjanski vojvoda Maksim Baćović (1848 – 1876). U 24. godini bio je imenovan za najmlađeg crnogorsko-hercegovačkog vojvodu. U 1875. godini imao je više sukoba sa osmanskim snagama. 13. oktobra 1875. sa vojvodom Pekom Pavlovićem, nanio težak poraz Osmanlijama u Glavskom dolu.

Sultan Abdul Haamid II
See page for author [Public domain, Public domain or Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1876. icon Abdul Hamid II (1842 - 1918) sultan Osmanskog carstva, do februara 1909. godine. Država je za vrijeme njegove vladavine pretrpjela velike poraze i teritorijalne gubitke. Sa crnogorskim knjazom Nikolom susretao se dva puta, u Carigradu (1883. i 1899. godine). Prilikom prvog susreta , poklonio je crnogorskom vladaru dvorac "Emirgijan" i jahtu "Timzah" (kojoj je u Crnoj Gori promijenjeno ime u "Zmaj"). Godine 1899. knjazu Nikoli poklonio je jahtu "Mirmara", a 1905. jahtu "Zuzu" (preimenovana u "Rumiju"). Nosio je nadimak "krvavi sultan". Protiv njegove despotske vladavine (1908. godine) izbio je Mladoturski ustanak. Zbačen je sa prijestola u februaru 1909. godine.

Bakić Mitar
  • 1876. istoričar i diplomata, Bakić Mitar (1852 - 1903) objavljuje studije: "Crna Gora pod upravom vladika" i "Crna Gora novog vremena" (izdate na ruskom jeziku, u Petrogradu). Od 1896. je opunomoćeni konzul Crne Gore u Carigradu, gdje je i preminuo.

ICONX1

  • 1876 (jun) Crna Gora raspolaže sa 23 bataljona redovne vojske i 6 bataljona garde (7 brigada) sa ukupno 16700 vojnika i dvije brdske baterije.
  • 1876 (9. jun) Tajna vojna konvencija o savezu između Crne Gore i Srbije u borbi protiv Turske. Operativno dejstvo nije utanačeno.
  • 1876 (pred rat) telegrafska linija između Orje Luke i Ostroga.

Saborna crkva u Nikšiću (1900)
Saborni Hram Sv. Vasilija Ostroškog, u Nikšiću,
podignut 1900.god. u slavu poginulih crnogorskih i hercegovačkih
boraca u ratovima 1875 - 1880.

  • 1876. do 1878. godine, icon crnogorsko - turski rat ("Velji rat"). Dana 30. juna, Crna Gora je objavila rat Turskoj. Crnogorskoj vojsci se priključuje 10 - 12 bataljona hercegovačkih i vasojevićkih ustanika.

 Glavna ratana zastava (alaj barjak) knjaza Nikole I
Glavna ratna zastava (alaj barjak)
knjaza Nikole I

War flag of Prince Nikola I (Montenegro)

  • 1876. nakon objave rata Osmanskom carstvu, crnogorski knjaz Nikola I predao deset barjaka hercegovačkim bataljonima, a barjaktaru Zirojević Jovici poseban alaj-barjak (vrhovni ratni barjak Hecegovaca).
  • 1876 (4.jul) u ratu sa Turskom, vojska Crne Gore prelazi hercegovačku granicu, kod Velimlja. Spaja se sa hercegovačkim ustanicima (10 bataljona). Crnogorska vojska izbija na Nevesinjsko polje, 15. jula.
  • 1876. Crnogorska vojska se prvi put koristila trubnim znacima, za pokretanje svojih jedinica.

ICONX1

Fundinska operacija 1876 / Istorija Crne Gore
Fundinska operacija 1876 I / dio History of Montenegro - Istorija Crne Gore Fundinska operacija 1876 II dio / History of Montenegro - Istorija Crne Gore


Vojvode, Božo Petrović i
Ilija Plamenac
  • 1876 (od 10. jula do 14. avgusta) icon Fundinska operacija turske albanske vojske. Utvrđeni turski Medun je bio opsjednut od strane Crnogoraca. Vođene su četri bitke sa Crnogorcima, u predjelu Kuča (Fundina). Turci su pretrpjeli više poraza i imali oko 9500 mrtvih i 4800 ranjenih vojnika (najveći poraz turske armije u toku "Veljeg rata"). Crnogorci su ukupno imali 922 mrtva i 2116 ranjenih vojnika.
    kaziprst Fundinska operacija 1876 I / dio History of Montenegro - Istorija Crne Gore Fundinska operacija 1876 II dio / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Bitka na Fundini/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1876 (23. jul) poraz crnogorskog odreda Stanka Radonjića na Bišini (Hercegovina). Povlačenje crnogorske vojske, njeno obnavljanje i čekanje (kod Vučjeg Dola) blizu Bileće, na konačan obračun sa Turcima.

ICONX1

  • 1876. (28. jul) iconBitka kod Vučjeg dola (6 km istočno od Bileće) i velika pobjeda crnogorske vojske, nad turskom vojskom Muhtar-paše. Komandovali su, pored knjaza Nikole : serdar Jole Piletić, serdar Bajo Bošković, vojvoda Peko Pavlović Nikolić i vojvoda Petar Vukotić Turska vojska se po porazu (4000 poginulih i ranjenih vojnika) povukla u Bileću, a zatim prema Trebinju. Crnogorci su zaplijenili 3000 pušaka, 150 sabalja, 5 topova, 21 zastavu i mnogo ratnog materijala.

  • 1876 (6. avgust) poraz turske vojske od Crnogoraca, u iconborbi za brdo Trijebač (Piperi).
  • 1876. (18. avgust )od strane ustanika uništene Husein-pašine turske kule na: Kruševu, Previji, Pšeničištu, Gračanici, Gornjoj Ržanici, Sućesci i Lugama. Turci pale Veliku, Gornju Ržanicu i Novšiće.
ICONX1

  • 1876. (19. oktobar) kučki odred Marka Miljanova icon oslobadja icon Medun, a Crnogorci opsadiraju Podgoricu.
    kaziprst Marko Miljanov / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1876. do 1878. godine (u crnogorsko-osmanskom ratu) Crnogorci su pod komandom Miljana Vukovića Vešovića izvojevali icon pobjede nad voskom: Ali-bega Gusinjskog (u Grnčaru i na Jerinoj glavi) i Mehmed Ali-paše (Bukova poljana i kod Moračkog manastira).
    kaziprst Miljan Vukov Vešović / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1


Delegati Carigradske konferencije, 1876/77.
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1876. 11. decembra, do 20. januara 1877. godine, Carigradska konferencija, na inicijativu V. Britanije, sa predloženim uslovima za mir (imedju ostalog i proširenje granica Crne Gore) ali koja nije donijela konkretne rezultate.
  • 1876. novi talas muhadžira (muslimanske izbjeglice) koji su se sa ratom izgubljenih prostora sa vojskom povlačili prema Osmanskom carstvu. Oko 1,5 milon muhadžira je napustilo Balkan u periodu od 1878. do 1918. godine (bez uvida u broj ilegalnih prelazaka). Iz Crne Gore, posle 1878. godine, izbjeglice su se upućivale prema Novopazarskom sandžaku, Hercegovini, Bosni, Albaniji, Makedoniji, kao i brodovima (iz Bara i Ulcinja) prema Maloj Aziji. Porta je 1878. osnovala Komisiju za muhadžire, koja je brinula o prihvatu i organizovanju smještaja za izbjeglice.
  • 1876. Više od 50 osnovnih škola u Crnoj Gori, sa više od 3000 učenika i 62 učitelja.
  • 1876. Čuturilo Stevo (1846 - 1939) ličanin, dobrovoljac u Hercegovačkom ustanku (1875) i ratni dopisnik ("Glasa Crnogorca" i "Berliner Tagblatta") iz Bitke na Vučjem dolu, nastavnik Pomorske škole u Herceg Novom (od 1876) postavljen je za urednika "Glasa Crnogorca". Od 1878. do 1882. godine glavni je školski nadzornik (autor Bukvara i Prve, Druge u Treće čitanke za crnogorske osnovne škole). Uradio nacrt prvog crnogorskog Zakona o obaveznoj nastavi. 1883. napustio Crnu Goru zbog sukoba sa vlastima države.
  • 1877 (2. februara) Kolašin je izdvojen iz Bosanskog i priključen Kosovskom vilajetu.
  • 1877 (28. februar) zaključen mir između Srbije i Turske, ali ne i između Turske i Crne Gore.
  • 1877 (16. april) Crna Gora ne pristaje na zaključenje mira sa Turskom, jer joj to (obzirom na postignute ratne uspjehe i teritorijalne pretenzije) nije odgovaralo.
  • 1877. objavljena knjiga Viljema Dentona (1815 - 1888) "Crna Gora, njen narod i njegova istorija" (zapažanja tokom boravka u Crnoj Gori, 1865. godine, objavio je najprije u dva nastavka, 1866. u londonskom časopisu "Good words").
  • 1877 (24. aprila) icon rusko-osmanski rat.
  • 1877. icon turska pohara manastira iconDobrilovine.

ICONX1


Toke
[Public domain], via Wikimedia Commons - By Lazar Pejović
  • 1877. (11. jun) icon Bitka na Bukovoj Poljani, nakon iznenadnog napada vasojevićkih bataljona vojvode Miljana Vukovića Vešovića). Poraz turske vojske, kojoj je stradalo više od 800 vojnika (zaštitnica Mehme ali pašine vojske iz Berana). Crnogorci su imali 50 poginulih.
  • 1877 (12. jun) icon Bitka za Manastir Moraču. Mehmed ali paša je nastupao u tri kolone prema manastiru. Braneći im pristup, morački bataljoni, uz iznenadan bočni napad bataljona iz Vasojevića, razbili su tursku vojsku (zahvaljujući izvanrednom rasporedu boraca vojvode Miljana i senatora Pejovića). Od totalne katastrofe, trupe Mehmed ali paše je spasio dolazak noći. Preko 1500 turskih vojnika je palo u moračkoj bici (iz stroja izbačeno njih 4000).

Bitka u Morači 1877

ICONX1


Alaj barjak (glavna ratna zastava) Nikole I Petrovića
By Lazar Pejović [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1877 (od 4. jula) icon ofanziva turske vojske Sulejman-paše na crnogorske snage iz pravca Hercegovine ka Ostroškom klancu. Turci su izgubili oko 4000 ljudi (po podacima austrijskog izvještača : 4 bataljona poginulih i ranjenih turskih vojnika). Istovremeno, odbacivanje sbaga Ali-Saib paše iz Spuža, na Martinićima, 4. jula od strane crnogorskih snaga Ilije Plamenca i sprečavanje njihovog potpunog sjedinjenja sa nadolazećom turskom vojskom iz Hercegovine. Nakon stalnih napada, Turcima iz Hercegovine je kod Šobajića (23. juna) od strane Crnogoraca nametnuta borba prsa u prsa -noževima, što ih je dodatno iscrpilo, tako da su se njihove snage sklonile u utvrđeni Spuž. Ove su neprekidne borbe (od 17. do 25. juna 1877. godine) ostale poznate kao icon "Devet krvavih dana". Mada se Sulejman-paša u Spužu spojio sa Ali-Saib pašinim trupama, usled iscrpljenosti nije preduziman dalji napad u pravcu Cetinja. Po naređenju Porte, Sulejman-paša je ubrzo, sa glavninom turskih snaga, iz Crne Gore upućen na bugarski front, radi sukoba sa Rusima.

Montenegrin war flag 1  XIX c.  Montenegrin war flag 2  XIX c.
Crnogorske stotinaške ratne
zastave u vrijeme Nikole I

  • 1877 (krajem jula) iconvojska Crne Gore zauzima Bileću. Od daljih osvajanja u Hercegovini i spajanja granica sa Srbijom - spriječena je od strane austro-ugarske vlade. Stoga svoja dalja osvajanja, u Primorju, Crna Gora tajno planira, zbog predvidljivih reakcija Beča.

ICONX1

  • 1877. icon Crnogorci zauzimaju osmansku tvrdjavu icon Nehaj, ali je sledeće godine po odlukama Berlinskog kongresa pripala Austrougarskoj. Bez vojne funkcije, brzo je napuštena. Od XX vijeka tvrdavu nazivaju i Haj-Nehaj.
  • 1877. icon oslobadjanje oblasti Mrkojevića (kod Bara) od strane crnogorske vojske. Muslimani se povlače u turski Skadar, ali se na poziv knjaza Nikole I vraćaju na svoja imanja. U Knjaževini Crnoj Gori, potpali su pod Primorsku nahiju (Barski okrug).

Pop Milo Petrov Jovović (1824 – 1877) četovođa
(sr.wikipedia.org–Veljko95-GNU ver.1.2/CC BY-SA3.0 RS)
  • 1877. (11. jul - 9. septembra) icon crnogorska opsada Nikšića. Tom prilikom, komandujući sa odredom koji je napadao Bedem sa zapadne strane, poginuo je poznati četovodja, pop Milo Jovović.

ICONX1

  • 1877. icon Nikšić osvojen (9. septembra) od strane Knjaževine Crne Gore, kojoj je pripojen.

Vojvoda Mašo Vrbica (1876)
Josef Mukařovský [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1877. Vojvoda Mašo Vrbica (1833 - 1898) komandant crnogorske artiljerije od 1858. godine, rukovodio je dijelom snaga u napadu na Nikšić, a 1877/78. komanduje glavninom crnogorskih snaga u napadu na Bar. Od 1879. do 1884. godine je prvi ministar unutrašnjih djela Knjaževine Crne Gore.
  • 1877. Pješivci naseljavaju sela u Nikšićkom polju (Straševina, Kličevo i Studenica).
  • 1878. ustanovljena crnogorska Medalja za rat.
  • 1878. Spič pripao Austriji.

Stari Bar

ICONX1

  • 1878. (8. januar) icon oslobodjenje grada icon Bara od strane vojske Crne Gore (grad je od Mletačke republike bio predat Osmanlijama, 1571. godine). Kao hrabrom i upornom braniocu grada, Ibrahim-begu, osmanskom komandantu, od strane knjaza Nikole I je odmah povraćena predata sablja (prije nego je sa nizamima otišao za Skadar). Već u jesen iste godine, otvorena je osnovna škola, 1879 pošta i započeta izgradnja puta za Virpazar.
    kaziprst Bar, prije 1877 / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Bar, prije 1877/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Plemićki grb iz Bara / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Vojvoda Ilija Plamenac/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1


Osmanski Ulcinj
  • 1878. (18/19. januar) icon crnogorska vojska oslobađa icon Ulcinj od Osmanlija, ali ga je jula iste godine morala vratiti.
  • 1878 (januar) Pristan , kod Bara: prvi poznati izgled (na crtežu). Objavljeno u "Ilustrated London News" (rad Vilijema Evansa). Skromno pristanište (kameni nasip i mali drveni gat) za potrebe grada Bara (danas Stari Bar) u jugoistočnom dijelu zaliva pod Volujicom, zvano još i Mandrać (Mandracchio) imalo je u tom periodu samo tursku carinsku ispostavu (karantinska zgrada) i jednu stanicu austro-ugarske poštanske službe. Parobrodi nijesu mogli pristajati (redovno saobraćali samo do austro-ugarske Budve) a pokušaj jednog (vlasništvo firme "Prini e Tartaglia") se završio lomom starog turskog drvenog gata (1880) zamijenjenog kamenim (ing. Josip Slade).

ICONX1

  • 1878. icon oslobođenje tvrđave i mjesta icon Žabljak Crnojevića, poslije 400 godina turske vlasti.
  • 1878. Knjaževina Crna Gora, od Turaka icon oslobodila tvrđavu icon Lesendro i ostrvo Vranjinu, na Skadarskom jezeru.
  • 1878. (27. januara) icon osvojenu tursku tvrdjavu icon Grmožur (na Skadarskom jezeru) Crnogorci ukazom knjaza Nikole pretvaraju u zatvor.
  • 1876 – 1878. godine, tokom Veljeg rata, iz 28 bataljona – u sukobima sa Osmanlijama je poginuo 61 barjaktar.
  • 1878 (3. mart) odredbama Sanstefanskog mira, Crnoj Gori je zagarantovana samostalnost i teritorijalno proširenje.
  • 1878. dio Vasojevića sa središtem u Andrijevici, ulazi u sastav Knjaževine Crne Gore.


Berlinski kongres, 13. jula 1878.

ICONX1

mapa berl k
Rezultati Berlinskog kongresa,
1878. godine

ICONX1

PDF - 1878. godina kao granica epoha

  • 1878. (13. juna) Berlinski kongres. Budući da su nezavisnost Crne Gore sve velike sile već ranije neformalno priznale, ona je odredbama Kongresa samo potvrdjena : Crnoj Gori priznaju nezavisnost Visoka porta i sve one visoke ugovorne strane koje to dosad nijesu učinile (Velika Britanija). Ovim je crnogorska nezavisnost prvi put i zvanično priznata. Država se više nego dvostruko teritorijalno proširila, sa površinom od 9475 km2.

ICONX1

 Knjazevina Crna Gora 1878 godine
Knjaževina Crna Gora,
1878. godine

  • 1878. službeni naziv za crnogorsku putnu ispravu je: Crnogorski pasoš – Passeport Montenegrin.
  • 1878 (9. oktobra) Kolašin je predat Crnoj Gori po odredbama Berlinskog kongresa (njegova predaja crnogorskim vlastima je odugovlačena). Stanovnici su se iseljavali ka gradovima u dolini Lima i dalje, u Tursku. Donji Kolašin (oblast Mojkovca) ostao je u Osmanskom carstvu.

Novopazarski sandzak, 1878. godine
  • 1878. Nezadovoljni odlukama Berlinskog kongresa, kojima su Knjaževini Crnoj Gori pripali Plav i Gusinje, Ali-beg Šabanagić Gusinjski i njegove pristalice, uz veliku podršku naroda - vršr pripreme na organizovanju otpora crnogorskom nastojanju uspostavljanja kontrole.
  • 1878. Šestani (kraj i pleme u opštini Bar) nakon Berlinskog kongresa ulaze u sastav Crne Gore. Najveci dio Šestana porijeklo vodi iz Škrelja. Najprije su bili pravoslavni, pa posredstvom barskog nadbiskupa, prelaze na katoličanstvo. U Knjaževini Crnoj Gori su imali svoju kapetaniju.
  • 1878. (septembar) austrougarske trupe artiljerijski razaraju utvrdjenje Klobuk.
  • 1878/79. Mehmed Šemsikadić (1827 - 1887) pljevaljski muftija, pružio je otpor nastupajućoj austrougarskoj vojsci, ratujući sa svojim ljudima u Bosni Po povlačenju (izbjegavši opkoljavanje) planirao odbranu Sandžaka (u kome je cjelokupnu vlast uzeo u svoje ruke) sve do Novopazarske konvencije (21. aprila 1878) sklopljene između Austrougarske i Turske (Abdul Hamida II). Osmanska vlada će zadržati administrativnu vlast u Novopazarskom sandžaku.
  • 1878. Okupacija Bosne i Hercegovine od strane Austrougarske monarhije (shodno Berlinskom ugovoru). Bosna i Hercegovina su formalno-pravno ostale dio Osmanskog carstva.
  • 1878. utvrđena granica Crne Gore prema Hercegovini, ostala je nepromijenjena do danas.
  • 1878. masovnije iseljavanje muslimana iz gradova, koji su odlukama Berlinskog kongresa pripali Crnoj Gori. Knjaz Nikola je proglasima i na drugi način pozivao muslimane da se ne sele. Samo iz Nikšića, od 410 muslimanskih porodica, iselilo se 391 (1877. godine).
  • 1878. Visarion Ljubiša, episkop Zahumsko-raške eparhije.

ICONX1

Barjaktari i barjaktarstvo u Crnoj Gori / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1878. U Knjaževini Crnoj Gori ponovo formirana Brdska nahija, do 1910. godine, kada prelazi u Brdsku oblast.
  • 1878. Bokokotorska pravoslavna eparhija pokriva crkveni prostor od Sutomora do Dubrovnika.

Inženjer Josip Slade (1828 - 1911) iz Trogira
  • 1878. Nadinženjer Josip Slade (1828 - 1911) iz Trogira, upućen je u Knjaževinu Crnu Goru od strane Austrije, na zahtjev crnogorskih vlasti, u cilju izvođenja radova na Pristanu (Bar) Ulcinju, Valdanosu i Sv. Nikoli, kraj rijeke Bojane. Godine 1878. projektovao je prvi kolski put u Knjaževini Crnoj Gori, kao i veliki broj drugih putnih pravaca (između ostalog i 25 lovćenskih serpentina, 1884. godine). Značajna su njegova arhitektonska rješenja: Zetski dom (1884 - 1888) i Zgrada austrougarskog poslanstva (1896 - 1899) na Cetinju, Dvorac knjaza Nikole, u Nikšiću (1900) prvi regulacioni plan ovog grada (1883) projekat Carevog mosta kraj Nikšića (izgrađen 1894) kao i Lazaret u Meljinama.
  • 1878. početak planske državne akcije na izgradnji kolskih puteva u Crnoj Gori, do 1914. godine. U ovom periodu je izgradjeno 532,5 km puteva. Izmedju ostalog, izgradjeni su: 1880. most u Barskom polju i na Cijevni; 1882. put Krčanik - Cetinje - Cuce - Grahovo i most kod Bioča; 1883. most na Sitnici; 1884. završen put Cetinje - austrijska granica i Vjeternik - Kolašin - Trešnjevik; 1885. put Podgorica - Plavnica i Vir - Bar i gvozdeni most na Sušici; 1886. put Podgorica - Danilovgrad; 1888. mostovi: na Jabuci, u Rijeci i u Spužu; 1989. most na Maloj Rijeci; 1890. put Rijeka (Crnojevića) - Podgorica i Carev most (Prijespa); 1891. most u Danilovgadu; 1892. put Danilovgrad - Nikšić; 1894. most na Sušici pod Garcem; 1895. Vukov most, kod Nikšića; 1896. most pod Brezovikom; 1897. most na Viru Gornjepoljskom; 1898. put Čekanje - Danilovgrad; 1901. put Nikšić - Župa; 1902. most na Smokovcu. 1905. put mateševo - Andrijevica, put Rijeka - Vir, most na Viru, most na Spužu, put Nikšić - Grahovo i put Nikšic - Šavnik; 1906. put Bar - Ulcinj , put Cetinje - Lovćen, i put Spuž - Ždrebaonik; 1907. most u Polimlju; 1908. put Podgorica -Kolašin, most kod Bioča i most u Zupcima.
    kaziprst

Simo Popović, vojvoda
  • 1878. Popović Simo (1846 - 1921) sekretar knjaza Nikole, sa titulom vojvode imenovan za prvog guvernera Primorske oblasti, u Ulcinju (obavljaće tu funkciju 15 godina). Bio je istaknuti kulturni i javni radnik: prevodilac, novinar, političar i državnik. Rođen u Tovarniku (Srem) u Crnu Goru je (po pozivu knjaza) došao 1870. i spada u izvanjce koji su u njoj najduže boravili (oko četri decenije). Bio je urednik "Crnogorca" i "Glasa Crnogorca". Od 1896. je ministar prosvjete i crkvenih poslova. Bio član Državnog savjeta i Ustavnog odbora. Njegovi "Memoari" štampani su 1995. godine.
  • 1878. službeni naziv za pasoš: "Crnogorski pasoš - Passeport Montenegrin". Posljednji crnogorski pasoši u XX vijeku izdati su 1921. godine.
  • 1878 - 1880. firma "Prini e Tartaglia", iz Splita - do Pristana, Vira i Rijeke Crnojevića, sa tri parobroda dovozi hranu za potrebe crnogorske Vlade.

Cetna zastava u Crnoj Gori poslije Berlinskog kongresa (1878)
Crnogorska četna zastava,
poslije 1878. godine


Bećir - beg Osmanagić

ICONX1

  • 1879 (februar) Bećir - beg Osmanagić (? - 1905. Podgorica) poslednji osmanski beg u Podgorici, na čelu delegacije podgoričkih muslimana, izražava lojalnost crnogorskom knjazu Nikoli I. Poslije oslobođenja Podgorice, od knjaza dobija crnogorsku vojvodsku titulu. U odvraćanju podgoričkih muslimana od napuštanja Crne Gore - imao je presudnu ulogu. Osnivač je čitaonice u Podgorici (1881).

1880. godina. Ostaci osmanske
tvrđave Mehmeda II Osvajača
- Depedogen (Ribnica) u Podgorici
(građena od 1474 - 1478)

Stara varoš, u Podgorici
  • 1879 (februar) nakon niza odlaganja, Crnoj Gori od strane Turske predati: Žabljak Crnojevića, Spuž i Podgorica.
  • 1879. (posle) Berane naseljava muslimansko stanovništvo iz Podgorice, Nikšića, Kolašina i drugih mjesta, što utiče na njegov ekonomski i privredni razvoj.
  • 1879. osnovan Veliki Sud (najviša sudska instanca u Crnoj Gori). Ukinut je Senat i osnovan Državni savjet i ministarstva.
  • 1879. Ministarstvo unutrašnjih djela Crne Gore. Kapetani su podređeni načelniku Upravnog odjeljenja u sklopu ovog Ministarstva.
  • 1879. osnovana Kneževska crnogorska uprava pomorstva , na Cetinju (za region Bara i Ulcinja).

pomorske zastave Crne Gore
Pomorske (trgovačke)
zastave Crne Gore

  • 1879. osnovano Kapetanstvo luke na Pristanu (danas Bar) od strane Kneževske crnogorske uprave pomorstva na Cetinju.
  • 1879. Antun Zakarija (iz austro-ugarskog Dubrovnika) prvi je kapetan Pristana, kod Bara. Uspostavio je lučku i pomorsku službu na Crnogorskom primorju i Skadarskom jezeru. Odlikovan je od knjaza Nikole I, a na čelu Kapetanstva luke nalazio se do 1901. godine.
  • 1879. - 1914. na Cetinju je službovalo sedam diplomatskih predstavnika Austrougarske monarhije.
  • 1879. Poslanstvo Crne Gore u Carigradu (opunomoćeni ministar 1879. godine – vojvoda Stanko Radonjić; vojvoda Gavro Vuković, do 1880. a kao otpravnik poslova, od 1882 – 1884. godine). Kasnije su na ovo mjesto imenovani: Mitar Bakić (do 1886) Mitar Plamenac (do 1889) Mitar Bakić (do 1902) Jovan Matanović (do 1907) Dušan Drecun, Dušan Gregović (do 1909) Jovo Popović (do 1912) i Petar Plamenac (do oktobra 1912).
  • 1879 (od novembra) svetionik ("fenjer") na Volujici, iznad Pristna (kod Bara) dometa deset nautičkih milja.
  • 1879. otvorene pošte u Starom Baru i Pristanu.
  • 1879 (mart) vojvoda Simo Baćović (1822 - 1911) prvi je komandant novoformirane Hercegovačke brigade. U borbama sa osmanlijama, tokom Veljeg rata, od 1876. kao vojvoda komandovao Banjanskim bataljonom.

Pavle Rovinski
  • 1879 (maj) doputovao ruski naučnik i publicista Pavle Apolonović Rovinski (1831 – 1916). Sa manjim i većim prekidima, ostao u Crnoj Gori - 27 godina. U kulturno-prosvjetnom i javnom životu Crnogoraca učestvovao aktivno, putujući i proučavajući razne vidove narodnog života. O Crnoj Gori je napisao oko dvadeset monografskih publikacija i više od 170 bibliografskih jedinica (studije, rasprave, članci, prilozi i prikazi) na ruskom jeziku, a dijelom u crnogorskoj i srpskoj periodici. O Crnoj Gori, najznačajnija je višetomna edicija: "Crna Gora u prošlosti i sadašnjosti" (izdanja u tri toma sa šest svezaka - Ruske Akademije nauka i umjetnosi, u Sankt Peterburgu, od 1888. do 1915).

Austrougarskih 10 guldena (1880)
  • 1879. (10. septembra) Austro-ugarska vojska okupira Pljevlja, do 1908. godine, formirajući u njima svoj garnizon (čl. 25. Berlinskog ugovora). Turci zadržavaju upravnu vlast. Ova dvostruka okupacija je obuhvatila i Bijelo Polje.

ICONX1

  • 1879 (novembar) Zauzimanje dvije karaule i sela na prilazima Plavu, sa koncetracijom dijela crnogorskih vojnika (mobilisani iz Vasojevića, Kuča, Morače, Bjelopavlića, Bratonožića i Rovaca, pod komandom vojvode Marka Miljanova).

Ali-paša Šabanagić (Gusinjski)
  • 1879 (4. decembar) iconBoj na Nokšiće. Nezadovoljni odlukama Berlinskog kongresa, kojima su Knjaževini Crnoj Gori pripali Plav i Gusinje, Ali-beg Šabanagić (Gusinjski) i njegove pristalice, uz veliku podršku naroda - organizuju otpor Crnogorcima (pod komandom Marka Miljanova). Oglušuju se i o sultanovu naredbu: da Crna Gora uspostavi kontrolu nad teritorijom, shodno odlukama Berlinskog kongresa. Pomognuti sa dobrovoljcima iz Donjeg Kolašina i Bijelog Polja i nekim albanskim plemenima, najviše Rugovcima, Plavljani su (kao dio gusinjske kaze) izvojevali veliku pobjedu i natjerali crnogorske snage na povlačenje. U četvorosatnom boju poginuli su i organizatori otpora crnogorskoj vojsci: Jakup Ferović, plavski barjaktar Omer Basuljević i Arif Bašić.


Plav i Gusinje
By Albinfo [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1880 (8. januar) Boj na Murini . U cilju sprečavanja pokušaja pregrupisanja Crnogoraca (utaborenih na Murini, sjeverno od Nokšića) Ali-beg Šabanagić (Gusinjski) vrši napad na njih i uz pomoć obližnjih albanskih plemena odnosi pobjedu.
  • 1880. Ali-beg Šabanagić (1828 - 1889) od sultana Abdul Hamida II dobija čin mir-mirana, a sljedeće godine imenovan je za sandžak-bega, novoformiranog Pećkog sandžaka (od tada je poznatiji pod imenom Ali-paša Gusinjski).
  • 1880. (posle) Berane naseljava muslimansko stanovništvo iz Podgorice, Nikšića, Kolašina i drugih mjesta, što utiče na njegov ekonomski i privredni razvoj.

ICONX1

  • 1880 (26. februar) preko Pristana (kod Bara) uspostavljena prva redovna pomorska veza Knjaževine Crne Gore i svijeta ("Lloydov" parobrod) . Brodovi ove kompanije su na putu za Albaniju doplovljavali u luke Bar i Ulcinj, sve do početka Prvog svetskog rata.
  • 1880 (26. februar) prvo počasno isticanje crnogorske pomorsko-trgovačke zastave na "Lloydovom" parobrodu) u Pristanu, kod Bara.

ICONX1

  • 1880. (27. novembar) pripajanje grada Ulcinja Knjaževini Crnoj Gori. Nakon sukoba sa turskim snagama oko Plava i Gusinja (1879/1880) na intervenciju velikih sila, Porta je pristala da umjesto ovih mjesta Crnoj Gori ustupi Ulcinj (koji je od strane Crnogoraca već bio osvojen u posljednjem ratu, 18/19. januara 1878. godine, ali vraćen Turskoj na zahtjev velikih sila). kaziprst Ulcinj /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1880. osnovana Cetinjska gimnazija.
  • 1880. crnogorski konzul u Napulju (Italija) Sebastijan Karmijelo, do 1897.
  • 1880. Zbirka Bratovštine "Bokeljska mornarica", u Kotoru (preteča Pomorskog muzeja). Od 1900. godine otvorena za javnost. Danas se Muzej nalazi u baroknoj palati (iz početka XVIII vijeka) plemićke porodice Grgurina.
  • 1881. na presto stupa iconAleksandar III Aleksandrović (rodjen 1845) ruski imperator, do 1894. godine.
  • 1881. osnovana Srpska narodna čitaonica u Baru (tri godine nakon oslobodjenja grada od Otomanskog carstva). Kasnije je nazvana Barska narodna čitaonica, koja 1891. donosi svoj Ustav. Radila je do početka Prvog svjetskog rata.
  • 1881. podizanje spomenika knjazu Nikoli, u Starom Baru (na predlog čitaonice) sačinjenog od fragmenata kamene plastike iz starog grada (odvaljenih sa zidova prilikom završnih borbi sa Turcima, 1878). Na spomeniku se nalazi i jedan od "barskih epitafa" , gotovo uništen: srednjovjekovni nadgrobni natpis, koji je bio uklesan na katedralu sv. Ðorda u barskoj tvrdavi.

Krivošije (1885)

ICONX1

  • 1881. icon Bokeljski (Krivošijski) ustanak (Krivosije, Grbalj, Pobori, Maine i Braići) protiv Austrije, kao reakcija vlasti da im nametnu opštu vojnu obavezu. Od 7 - 10. marta je slomljen otpor ustanika. Početkom maja 1882. je razbijen i ustanički odred u Poborima.
  • 1881. do 1889. godine, traje drugo masovno iseljavanje srpskog stanovništva iz okoline Pljevalja ("vojnički logor dvije velike carevine") zbog njegovog drastično pogoršanog ekonomskog i političkog stanja.

Visarion Ljubiša
(mitropolit od 1882 - 1884)
  • 1882. Visarion Ljubiša, mitropolit crnogorski, do 1884. bio je i prvi crnogorski ministar prosvjete i crkvenih poslova.
  • 1882. (16. jul) Austro-Ugarska i Turska vrše zajednički napad na ustanike u pljevaljskom kraju i razbijaju pobunu (17. jul, u Ograđenici). Crna Gora i Srbija se nijesu miješale u ustanak koji je protiv austro-ugarske okupacije izbio širom Hercegovine.
  • 1882. Ekonomsko društvo, u Baru (bez posebnih rezultata).

Crnogorci, 1887
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1882. cesta Cetinje - Rijeka Crnojevića.
  • 1882. postavljen upravitelj crnogorske luke u Svetom Nikoli.
  • 1882. Crnogorski knjaz Nikola u prvoj posjeti ruskom caru Aleksandru III Romanovom (1845 - 1894).
  • 1882 (1. septembra) do 31. avgusta 1883. godine – prva sistematska meteorološka mjerenja u Crnoj Gori, vršena su u Podgorici, od strane dr Petra Miljanića.
  • 1883. knjaz Nikola prvi put posjećuje sultana Abdul Hamida II u Carigradu.
  • 1883. prestanak rada osnovne škole u Perastu (neprekidno postojala od 1638).
  • 1883. u Londonu, poslove konzularnog agenta za Crnu Goru obavlja Ferle, zatim Jovan Jovanović (1908 – 1910).
  • 1883. iseljavanje Hadži-Saliha efendije Suli (prvi muftija crnogorskih muslimana) iz Crne Gore u Carigrad, zbog nesporazuma sa crnogorskim vlastima.
  • 1883. Dobrovoljno pozorišno društvo, na Cetinju.
  • 1883. do 1908. godine, Pljevlja postepeno dobijaju izgled srednjoevropske varoši : austro-ugarskom izgradnjom modernih vojnih i privatnih zgrada. kaziprst Stara Pljevlja/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Mitrofan Ban
  • 1884. Mitrofan Ban (Grbalj, 1804 – Cetinje, 1920) raniji iguman Manastira Morače (od 1870) i arhimandrit (od 1877. godine) izabran je za crnogorskog mitropolita. Hirotonisan je u Petrogradu, 1885. godine. Od 1905. poslanik je u Crnogorskoj narodnoj skupštini.
  • 1884. cesta Cetinje - Kotor. Pomoću 25 lovćenskih serpentina, savladano je rastojanje koje u pravoj liniji iznosi 2 km. Put je projektovao inžinjer Josip Slade, iz Trogira.
  • 1884. Početak gradnje Zetskog doma, pozorišta na Cetinju.
  • 1884. na Cetinju objavljeno djelo: kratki geografsko-istorijski prikaz, "Suštinski opis Crne Gore", autora Jovana (Stefanovog) Baljevića (pseudonimi: Balović, Baleoević, Bolević) nastalo u Sankt Peterzburgu, 1757. godine (najvjevatnije po narudžbini Vojnog kolegija carske Rusije).
  • 1885. (11. jula) "Zeta" nedjeljni časopis za književnost i pouku (objavljeno 20 brojeva).

Vila "Topolica", u Baru
(sagrađena 1885) kasnije poznata kao
"dvorac prestolonasljednika Danila" a
danas i kao "dvorac kralja Nikole I".

By Fabizor (Own work) [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1885. sagrađena Vila "Topolica" u Baru (kasnije poznata kao "dvorac prestolonasljednika Danila") za potrebe kneza Petra Karađorđevića (zeta knjaza Nikole I i kasnijeg srpskog kralja). Otkupljena je od strane Nikole I i pripala njegovom sinu Danilu. Danas ovu vilu nazivaju i "dvorcem kralja Nikole".
    kaziprst Vila Topolica, u Baru/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1886. Crnogorski knjaz Nikola u posjeti ruskom caru Aleksandru III.
  • 1886. Antonio Baldaći (1867 - 1950) botaničar, prvi put dolazi u Crnu Goru, u cilju istraživanja. Bio je profesor univerziteta u Bolonji. Do 1997. godine u Crnu Goru je dolazio još šest puta, objavivši više od 30 radova, pretežno o njenoj flori. Poslije 1918. poznat je kao branilac prava Crne Gore i aktivno je pomagao crnogorsku emigraciju u Italiji.
  • 1886. (18. avgust) Konkordat Crne Gore i Vatikana (ratifikovan 7. oktobra 1886) definiše položaj rimokatoličke crkve u Crnoj Gori.

Šimun Milinović
  • 1886. Šimun II Milinović (1835 - 1910) franjevac, nadbiskup u Baru. U januaru 1887. u Rijeci Crnojevića položio je zakletvu pred kraljem Nikolom. 1894. godine održao je prvo služenje na staroslovenskom i zaslužan je za razvoj tolerantnih vjerskih odnosa u Crnoj Gori.
  • 1886. prva građanska škola u Mrkojevićima.
  • 1886 (jul) početak redovnog pristajanja grčkih putničkih brodova na Pristanu (kod Bara). Saobraćali do sredine 1887. godine (odustajanje usled konkurencije brodova "Lloyda").
  • 1886. obnavljanje manastira Vranjina, od strane knjaza Nikole. (1868. srednjovjekovni manastir je potpuno srušen od strane Turaka, tako da nema ostataka iz ranijeg perioda).
    kaziprst Kasnija crkva sv. Nikole iz XIX vijeka na Vranjini / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Kasnija crkva sv. Nikole iz XIX vijeka na Vranjini / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1886. Ismail-pašino zdanje (kasniji "Zmajevac") sa imanjem ispod Volujice (kod tadašnjeg Bara) knjaz Nikola I poklanja Jovanu Jovanoviću Zmaju. Poznati ljekar i pjesnik ga je posjetio samo jedanput (20. avgusta 1888).
  • 1887. prve dopisne karte u Crnoj Gori. kaziprst
  • 1887. osnivanje Crnogorskog parobrodarskog društva ("Kneževsko Crnogorsko povlašteno parobrodarsko društvo") sa sjedištem u Baru (predsjednik, Jovan Pavlović). Društvo ukinuto 1888. godine, a plovila vraćena ili prodata.

Valtazar Bogišić

ICONX1

  • 1888. stupio na snagu Bogišićev Opšti imovinski zakonik za Knjaževinu Crnu Goru.

Zetski dom, pozoriste na Cetinju, iz 1888.

Pozorište u Crnoj Gori 1884-1888

Pozorište u periodici Knjaževine Crne Gore, 1884-1906


Zetski dom, pozoriste na Cetinju, iz 1888.god.
By Serguei Trouchelle (Own work (Own photo)) [CC-BY-SA-2.5 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.5)], via Wikimedia Commons

ICONX1

  • 1888. Knjaževsko crnogorsko pozorište "Zetski dom" otvoreno na Cetinju, predstavom "Balkanska carica" Nikole I. (Godine 1910. oformljena je prva profesionalna glumačka grupa, na Cetinju).
  • 1888. icon smrt Ali-bega Šabanagića (Ali-paše Gusinjskog) na ulazu u Rugovsku klisuru, u blizini Pećke patrijaršije. Ubijen je od strane plaćenika, Mahmuda Raminog Rugovca. Ubistvo se dovodi u vezu sa njegovom djelatnošću oko oslobodjenja Bosne i Hercegovine i Ali-begovim vezama sa Vasom Pelagićem.

Luka u austrougarskom Kotoru,
1890-1900. godine

[Public domain or Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1888. završena izgradnja puta Bar - Virpazar.
  • 1888. (kao i 1910) Ferović Hasan-aga (Haso) organizator je pobune protiv lokalnih osmanskih vlasti, u Plavu.
  • 1889. srpsko pjevačko društvo "Bratstvo", osnovano u Pljevljima.
  • 1889. Crnogorski knjaz Nikola u posjeti ruskom caru Aleksandru III .
  • 1889. suret knjaza Nikole I i sultana Abdul Hamida II, u Carigradu.
  • 1889. "Grlica" , državni kalendar Knjaževine Crne Gore, izlazio na Cetinju do 1897. godine.
  • 1889. (do 1901) "Prosvjeta", cetinjski casopis.

Vojvoda Gavro Miljanov Vuković (1852 - 1928)
  • 1889. Vojvoda Gavro Vuković (1852 - 1928) ministar je inostranih poslova Crne Gore do 1905. godine. Penzionisan je kao predsjednik Državnog savjeta Crne Gore, 1907. godine.
    kaziprstCrnogorske vlade, ministarstva i ministri / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1889. Konzulat Crne Gore u Belgiji (Teodor Hoen, do 1919. pa Fransoa Remeker).
  • 1889 (novembar) do 1892. godine, sjedište crnogorke vojne muzike nalazi se u Podgorici (u nekadašnjoj kući Jusuf-bega Krnića) da bi potom bilo vraćeno na Cetinje (od 1896 - 1902. u novoizgrađenom Vojnom stanu, a potom u zgradi u "Katunskoj ulici").

  • 1890. cesta Cetinje- Podgorica.
  • 1890. "Jaroslav", prvi veći parobrod pod crnogorskom zastavom (prevozio žito do Bara, Perasta, Risna, Trsta i Rijeke - iz Odese i Nikolajeva).
  • 1890. crnogorska vlada uz rusku potporu protežira Sava Kosanovića, rodom iz Banjana (ranijeg mitropolita dabro-bosanskog) za mitroplolitsku stolicu u Prizrenu.

Dvorska crkva na Ćipuru
(Cetinje) iz 1890. godine, sa ostacima
Manastira Crnojevića iz XV vijeka

Hons084 (Own work) [CC-BY-SA-4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)], via Wikimedia Commons"
  • 1890.icon Dvorska crkva na Ćipuru, na mjestu porušenog hrama Ivana Crnojevića (manastir Prečiste Bogorodice, iz XV vijeka). Godine 1989. iz ruske crkve , u San Remu, u nju su prenijeti posmrtni ostaci kralja Nikole I Petrovića i njegove supruge, kraljice Milene.
    kaziprst Dvorska crkva na Ćipuru/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Dvorska crkva na Ćipuru/History of Montenegro - Istorija Crne Gore http://www.mnmuseum.org/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1890. redovna parobrodska linija: Rijeka - Dubrovnik - Pristan (brod "Dalmazia"). Od 1891. za Drač i Ulcinj, preko Pristana.
  • 1891. ustanovljen Orden knjaza Danila.
    kaziprst Orden knjaza Danila
/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Orden knjaza Danila
/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

Orden knjaza Danila/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore Orden knjaza Danila/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Ordeni knjaza Danila I (1891)

  • 1891. izgradnja vodovoda na Cetinju.
  • 1891. dvorski kompleks Kruševac, u Podgorici, namijenjen princu Mirku.
  • 1891. Kurt Hasert, njemacki geograf ("otac crnogorske geografije") boravio u Crnoj Gori. Objavio dvije knjige i 17 radova o Crnoj Gori.
  • 1891. Crnogorski knjaz Nikola u posjeti ruskom caru Aleksandru III .
  • 1891. kao godina modela puške "moskovke" (jedna od najboljih brzometnih pušaka) kojom je bio naoružan dio crnogorske pješadije.

Dr Petar Miljanić (1852 - 1897)
  • 1891. "Zbornik pravila, propisa i naredaba u sanitetskoj struci Kneževine Crne Gore" autora dr Petra Miljanića ( 1852 - 1897) prvog doktora medecinskih nauka u Crnoj Gori, pravnika, zakonopisca i kulturnog radnika. Na Cetinju je imao dužnost "varoškog doktora", upravnika Bolnice i "načeonika" Crnogorskog saniteta. Hirurg i okulista, objavio veliki broj stručnih i naučnih radova iz oblasti savremene medicine, a preko štampe savjetima uticao na medicinsko prosvjećivanje stanovništva. Zastupao je državu na međunarodnim konferencijama i kongresima. Godine 1885. prvi je sproveo sistematsku obaveznu vakcinaciju protiv variole – velikih boginja.
  • 1891. Konzulat Crne Gore u Francuskoj (generalni konzul, Pol Melon, do 1897). Djelovali su i konzulati u: Havru (1895) Marselju (1897) Nici (1904) Alžiru (1916) i Bordou (1917).
  • 1892. Crnogorski konzulat na Malti (Gustav Gonšer) do 1922. godine.
  • 1892. prestanak opticaja sitnog bakarnog novca, krajcera, u Austrougarskoj. U Crnoj Gori u opticaju do kraja XIX vijeka.

Crnogorske vlade, ministarstva i ministri do 1917

ICONX1

  • 1892 - 1908. radovi na obnavljanju Katedrale Sv. Tripuna u Kotoru (ponovo je obnavljana 1987 - 2001. nakon katastrofalnog zemljotresa iz 1979. godine).
  • 1893. Kazneni zatvor ("Jusovača") u Podgorici.

Marka Knjaževine Crne Gore iz 1893
Marka Knjaževine Crne Gore, iz 1893.
godine (treće štampanje) sa pretiskom teksta
povodom jubileja 4oo godina Crnojevića štamparije.


Henrik August Angel
  • 1893. Henrik August Angel (1861 - 1922) norveški kapetan, dolazi u Cetinje na poziv Knjaza Nikole. U Crnu Goru je donio prve skije, obučavajući na njima vojsku i civile. Napisao je dvije knjige o Crnogorcima: "Kroz Crnu Goru na skijama" 1895. i "Sinovi crnih gora" 1896. godine.
  • 1893. parobrodska linija: Venecija - Trst - Zara - Ankona - Bari - Brindizi - Valona - Drač - Medova - Bar itd (društvo "Puglia" iz Barija) do početka Prvog svetskg rata. Trgovačke aktivnosti istog društva, plovilima na Skadarskom jezeru.
  • 1893. prve koverte sa dopisnim markama u Crnoj Gori.

Carev most na rijeci Zeti,
kod Nikšića (1894)
  • 1894. (23. maj) započeta gradnja Carevog mosta, na rijeci Zeti, kod Nikšića. Građen je od klesanog kamena, sa 18 lukova, dužine 269m i širine 5,90m. Završen je za 6 mjeseci, zahvaljujući ruskoj carskoj pomoći (Aleksandar III, koji je tih dana bio na samrti).
  • 1894. izgrađen paviljon za muzičke priredbe, u Opštinskom parku na Cetinju.
  • 1894. na presto stupa icon Nikolaj II Aleksandrović (rodjen 1868) poslednji ruski imperator, do ubistva, 1918. godine.
  • 1894. na skupu, u Manastiru Đurđevi Stupovi, Cemović Avro (1864 – 1914) izabran za vođu tajne organizacije, koja je protiv Osmanlija djelovala u Limskoj dolini i Sandžaku. Do 1910. više puta osuđivan od osmanskih vlasti zbog veza sa Crnom Gorom. U Balkanskim ratovima, brigadir je crnogorske vojske (ustanika iz beranskog kraja). U Kraljevini Crnoj Gori, 1913. godine, upravitelj je Plavsko-gusinjske oblasti, kada je izvršeno masovno pokrštavanje muslimana u tom kraju i pećkoj oblasti . Zbog surovosti, zloupotrebe i nasilja nad domicilnim muslimanskim stanovništvom, bez kažnjavanja je smijenjen sa položaja. Pretpostavlja se da je otrovan 1914. godine.

Porto marka,
u vrijednosti 50 novčića (1895)
By Processed by A. Sdobnikov (Personal collection) [Public domain], via Wikimedia Commons

Marka za potvrdu prijema
(Avis de réception) 1895

By Government of Montenegro (Scan of original) [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1894. (9. Jun) osnovano "Anglo-Montenegrin" trgovacko društvo, u Podgorici (središte na Malti). Obustavilo rad 1904.
  • 1894. u Srbiji objavljena knjiga "Crna Gora pri kraju devetnajestog veka" autora Marka Backovića (učitelja, emigranta u Kraljevini Srbiji). Prvi put su od strane jednog državljanina Crne Gore, političkog protivnika knjaza Nikole, izrečene teške optužbe protiv crnogorskog vladara i njegovog režima. Godine 1896. Backović je likvidiran u Srbiji, u organizaciji crnogorske vlade.


Plavi dvorac na Cetinju (1895)
By Maxton (Own work) [CC BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)], via Wikimedia Commons
  • 1895. cetinjski icon Plavi dvorac (prestolonaslednika) i Vojni stan. kaziprst Prestolonasljednik Danilo Petrović/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1895. "Luča" književni časopis društva "Gorski vijenac", na Cetinju, izlazio do 1900. godine.
  • 1895. ustanovljena crnogorska Medalja za revnost.
    kaziprst crnogorska Medalja za revnost 1895/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1895 (17. jul) postavljen kamen temeljac za Saborni Hram Sv. Vasilija Ostroškog, u Nikšiću.
  • 1896. zbog antiaustrijskog djelovanja, Stevan Vrčević (1848 - 1907) sekretar Opštine kotorske (od 1877 – 1890. godine) morao napustiti Boku i nastaniti se u Nikšiću. Bio je profesor u kotorskoj gimnaziji, književnik, novinar i doktor pravnih nauka. Uređivao političke listove "Nevesinje" (1898) i "Onogošt" (1899 – 1900) a od 1901. je sekretar Okružnog suda u Nikšiću. Prvi je sekretar Ministarstva unutrašnjih djela Crne Gore, na Cetinju, do 1907. godine, kada je pokrenuo i kalendar "Zahumlje" (štampan u Dubrovniku).
  • 1896. pivara "Onogošt", Vuka Krivokapića. Od 1909. god. AD Crnogorska pivara "Onogošt", Nikšić.
  • 1896 - 1910. Austrougarska je imala konzulat u Baru.
  • 1896. Državni muzej, na Cetinju.
  • 1896. Ljeskovac, zimski dvorac crnogorskog kralja Nikole I, u Rijeci Crnojevića.
  • 1896. (avgust) vjeridba prijestolonaljednika Italije, Viktora Emanuela III (1869 - 1947) sa kćerkom crnogorskog knjaza Nikole I, Jelenom Petrović Njegoš. Vjenčanje je bilo u oktobru iste godine.

Mauzolej vladike Danila,
na Orlovom kršu, Cetinje
Photo: Hons084 / Wikimedia Commons /
 CC-BY-SA-4.0, via Wikimedia Commons
  • 1896. Mauzolej vladike Danila na Orlovom kršu.
    kaziprst Orlov krš-mauzolej/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Orlov krš-mauzolej/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

1897. Mirovna misija crnogorske vojske na Kritu


Mašan B. Božović
See page for author [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1897. Mirovna misija crnogorske vojske na Kritu (prva svetska mirovna misija) do 1899. godine.
  • 1897. vjenčanje šeste kcerke knjaza Nikole I, Ane, sa Franc Josifom Batenbergom.
  • 1897. Crnogorski konzulat u Italiji (u Rimu, kao konzul Evgenije Popović, do 1900. a kao generalni konzul, do 1902). Poslove vicekonzula obavljao Karlo Skoti (od 1898). Pored rimskog konzulata, u Italiji je postojalo još osam crnogorskih kontulata: Napulj (1880) Bari (1880) Katanija (1883) Đenova (1895) Brindizi (1901) Milano (1902) Bordigero (1902) Parelmo (1903) Bolonja (1908) i Venecija (1918).
  • 1897. (25. januar) Prigodno izdanje maraka, povodom 2oo. godišnjice vladavine dinastije Petrović-Njegoš.

Marka - Crna Gora - iz jubilarnog izdanja, 1897.
1897. Jedna od maraka iz serije prigodnog izdanja, povodom
2oo. godišnjice vladavine dinastije Petrović-Njegoš.


Manastir Dajbabe
By Tanovič (Own work) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1897. icon Manastir Dajbabe, u Podgorici. kaziprst History of Montenegro - Istorija Crne Gore
History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1898. "Nevesinje" list za politiku i književnost, izlazio u Nikšiću, do 1899.
  • 1898 - 1915. gradnja Crkve Sv. Ane (Donji Đurići).

ICONX1

Knjaževska zastava (standarta)u Crnoj Gori cg1899
Crnogorska knjaževska zastava (standarta) i Knjaževina Crna Gora i
okruženje, 1899. godine

ICONX1

  • 1899. dva kamena gata u mjestu Pristanu (kod Bara). Bili su dugi 40 i 35 metara.

Austrougarsko poslanstvo na Cetinju (1899)
Photo: Hons084 / Wikimedia Commons, via Wikimedia Commons
  • 1899. zgrada austrougarskog poslanstva (Cetinje).
  • 1899. obnova manastira icon Ćelija Piperska.
  • 1899. icon Crkva Svetog Antuna Padovanskog, na plaži Mogren, u Budvi. Srušena je 1952. godine.
    kaziprst History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1899. privatna pivara Šećerovića i kompanije, u Pljevljima (sa godišnjom proizvodnjom od 200 hektolitara).

  • 1900 (28. avgusta) sagrađena Saborna Crkva Sv. Vasilija Ostroškog, u Nikšiću (u slavu poginulih crnogorskih i hercegovačkih junaka u ratovima od 1875.-1880. godine).

ICONX1

Nikšić, dvorac Nikole I
Dvorac Nikole I u Nikšiću (1900)


Crkva Svetog Arhanđela Mihaila (H. Novi, 1900. godine)

By Gertjan R. (Own work) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1900. u Nikšiću sagrađen dvorac crnogorskog vladara, knjaza Nikole I. Gradili su ga italijanski majstori, u renesansnom stilu, po projektu Josipa Sladea.

ICONX1

  • XX v. (do 1916) sagrađene su, izmedju ostalih, još i icon džamije: Ðonbalića džamija, D. Vusanje, iz 1910; u okolini B. Polja, u Koritima, iz 1912; Klezna i Mide, iz 1914 (okolina Ulcinja) i Ćazim-bej u Tuzima, iz 1908.

ICONX1

  • 1900. icon Crkva Sv. Arhanđela Mihaila , u Herceg Novom (u vizantiskom, baroknom i gotskom stilu).

ICONX1

  • 1901. (po nekima i 1903. godine) icon Resovska (Bihorska) buna,u krajevima pod Turcima, protiv nameta i osmanske vlasti.

20 austrougarskih kruna (1894)
  • 1901. (1. maja) austrougarska kruna (zlatna i srebrna) zvanično je sredstvo plaćanja i obračuna u Crnoj Gori , umjesto dotadašnje austrougarske forinte (fiorina). Dijelila se na 100 helera.
  • 1901. (jesen) Pljevaljska gimnazija, otvorena na zauzimanje Srba i crkveno-školske opštine u vrijeme austro-ugarske okupacije (prvi direktor: Tanasije Pejatović). Upisano je 66 đaka (16 učenica). Pri Gimnaziji je postojala i Djevojačka radnička škola.
  • 1901. osnovana Prva nikšićka štedionica.
  • 1901. objavljen putopis "U glavnom gradu Crne Gore" českog političara i publiciste, Vratislava Cernija.


Zelenika, Pansion na Zelenoj plaži
iz 1902 (sa razglednice iz 1908. godine)
  • 1901. izgradjena željeznicka pruga Sarajevo - Zelenika (sa vezom za Budimpeštu i Evropu). Dana 16. jula iste godine, prvi voz na pruzi Uskoplje, kod Trebinja - Zelenika.
  • 1902. izgradjen "Pansion na zelenoj plaži" ili hotel "Plaža-Zelenika" (u Nerceg Novom- Zelenika) širenjem porodične vile, od strane dr. Antala Mađara, iz Budimpešte.
  • 1902. Zakon o sudskoj vlasti.

Zgrada srpskog poslanstva na Cetinju, nakon 1903. godine
By Martin Brož (Martin Brož's camera) [CC BY 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1902. (rađena do 1909) icon crkva sv. Nikole, u Kotoru.

ICONX1

  • 1902. (1. jula) prvi automobil u Crnoj Gori.
  • 1902. "Dukljansko-barska mitropolija" od Ivana Markovića, štampana u Zagrebu, bila je jedina objavljena monografija o Barskoj nadbiskupiji.
  • 1902. "Istorijske priče iz povjesnice plemena Bjelopavlića" etnografski spis vojvode Rista Boškovića (izdat u Nikšiću).
  • 1902. Na selima u pljevaljskom kraju, za austro-ugarske okupacije, radilo je 13 osnovnih škola (Crna Gora je izdržavala šest, a ostale Srbija i radile su po nastavnim programima ovih država).

Rusko poslanstvo na Cetinju (1903)
  • 1902. Glavna uprava pošta i telegrafa Crne Gore organizuje plovni prevoz pošte od Pristana (kod Bara) preko Bojane i Skadarskog jezera, do Vira, kao i od Kotora do Skadra.
  • 1902. redovna putnička linija na Skadarskom jezeru: od Rijeke Crnojevića, preko Virpazara do Plavnice i obratno (motorni brod "Lastavica").
  • 1903. nova Crkva Gospe Sniježne , u Škaljarima.
  • 1903. zgrada ruskog poslanstva, na Cetinju.

ICONX1

  • 1903. Džamija u Petnjici, renovirana je iz temelja i proširena (na mjestu ranije, iz XVI vijeka).

  • 1903. (6. jula) Uprava pošte Crne Gore - prva u Evropi uvodi automobilski prenos pošte .

ICONX1

  • 1903. (30. decembra) Ustav Svetog Sinoda u Knjaževini Crnoj Gori.
  • 1903. zgrada Duvanskog monopola, u Pristanu, kod Bara (u venecijanskom stilu, danas zaštićena zakonom).

Crnogorski oficiri 1904.
Crnogorski oficiri (1904)


Guljelmo Markoni
Derivative work - By Pach Brothers [Public domain], via Wikimedia Commons

ICONX1

  • 1904 (3. avgusta) Radio "Volujica", telegrafska i radio-stanica (prva radio-stanica u Crnoj Gori i na Balkanu) postavljena na istoimenom brdu, kod Bara (nakon dogovora crnogorske Pošte i telegrafa sa Guljelmom Markonijem, u Londonu, 5. maja 1904. godine). Svečanosti u Baru je prisustvovao i sam Markoni, kao finansijer, koji je obezbijedio pravo korišćenja radio stanice na deset godina.
  • 1904. osnovana Prva zetska štedionica (Podgoricka banka).
  • 1904. Generalni konzul Crne Gore u Francuskoj, Luj Brine, do 1915. godine.
  • 1904. Pero Roganović Cuca, bio je crnogorski barjaktar sa najdužim stažom (od 1863. godine).
  • 1905. (januar - decembar) dvanaest brojeva "Učiteljskog lista" (izlazio na Cetinju).
  • 1905. Učešće crnogorskog odreda u rusko-japanskom ratu . Aleksandar Lekso Saičić (1873-1911) iz Vinicke kod Berana (adjutant vasojevicke brigade) porucnik je u crnogorskom odredu Jovana Popovića Lipovca tokom ovog rata. U dvoboju pod Jun-džu-anom (Mandžurija) pobijedio izazivaca, japanskog samuraja. Njegova sablja se čuva u ruskom vojnom muzeju. kaziprst
  • 1905. Barsko društvo (Campagnia di Antivari) akcionarsko društvo italijanskog kapitala, sa sjedištem na Cetinju. Izmedu ostalog, na sebe je preuzelo i izgradnju buduće Barske luke (kamen temeljac svečano postavljen 10. marta 1905).

Poštanske marke po
donošenju Ustava iz 1905. godine

ICONX1

  • 1905. prvi Ustav Crne Gore.

ICONX1

Grb Knjaževine Crne Gore
Grb
Knjaževine Crne Gore

ICONX1

  • 1906. (januar) "Ustavnost", cetinjski nedeljni list, čija su 43 broja izlazila do novembra iste godine.

ICONX1

Para Montenegro 1906

  • 1906. prva sopstvena moneta, crnogorska para (sitni novac od bakra i nikla) kuje se u Beču, u apoenima od 1, 2, 10 i 2o para. Jedna para je vredjela kao jedan austrijski heler. Ovaj novac je iskovan i 1908. godine.
  • 1906. osnovana Crnogorska banka i Nikšićko trgovacko akcionarsko društvo. Osnovana Akcionarska štamparija vojvode Božidara Vukovića Podgoričanina, u Podgorici i Nikšićka akcionarska štamparija, u Nikšiću (radila do 1907).
  • 1906. pušta se u saobraćaj put od Cetinja do Ivanovih korita.
  • 1906. gradnja kolskog puta Bar - Ulcinj.
  • 1906 (oktobar) petnaestodnevna parobrodska linija: Rijeka - Split - Makarska - Gruž - Dubrovnik - Budva - Pristan - Ulcinj - Medova - Obod.
  • 1906. osnovan Klub narodnih poslanika u Crnogorskoj narodnoj skupštini. Začetak narodne stranke.
  • 1906. Bokeško starinsko društvo.

ICONX1

  • 1906. u Sandžaku surovo ugušena pobuna protiv sultana Abdul Hamida II, od strane turskog generala Biševac-Čolović Šemsi – paše (Biševo, Rožaje 1842 – Bitolj, 1908). Poznata je kao "Šemsi-pašina godina". Iste godine učestvovao je u brojnim sukobima na crnogorsko – turskoj granici. 1907. komandant je Makedonske III armije i imao značajnu ulogu u pokušaju gašenja Mladoturske revolucije, 1908. godine. Ubio ga je turski oficir (atentat u Bitolju).

ICONX1

Vezirov most, Podgorica, 1907.

  • 1907. (21. aprila) Durham, Mary Edith, putpoisac, glavni je organizator učešća Crne Gore na Velikoj izložbi u Londonu. Autor je sedam knjiga o Balkanu i zabelješke "Bitka za Skadar" (1914).
  • 1907. Narodna stranka (Klubaši) prva politička stranka u Crnoj Gori.
  • 1907. formirana druga stranka u Crnoj Gori, imenom Prava narodna stranka (osnovana od ljudi naklonjenih knjazu Nikoli).


  • 1907 (1.juna) redovno izdanje poštanskih maraka.
  • 1907. poseban Pravilnik za policijsku službu u Knjaževini (Kraljevini) Crnoj Gori.

Diplomatski salon
na crnogorskom dvoru

By Lazar Pejović [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1908. Aneksiona kriza, u odnosima izmedju Austrougarske , sa jedne i Knjaževine Crne Gore i Kraljevine Srbije sa druge strane, u vezi sa aneksijom Bosne i Hercegovine od strane Austrougarske monarhije.Onemogućeno je dalje širenje crne Gore prema Hercegovini.
  • 1908. Hadži Mustafa hilmi-efendija Tikvešalija muftija u Crnoj Gori, napušta državu i ide za Tursku, nakon nesporazuma sa crnogorskim vlastima.

ICONX1

  • 1908. (24. april) imena naselja: icon Novi Bar (raniji Pristan) i Stari Bar, na prvobitnoj lokaciji grada (odluka Ministarskog savjeta Knjaževine Crne Gore). Početak izgradnje Novog Bara.

ICONX1

 Dvorska zastava u Knjaževini Crnoj Gori
Dvorska zastava
u Knjaževini Crnoj Gori

  • 1908. prvi vozovi na pruzi Bar - Virpazar.
  • 1908. "Zeta" kalendar - almanah, izlazio u Podgorici do 1914. godine. Štampan je u Dubrovniku, a od 1912. u Kotoru.

Veliki porodični grb
Petrovića Njegoša
iz vremena Knjaževine

By Type a rule This vector image was created with Inkscape. [CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1908. (28. juna) "Cetinjski vjesnik" (od 1913, izlazio kao "Vjesnik") do 24. decembra 1915. godine. Izlazio srijedom i subotom.
  • 1908. Crnogorski konzulat u Argentini (generalni konzul Miloš Vukasović, do 1918. i Žerve Kazo, do 1922. godine).
  • 1908. "Boka" prvi bokeljski politički list. Od 1909. kao list Srpske narodne organizacije. Izlazio do 1909. godine.
  • 1908. Pljevlja dobijaju izgled srednjoevropske varoši : austro-ugarskom izgradnjom modernih vojnih i privatnih zgrada, u periodu od 28 godina. Broj stanovnika je iznosio oko 14000.kaziprst Stara Pljevlja/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1908. Austro-Ugarska povlači svoj garnizon iz Pljevalja (poslije gotovo tri decenije) a Turska povećava namete. Srbija i Crna Gora sprečavaju podizanje ustanka srpskog stanovništva protiv turske vlasti, iz bojazni da Austro-Ugarska ponovo ne zaposjedne ove krajeve (pod izgovorom uspostavljanja reda).

Džamija Sultanija, sultanov
poklon mještanima Plava (1909)

By Ogixxl at Serbian Wikipedia [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1909. icon Džamija Sultanija, u Plavu, poklon sultana Abdul-Hamida, za pobjedu Plavljana, Gusinjaca i albanskih dobrovoljaca nad crnogorskom vojskom, na Nokšićima, 1879. godine ("Plavsko-gusinjska afera").
    kaziprst History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1909. icon Islamska zajednica na podrucju tadašnje Crne Gore raspolaže sa 39 džmija (17 varoških I 19 seockih).

ICONX1

  • 1909. Kolašinska afera ili Vasojevićka afera (zavjera za podizanje ustanka i svrgavanje knjaza Nikole). Otkriveno je i uhapšeno više od 160 članova tajne organizacije. Zavjera je dobila ime po mjestu gdje je njenim učesnicima sudjeno, odnosno gdje je otkrivena.
  • 1909. (4. maj) ukaz knjaza Nikole o kovanju apoena od 1 (500000 kovanica) i 5 (60000 kovanica) srebrnih perpera, kao novcane jedinice u Crnoj Gori. Novac je radjen po nacrtu Ilije Šobajica, dok je graver bio , Stefan Švarc,iz Beča. Kovan je u Francuskoj. Jedan perper je sadržao 100 para. Potisnuo je austrijsku krunu, kao dominantno sredstvo plaćanja u Crnoj Gori. kaziprst Perper knjaza Nikole I iz 1909 /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Sultan Mehmed V, od 1909 - 1918.
P. S. Rogers [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1909. Mehmed V (1844 - 1918) turski je sultan do 1918. godine (brat je zbačenog sultana Abdul Hamida II).
  • 1909. osnovana Narodna banka Knjaževine Crne Gore.

ICONX1

  • 1909. (23. oktobra) svečano pušteno u rad slobodno Barsko pristanište.
  • 1909. Počasni crnogorski konzul u Britaniji (Bristol) E. Džordž Mardon.
  • 1909. Crnogorski konzulat u Holandiji (Mendes da Kosta, do 1915. i J.J. Remer, do 1918).
  • 1909. osnovan Gajret, muslimansko kulturno-prosvjetno društvo na prostoru Bosne i Hercegovine (formiranje Gajretovih odbora na prostoru Crne Gore, od 1921. u Kraljevini SHS).
  • 1909. u namjeri da ih razoruža, icon osmanska vojska napada albansko malisorsko pleme Klimente (koji su u matičnoj sredini ogromnom vecinom bili katolici). Suprostavivši se, Malisori nijesu uspjeli da odbiju njihov napad. Po porazu, preživjeli Klimenti su se razišli po Crnoj Gori. U ovom sukobu je poginuo poznati klimentski barjaktar, Đon Uci.
  • 1909. velike migracije Srba iz pljevaljskog kraja u Knjaževinu Crnu Goru i odmetanja u hajdukčke družine. Ovo je izazvano namjerom mladoturaka da u graničnim selima pljevaljskog kraja, po prvi put ostvare popis vojno sposobnog stanovništva srpske nacionalnosti, radi njihove regrutacije u tursku armiju.


Lik Nikole I na poštanskoj marci (1910)
By Jacquesverlaeken (Own work) [CC0], via Wikimedia Commons
  • 1910 (14. avgust) uvođenje električnog osvjetljenja na Cetinju.
  • 1910. (2. mart) ukaz knjaza Nikole o kovanju zlatnog i srebrnog perpera znatno kvalitetnije izrade (300000 srebrnih kovanica od 2 perpera; 40000 zlatnika od 10 perpera; 30000 zlatnika od 20 perpera i 300 zlatnika od 100 prpera). Kovan je u Beču. kaziprst Perper kralja Nikole I iz 1910 /History of Montenegro - Istorija Crne Gore Perper kralja Nikole I iz 1910 /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

20per 10per

perp3
Blagajničke uputnice (bonovi)
i crnogorski novac, perper

  • 1910. oformljena prva profesionalna glumačka grupa, na Cetinju, uoči proglašenja Kraljevine Crne Gore.

Grb Kraljevine Crne Gore
Grb
Kraljevine Crne Gore

  • 1910. (15. avgust) Kraljevina Crna Gora, proglašena od strane Crnogorske narodne skupštine, na Cetinju (pedeset godina pošto je knjaz Nikola I stupio na presto). Usvojen je i Zakon o proglašenju Crne Gore za kraljevinu. kaziprst Kralj Nikola / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Kralj Nikola / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
Kralj Nikola / History of Montenegro - Istorija Crne Gore Kralj Nikola /History of Montenegro - Istorija Crne Gore
King Nikola I / History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Grb knjaževskog i kraljevskog
Doma Petrovića Njegoša

via Wikimedia Commons / By User:B1mbo, User:CarJunakaCg, User:DrKiernan [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0-2.5-2.0-1.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)]

Veliki porodični grb
porodice Petrović Njegoš
iz vremena Kraljevine

By CarJunakaCg some elements by Katepanomegas [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0-2.5-2.0-1.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons

Mali grb Kraljevine Crne Gore
Mali grb
Kraljevine Crne Gore

ICONX1

 Crnogorska kraljevska zastava  (standarta)
Crnogorska kraljevska zastava (standarta)

  • 1910(28. avgust) prigodno izdanje poštanskih maraka, povodom krunisanja kralja Nikole i kraljice Milene.
  • 1910. emisija jubilarnog zlatnog novca (Državna kovnica u Beču) u vrijednosti od 1000000 perpera. U Kraljevini Crnoj Gori ukupno će biti iskovane četri serije metalnog novca.

Novac Kraljevine Crne Gore
Novac Kraljevine Crne Gore


Kabinet kralja Nikole I.
By Lazar Pejović [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1910. formirana Brdska oblast (umjesto Brdske nahije).
  • 1910. crnogorski generalni konzul u Britaniji, Dž. Roper Parkington, do jula 1921.
  • 1910. (početak) icon početak pobune albanskog stanovništva u Kosovskom, Bitoljskom i Skadarskom vilajetu, protiv osmanske vlasti.
  • 1910. pobuna protiv lokalnih osmanskih vlasti u Plavu. Organizator, Ferović Hasan-aga. Sa Isom Boljetincem emigrirao u Crnu Goru. 1912. godine je od Srbije dobio nacionalnu penziju (bio u bliskim odnosima sa kraljem Petrom I).

I verzija  II verzija
Dvije verzije
zastave kralja Nikole I

  • 1910. osnovano "Bratimstvo", pjevačko društvo u Baru.

ICONX1


Vladarski dvor, na Cetinju

ICONX1

  • 1910. zgrada italijanskog i francuskog poslanstva i Vladin dom (Cetinje).

ICONX1


Modifikovani "Gasser" M1870/74 ("crnogorski") kal. 11
  • 1910. Revolver Gasser M1870 ulazi u masovnu upotrebu u Kraljevini Crnoj Gori. Ukazom kralja Nikole I, podanici se obavezuju na posjedovanje vatrenog oružja kod kuće (očuvanje milicijskog karaktera crnogorskih oružanih snaga) a ovaj revolver postaje standardno oružje redovne crnogorske vojske.
  • 1910. naredba Turske da se zatvore sve srpske škole u pljevaljskom kraju i nastojanje mladoturaka da se svim silama spriječe oslobodilačke težnje naroda. Zbog odbijanja hrišćanskog stanovništva da preda skriveno lično naoružanje, turske vlasti naoružavaju muslimansko stanovništvo, suprostavljajući ih hrišćanima, a u ovim podjelama i izazivanju međusobne mržnje između pripadnika dvije vjere u velikoj mjeri doprinose i austro-ugarski agenti. Ipak, kralj Nikola I nije prihvatao predlog delegacije iz pljevaljskog kraja, da se otpočne sa oružanim ustankom protiv Turske vlasti u ovom dijelu Hercegovine.

Blažo Bošković, brigadir
  • 1910. ukazom kralja Nikole, za komandanta Druge divizije postavljen je brigadir - komandant Bjelopavlićke brigade, Blažo Bošković (1860 – 1912). Za komandanta Zetskog odreda, za operacije prema Skadru (pred Prvi balkanski rat) postavljen je od strane ratnog savjeta, ali je ova odluka poništena od strane kralja Nikole (koji će na to mjesto postaviti svog sina, prestolonasljednika Danila). Blažo Bošković će poginuti na Dečiću (Fundina) 8. oktobra 1912. godine, pod nerazjašnjenim okolnostima.

ICONX1


Malisori pod oružjem


Brdo Dečić, kod Tuzi,
mjesto najveće bitke u ustanku
Malisora protiv Turaka (1911)

By Bratislav (Own work) [GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html) or CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1911. (mart) icon Malisorski ustanak: pobuna albanskog stanovništva u Skadarskom vilajetu, zbog ukidanja autonomnih prava neturskim narodima (zabrana upotrebe albanskog pisma i jezika u školama, nošenja oružja Malisorima i uvodjenje opšte vojne obaveze). Hotima, Grudama, Kastratima, Klimentima i Škreljama se pridružuju dio Mirdita i Skadrani, sa velikim brojem dobrovoljaca iz Zatrijepča, Koća, Fundine, Orahova, Kuča i dijela jugozapadne Zete. Najveca bitka je vođena na brdu Dečić, kod Tuzi. Crna Gora formira odbor i prihvata mnoge izbjeglice (oko 20 000) iz Kosovskog i Skadarskog vilajeta, a pruža i pomoć u ratnom materijalu. Za pomoć albanskim emigranatima Crna Gora je potrošila 40 000 perpera iz državne kase, a 30 000 perpera od dobrovoljnih priloga crnogorskih građana. Do aprila 1911. Malesija je oslobodjena od Osmanlija (osim tvrdjave Šipčanik).kaziprst Brdo Dečić/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Englesko poslanstvo na Cetinju (1912)
By Adam Jones, Ph.D. (Own work) [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1911. Specijalna bolnica Crvenog krsta u Podgorici, za liječenje albanskih ranjenika iz Malisorskog ustanka.

Postanska doplatna biljega

  • 1911 (28. mart) do 1912. godine, mjesečni časopis "Dan" izlazio na Cetinju. Objavljivao je, uglavnom, naučne i književne radove.
  • 1911. "Prva narodna muzika" u Baru. Objedinjeno je sa "Bratimstvom" 1913. godine.
  • 1912. Nikola Dobrečić, nadbiskup barski, do 1955. Osnivač je nadbiskupske rezidencije u Baru.
  • 1912. emisija crnogorskog srebrnog novca. kaziprst Perper kralja Nikole I iz 1912 /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Ruski imperator Nikolaj II i
crnogorski kralj Nikola I (1912)

By Lazar Pejović (photo) [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1912. emisija blagajnickih uputnica (bonova) Crne Gore.
  • 1912. Balkanski savez, izmedju Grcke, Srbije, Crne Gore i Bugarske, protiv Turske.
  • 1912. icon pljačkanje i paljenje manastira icon Đurđevi Stupovi, kod Berana, od strane Turaka.

Crnogorski_mitraljez_Balkanski_rat_1912

  • icon Prvi Balkanski rat :
  • 1912. (septembar) ustanici u Vaškovu (Pljevlja) ubijaju sedam turskih askera i jednog podoficira.
  • 1912. (posle 8. oktobra) u Žabljaku formiran Dobrovoljački bataljon iz Pljevalja (300 boraca, koji su sa Jezero-šaranskim bataljonom bili u sastavu Prekotarskog odreda, pod komandom Mašana Božovića).

Grb na pečatnoj naljepnici Generalne
direkcije pošta i telegrafa Crne Gore
(1912)
  • 1912. (9. oktobar) icon oslobođen Mojkovac.
  • 1912. (9. oktobra) Prekotarski odred crnogorske vojske prelazi rijeku Taru (kod Prenćana i Đurđevića Tare) potiskuje tursku vojsku, zauzimajući sve karaule-kasarne. Posebno su vođene oštre icon borbe na Crnom Vrhu, u Kosanici. Ova crnogorska vojska je popunjena sa još 600 dobrovoljaca. Oslobođena je teritorija od Tare do rijeke Ćehotine. Od 12. oktobra, Kralj Nikola zaustavlja dalje napredovanje Prekotarskog odreda prema Pljevljima, zbog napada na Bijelo Polje.
    1912. (11. oktobar) icon oslobođeno Bijelo Polje.
  • 1912. (16. oktobar) icon oslobođeno Berane.

Crnogorci prebacuju teški top preko Lima (1912)
Crnogorci prebacuju teški
top preko Lima (1912)

ICONX1


Radomir Vešović (1871 – 1938) brigadir
  • 1912. (19. oktobar) icon oslobođeni Velika i Gornje Polimlje.
  • 1912. (19. oktobar ) icon oslobođen Plav.
  • 1912. (20. oktobar) icon oslobođeno Gusinje.
  • 1912. (26. oktobra) icon oslobođeno Rožaje.
  • 1912. (27. oktobra) Javorska brigada srpske vojske stiže na Jabuku. Povlačenje turske vojske iz Pljevalja za Bosnu.

Širenje Kraljevine
Crne Gore, 1912 godine
  • 1912. (28. oktobar) Turska vojska je potpuno napustila Pljevlja.kaziprst Stara Pljevlja/History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1912. (30. oktobar) icon oslobođena Peć.
  • 1912. (30. oktobar) icon oslobođeno Dečane.
  • 1912. (31. oktobra) vojske Srbije i Crne Gore ulaze u oslobođena Pljevlja, a kao privremena granica ove dvije kraljevine određena je rijeka Ćehotina. Po završetku Drugog balkanskog rata, 1913. godine, pljevaljski kraj pripao je Kraljevini Crnoj Gori.
  • 1912. (4. novembra) icon oslobođena Đakovica, u sadejstvu sa vojskom Kraljevine Srbije.
    kaziprst Đakovica / Srpski i Crnogorski oficiri u Đakovici /History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1912. masovnije iseljavanje Muslimana iz Pljevalja (ostavljen veliki broj praznih kuća) i drastično smanjenje broja stanovnika u gradu (7470, od kog broja 1700 Srba i 5770 Muslimana) u odnosu na podatak iz 1910. godine (16000 stanovnika).
  • 1912. (posle) nastavljena masovna iseljavanja muslimana iz ostalih krajeva koji su pripali Crnoj Gori, uglavnom ka Turskoj (preko Bara i Skoplja).

Mapa I Balkanskog rata
Mapa I Balkanskog rata

ICONX1

  • 1912. počela kolonizacija Crnogoraca u Metohiju. Trajala je i u periodu od 1918 - 1941. godine.

ICONX1

  • 1913. (od januara, do kraja marta ) krvavi događaji i brojna nasilna pokrštavanja muslimana od strane lokalnih crnogorskih vlasti na novoosvojenim teritorijama (posebno u Plavsko-Gusinjskoj i Pećkoj oblasti, gdje je zabelježeno masovno iseljavanje muslimanskih porodica). Po saznanju za navedene događaje, kralj Nikola I naredjuje smjenu lokalnih organa vlasti i istragu protiv organizatora i izvršilaca ovog zločina. Dana 17. maja su formirane dvije istražne komisije, koje su potvrdile žalbe delegacije Plavljana na čelu sa Adem-agom Omeragićem i Smailom efendijom Nikočevićem. Gotovo svi muslimani koji su 1913. nasilno prihvatili novu vjeru, vratili su se u pređašnju.
  • 1913. emisija crnogorskog metalnog novca.

Crnogorci na Tarabošu kod Skadra, 1912
Crnogorska vojska na Tarabošu,
kod Skadra, 1913. godine

zarobljena crnogorska zastava
Otomanski vojnici sa
zarobljenom crnogorskom zastavom
(Bitka za Skadar, 1913)

  • 1913 (7 - 9. februar) icon Borbe za Bardanjolt (Mali i Veliki) uzvišenje, istočno od Skadra. Do crnogorskog zauzimanja, vis je više puta prelazio iz ruke u ruku. Turci su imali 1338 mrtvih i ranjenih, dok je kod Crnogoraca iz stroja izbačeno 4000 vojnika. Veliki Bardanjolt je napadao Zetski odred (Durmitorska, Vasojevićka i dvije mješovite brigade) pod komandom načelnika Vrhovne komande, serdara Janka Vukotića.
  • 1913 (10. april) u internacionalnoj blokadi, u vodama kod Bara zaplijenjena "Rumija", jahta kralja Nikole.

ICONX1


Esad-paša Toptani,
komandant Skadra

[Public domain], via Wikimedia Commons

ICONX1

  • 1913. (23. aprila) icon Skadar predat Crnogorcima od strane Esad-paše Toptanija (1856. ili 1863 - 13.06.1920) komandanta odbrane grada.
    kaziprst History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Italijanska novinska ilustracija
proslave pada Skadra na Cetinju

By Corriere della Serra [Public domain], via Wikimedia Commons

ICONX1

zarobljena osmanska zastava
Predaja zarobljene turske zastave
kralju Nikoli I, nakon osvajanja Skadra

ICONX1

  • 1913. (17/30. maj ) Londonski mir i okončanje Prvog balkanskog rata. Albanija postaje posebna država pod vrhovnom vlašću sultana, a Turska se na Balkanu odriče svih drugih krajeva (zapadno od linije Enos, na Egejskom , do Midije, na Crnom moru).

Kraljevina Crna Gora, 1913 - Kingdom of Montenegro, 1913.
Kraljevina Crna Gora, 1913. godine


Crnogorski vojnik (1913)
See page for author [Public domain], via Wikimedia Commons – File : LA2-NSRW-1-0201.jpg and Wikimedia Commons.org/wiki/File: NSRW Balkans13.jpg/Public domain in the United States: published (or registrated with the U.S. Copuright Office) before January 1. 1923. - The author (Chandler B. Beach) died in 1936, so this work is in the public domain in its country of origin and other countries and areas where the copyright tem is the author's life plus 75 years or less.
  • 1913 (13. oktobar) Poslanstvo Crne Gore u Beogradu (Opunomoćeni ministar, Lazar Mijušković, do 1915).
  • 1913. Crnogorski konzulat u Norveškoj (Hugo Movinkel).
  • 1913. prva elektricna centrala, na Pristanu (Bar).
  • 1913.(jun) Dečanski odred (Crnogorska divizija u jacini 4 brigade) okupljen u Peći, pod komandom serdara Janka Vukotića. U Skoplju se priključio jedinicama Prve srpske armije. Ucestvovala u icon bici na Bregalnici, protiv Bugarske.
  • 1913. (30.06. - 08.07) icon Bitka na Bregalnici. Ucestvovao Dečanski odred (Crnogorska divizija) pod komandom serdara Janka Vukotića. Najveće gubitke u borbi sa Bugarima, Crnogorci su pretrpjeli 4, 5 i 6. jula, kada su samostalno pokušali prelaz preko rijeke. Od mnogo jačeg neprijatelja bili su prisiljeni na povlačenje. Za tri dana iz stroja je izbaceno 578 crnogorskih vojnika, a 107 poginulo.

ICONX1

  • 1913. Đani Vidmar,Slovenac, pilot koji je prvi sletio u Crnu Goru (Obilića poljana, na Cetinju).
  • 1913. Bukoreški mir , od 10. avgusta (izmedju Srbije, C. Gore, Grcke i Rumunije, sa jedne i Bugarske, sa druge strane).
  • 1913. uvećanje prostora Crne Gore u Balkanskim ratovima, za 4958 km2. Površina države je iznosila 14433 km2.
  • 1913. ustanovljena crnogorska Medalja za Balkanske ratove.
  • 1913. ustanovljen crnogorski Orden Crvenog krsta.
  • 1913. Afera Palić, na relaciji Austrougarska - Crna Gora, zbog ubistva katoličkog paroha Luidja Palića, kod Glođana, blizu Ðakovice, od strane crnogorskih stražara i pojave prekrštavanja Albanaca-katolika.

Crnogorska marka 1913


Ruska generalska uniforma crnogorskog kralja Nikole I
By Lazar Pejović [Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1913. štampana posljednja serija poštanskih maraka Kraljevine Crne Gore.
  • 1913 (krajem) niže gimnazije u: Pljevljima, Beranama i Peći, otvorene od strane crnogorske vlade.
  • 1914. (februar) "Zakon o naseljavanju novooslobođenih predjela Crne Gore". Kolonizacija Crnogoraca na Kosovu i Metohiji.
  • 1914. Konzulat Crne Gore u Španiji (generalni i počasni konzul, E. Grener, do 1921).
  • 1914. nova emisija bronzanog, niklenog i srebrnog novca u Crnoj Gori.
    kaziprst Para kralja Nikole I iz 1913 /History of Montenegro - Istorija Crne Gore Para kralja Nikole I iz 1914 / History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1914 - 16. marta 1915. "Dnevni list" na Cetinju.
  • 1914. "Dnevne novosti" cetinjski dnevni list, od 16. juna do 29. jula (zabranjene).
  • 1914 (krajem maja) Emisija crnogorskih blagajničkih uputnica - bonova, u visini pet miliona perpera (odrađeno u državnoj štampariji, u Cetinju). Nova emisija bonova (25.07.2014) u vrijednosti deset miliona perpera, štampana u Parizu.
  • 1914 (9. avgust) dvije austrougarske krstarice su bombardovale lučki dio Bara i okolna brda, uništivši bežičnu radio-stanicu, a zatim otplovile za Kotor. Krstarice su ponovo bombardovale Bar, 10. avgusta. Jedna je ušla u samu luku i uništila pomorsku stanicu i skladišta.
  • 1914. (17. 08) icon kratko zauzimanje austrougarskog Autovca (u Gatačkom polju) od strane dva bataljona crnogorske Durmitorske brigade.

Brigadir Janko Vukotić
[Public domain], via Wikimedia Commons
  • 1914. (19. avgust) Janko Vukotić (1866 - 1927) divizijar (od 1. februara 1914) postavljen je i za komandanta crnogorske Sandžačke vojske, sa kojom ce držati front dug 500 km i u bici kod Mojkovca zaustaviti neprijateljsku ofanzivu. (U Prvom svetskom ratu načelnik je štaba Vrhovne komande Crnogorske vojske i komandant Hercegovackog odreda).
  • 1914 (5. novembar) obnova austrougastih vazdušnih bombaških napada na Bar.

  • 1915 (24. februar) opri udaru u austrougarsku minu, kod Bara, potopljena francuska torpiljerka-razarač "Dague" (38 ljudi poginulo). Nalazila se u pratnji konvoja, koji je nosio namirnice za Crnu Goru.
  • 1915. Posljednje dodjeljivanje titule serdara u Crnoj Gori, od strane kralja Nikole (Božović Mašanu).
  • 1915. u Crnoj Gori boravio Gerhard Gezeman (1888-1948) njemacki slavista, koji se bavio južnoslovenskim epskim stvaralaštvom. Jedno od djela: "Čojstvo i junaštvo starih Crnogoraca" (Cetinje, 1968).
  • 1915. smrt šibenčanina Nikodima Milaša, ranije episkopa dalmatinskog (do 1912) . Bio je autor, između ostalog, djela: "Pravoslavno crkveno pravo" (1890) "Vasilije Ostroški" (1913) "Ustav Svetog Sinoda u Knjaževini Crnoj Gori" (1904) i "Ustav pravoslavnih konzistorija u Knjaževini crnoj Gori " (1904).
  • 1915. (jun) Pešić Petar, načelnik štaba crnogorske vrhovne komande i delegat srpske vrhovne komande u Crnoj Gori, do januara 1916. Optuživan kao glavni krivac za kapitulaciju crnogorske vojske i njeno onemogućavanje da se, poput srbijanske, povuče preko Skadra (godine 1925. posredno priznao, tvrdeci da mu je cilj bio da se Crnogorci ne nadju na Solunskom frontu i da kralj Nikola I ne uđe u domovinu uz srbijanskog kralja Petra.

Austrougarski vojnici
By Darko Pavlović [CC BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)], via Wikimedia Commons
  • 1915. (oktobra) icon velika austrougarska ofanziva na Srbiju.
  • 1915. (novembar) Naredbom Ministarstva vojnog – škole u Kraljevini Crnoj Gori prestaju sa radom, a nastavnici i dio učenika se upućuju u ratne jedinice.
  • 1915. (26. novembra) Vlada Srbije, povlačeći se, stiže do Skadra.
  • 1916. Poslanstvo Crne Gore u Parizu i Vašingtonu.
  • 1916. podignuti austrougarski hangari za hidroavione, na rtu Vrbanj (hercegnovska rivijera) u Boki Kotorskoj, u sastavu Stanice pomorskog vazduhoplovstva Kumbor.

ICONX1

  • 1916. (5. januara) icon Ausrougarska Treća armija kreće u opšti napad na Crnu Goru (sa tri i po puta većim brojem vojnika i neuporedivo boljim naoružanjem). Front dužine 500 km branice 40000 crnogorskih vojnika. Napadi Austrougarske su otpočeli na frontu koji je držala Crnogorska sandžacka vojska, kod Berana, Čakora i Mojkovca. Glavni napad ausrougarske vojske je, medjutim, bio usmjeren na Lovćen, koji su branile malobrojne crnogorske snage (oko 8000 boraca Lovćenskog odreda; odnos pješadije 6:1, a artiljerije 12:1).
    kaziprst H.V. Keveš, zapovjednik Austrougarske 3. armije 1916/History of Montenegro - Istorija Crne Gore Austro-ugarska vojno-obavještajna karta, uoči napada na Lovćen i Mojkovačke bitke 1916 /History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Brod "Brindizi"
  • 1916. (6. januar) Medovska katastrofa, ispred albanske luke, u kojoj je 350 crnogorskih dobrovoljaca izgubilo život. Italijanski brod "Brindizi", koji je prevozio vojne dobrovoljce okupljene i organizovane u Vankuveru pod nadzorom engleskih oficira, naišao je na saveznicku minu 500 m od obale. Spasila su se 164 brodolomnika. kaziprst History of Montenegro - Istorija Crne Gore

ICONX1

  • 1916. (6 - 7. januar) icon Mojkovačka bitka.
    kaziprst Bitka kod Mojkovca 1916/ History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Boj na Mojkovcu / Istorija crne Gore

ICONX1

  • 1916. icon pljačkanje manastira icon Duljevo (Paštrovići) od strane austrougarske vojske i odnošenje njegovog zvona.

Ruševine Njegoševe kapele
na Lovćenu (1924)
By unknown; original uploader was Golija at sr.wikipedia [Public domain], via Wikimedia Commons

ICONX1

  • 1916. (10-13. januara) icon Austrougarska zauzima Berane , 10. januara, a njena pješadija je 11. januara ovladala svim strateškim tačkama u masivu Lovćena. Austrougarske snage su ušle u nebranjeno Cetinje, 13. januara.
    kaziprst Prodor u Albaniju, preko lovćena i povlačenje poslije Mojkovačke bitke 1916 /History of Montenegro - Istorija Crne Gore
  • 1916. (17. januara) divizijar Janko Vukotić, ponovo preuzima dužnost nacelnika štaba Vrhovne komande Crnogorske vojske (u vrijeme njenog sloma i odlaska Petra Pešića). Sredinom 1916. interniran je u logor Boldogason, a od avgusta u Karlštajnu. Pušten je u septembru 1917. godine.
  • 1916. (21. januara) icon Austrougarska zauzima Skadar.

Franz Conrad von Hötzendorf (1852 - 1925)
By Garitan (Own work) [Public domain or CC-BY-SA-3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0)], via Wikimedia Commons
  • 1916. Konrad von Hatcendorf (11.11.1852 - 25.08.1925) vojskovodja (maršal) austrougarske vojske. Pod njegovom komandom, kao šefa generalštaba, Austrougarska je okupirala Crnu Goru, kao i Srbiju (1915).
  • 1916. (25. januara) potpisana Odrdba o polaganju crnogorskog oružja (akt o kapitulaciji nije nikada potpisan).
    kaziprst medalja generala Keveša 1916/History of Montenegro - Istorija Crne Gore

Bordo, 1916. 1917.
Pretisnuta francuska maraka (1916) za
potrebe Pošte crnogorske
Vlade, u Bordou (prvenstveno su se
preprodavale sakupljačima i trgovcima)
i austrougarska okupaciona marka (1917)

  • 1916. Neji (Neilly) rezidencija kralja icon Nikole I i crnogorske vlade u Francuskoj (do maja 1920).
  • 1916 (jun) Poslanstvo Crne Gore u Parizu (otpravnik Jul Brine, do februara 1917).
  • 1916 (proljeće) diplomatski predstavnik Crne Gore u SAD (konzul, Anto Seferović) mijenja dotadašnjeg počasnog generalnog konzula, Mihaila Pupina.
    Poslanstvo Crne Gore u Vašingtonu otvoreno je juna 1918. godine (od 1. avgusta do decembra, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar, dr Anto Gvozdenović, generalni ađutant kralja Nikole, a do 31. 01. 1921. konzul je Vilijam Frederik).
  • 1916 (10. jun) Odluka austrijskih okupacionih vlasti o pečaćenju postojećih papirnih novčanica crnogorskih perpera: da bi se iz naroda izvukle što veće količine srebrnog i zlatnog kovanog novca i spriječio uvoz novih banknota.

Taksene marke Kraljevine Crne Gore, iz 1912. sa crnim pretiskom za vrijeme austrougarske okupacije, 1916
Taksene marke (Kraljevine Crne Gore, iz 1912)
za vrijeme austrougarske okupacije, 1916. godine

  • 1916. Taksene marke Kraljevine Crne Gore, iz 1912. sa crnim pretiskom ("K.U.K. Militar Verwaltung in Montenegro") za vrijeme austrougarske okupacije .
  • 1917 (mart) u Ćako (provincija Argentine) stižu prvi doseljenici iz Crne Gore, formirajući svoju koloniju (Colonia La Montenegrina). Kasnije u provinciju dolazi sve veći broj Crnogoraca (mjesta: Montenegrino, Quitilipa, Machegay i Roljue Seanz Pena) formirajući svoja društva (najznačajnije: kulturni dom "Durmitor"). Danas u ovoj provinciji živi oko 5000 potomaka crnogorskih doseljenika.
  • 1917 (početkom) Austrijski okupacioni perper (vrijednosti: 1, 2, 10, 20, 50 i 100).

strelica na gore

300 sa 15 baner prazni